turançılar

 توران

آدینی چکدیم دالغالاندی قارا دنیز

سیلکه لندی سیبریادا بوزلا بورونموش جاوید اوداسی

ناخچیواندان "شرقین ازیلمیش قادینی"هایکیردی

سیبریا آییلاری هورکودولر آنا تومروسون باغیرتیسیندان

چارتلادی سورگونده جاویدین قارانلیق دوستاغی

دویولمکدن گورمیش دوداقلار شعر یرینه

قیزیل قانلا  بورونوردو گنجه چولو کیمی

دمیر یولو دوراغیندا  توران آناسینین اومودسیز قوینوندا

بوشالان قاطاردا امود چیچکلرینین پایلاشماسینی دوشونوردو

تورانین بالاجا ظریف اللریندن چیچکلر سولماقدا اولان حالدا

گئدک توران گلمدی یئنه گوزلیجیک بیز

هاردا اوسا امود یولچوموزو آنا دئدی

 

نازلینین ایلقاری

« نازلي نين ايلقاري »

ايندي ده ائله قولاقلاري سسله نيركي او قاييتسا اؤلدوره جكلر يا اونو محبسه سالاجاقلار، گونشين سارالان واختيندا هر گون آخشاملار نازلي ايندي سكسان ايلدير كي گئدير آرازين قراغينداكي اكدييي سوووت آغاجينين آلتيندا دايانيرو اودلار يوردونون قارا يازيسين قافاسيندان كئچيرير و ايلقارين خاطيره سيله ياشاياركن اونون قاييتماغيني گؤزله يير. 1920- نجي ايللرايدي ؛ نازلي نين 15 ياشي واريدي .او گونلری نازلی  ياخشي خاطيرلاييردي ؛ اونون گؤزلرينده آذربايجانين آجي و شيرين گونلري دوب-دورو سو کیمی  گؤرونوردو.نازلي آز دانيشاردی و دانيشماغينیدا ؛ هر زامان کی كيمي بير باياتي ايله باشلار.بيز بيرگئج ايدیک  و اونون خاطيره سيني و گؤردويو گونلري نه گؤروب و نه ده دويوردوق ، اونا گؤره ده اونونلا چوخ ايلگي باغلييا بيلميرديك .آخی او کندیندن آز دانیشماغلا خالقی اؤزوندن اوزاق سالیردی . قوجالار هر زامان اونون آدی گلنده دئییردیلر او بیرینجی عاشیقدیر هم سئوگیلیسینه هم تورپاغینا .آخی اونون آرازین ساحیلینده بوتیمار کیمی هر آخشام چاغی اوتوروب گؤزلمه سی و اوزاقلارا باخماسی و یاواش – یاواش , کندی – کندیسی ایله قونوشماسی و آرادا بیر آه چکمه سیده گؤزیلدی و سئوگیله دولویدو. بیزیم کندیمیز ائله آرازین ساحیلینده دیر , بیر گون آخشام چاغی ایدی آرازین ساحیلی ایله ائوه قاییدیردیم , آمما قوی دئییم کی نازلی نین آغیرسیز دوروب آرازین کنارینا گلیب یئکلمه سی , خالقدان آرتیق منی ائتگیلیردی و چوخ کندیمله دوشونوردوم کی خالقیمیز بوندان نییه یالنیز بو جمله لری دئییرلرکی "او بیرینجی عاشیقدیر هم سئوگیلینه هم تورپاغینا "و بو جمله لری   یاواش – یاواش زمزمه ائده ره ک  نازلییا دوشونوردوم آرازین ساحیلنده  نازلی نین یانینا یئتیشدیم اونون قیریشمیش اوزونون دولای لاریلا گؤز یاشلاری آخیردی . گؤز یاشلاری آز اولدوغونا باخمایاراق اونون هر زامان اوره دن ه چکنده آه چکنده آوزونوده کی قیریشیقلاری آچیلیب گؤز یاشلارینا یول وئریب , گؤز یاشلاری آخیردی و بیر آنا کیمی " یوخ , آخی او هله آنا اولمامیشدی " بیر عاشیق کیمی اوتایا باخیردی ائله بیل کی اوزاقدا اولان مسافریری ایندیجه قایداجاق و او هر گون اونو گؤزله ییر . من آغاجین دالیندا گیزلی دایاندیم . دییه سیز- دئمییه سیز منده اونا باخدیقجا بیلمه دن , آنلامادان یالنیز اونون باخیشیندان , اوزاقلاری سئیر ائتمه سیندن ائتگیله نیردیم و گؤزلریم یاواشجاسینا ایسلانیردی . بیردن بیلمه دن بیر آه چکدیم . نازلی سسه قولاق وئریب منه ساری باخدی و منی گؤرمدیینده حالی دییشدی و یئنه خیال و خاطیره لره دالدی. بو گون چوخ فرقلیدی ائله بیل کی گونده کی نازلی دئییلدی .آخی چوخ آز دانیشاردی , تک یاشیردی , بوتون عاییله سی ایران حاکیمییتی طرفیندن توتولوب اولدورولموشدو. او دیله گلدی : "کیمسن ؟ گل یانیما ..... گل " .  بو سؤزو ائشیدرکن گؤزلریمی سیلدیم و اونا یاخینلاشدیم . چوخ سئوینیردیم , نییه کی او بیرینجی یول دانیشماغا و بیر نفر منیم کیمی گئنجه یانیندا اوتورماغا  ایذن وئرمیشدی . آخی چوخ ده یرلی اوتور –دورون بیلن  ساکین و سایقیلی بیر اینسانیدی . اؤزو دانیشماسایدی کیمسه ده جراءت اولمازیدی اونون تنهالیقین سیندیرا , اونا گؤره ده من کندیمه گووه نیردیم و اونونلا دانیشماغا اونون طرفیندن لاییق گؤرونمکدن فخر ائدیردیم . اودا دانیشماسادا منی قبول ائتدی و بو منه چوخ اؤنملی ایدی . حورمتله سالام وئردیم , اونون گؤزو ائله اوتایدایدی و گؤرونمز و دویولماز مسافیرینی گؤزله ییردی .هر دن سویادا باخیردی و اونون عادتیدیر کی هر گون  آرازدان بیر بارداق سو گؤتوروب یانینا قویاردی و سویا باخیب بایاتیلار اوخویاردی .من یاخشی خاطیرلاییرام کی قارداشیمین تویو ایدی , بیزیم ائو نازلی نین ائوینه یاپیشیقدی . تویدا مغنّی ماهنی اوخویوردومنده حیطده نازلینین ائوی ایله قونشو اولدوغوموز دووارا سویکه نیب اوتورموشدوم . مغنّی دن "آراز"ماهنی سینی ایسته ییردیلر. بیزلرده رسمدیر هر تویدا آراز ماهنی سینی اوخویارلار , مغنّی اوخودو , یئتیشدی او یئره کی " آرازی آییردیلار    ظولم ایله دویوردولار " دووارین دالیندان نازلی نین آغلاما هونکورتوسون ائشیتدیم , چوخ کدرلندیم . آزدان – چوخدان من نازلی لا آرازین دویغو ایلگیسینی دویوردوم ...نازلی بارداقداکی سویا باخدی بیرده آرازا سونرادا اوزاقلارا, آرازین سسینه سس وئره رک سویله دی:       " آرازی آییردیلار, ظولمیله دویوردولار " ائله بیل دونن ایدی , 1920 – نجی ایلی دئییرم,باکیدا بلشویکلر استعمارچی دوولتلریله بیرلشیب , میللی حکومتی میزی ییخمیشدیلار ایلقار آخشام چاغی ائوه قاییداندا رادیودان ائشیتمیشدی , ائوه گیررکن گؤزلری دولموش حالدا دئدی : " قویماییرلاردا بیر تورک اوولادینین اؤزو گولسون .آخی بو میللت نه قده ر گره ک آیریلیق آجیسینی چکسین ؟ نه قده ر موحاریبه ده یاشاسین ؟ بیلمیرم بیز تورکلر آنادان اولاندا آندیمیزا ائله موحاریبه یازیبلار؟ آیریلیق یازیبلار؟آخی نییه بیزیم قارداشلیق و بیرلیکده یاشاماغا استعمارچی دوولتلر بو قده ر گؤزودارلیق ائدیرلر ؟ او مساوات پارتیامیزیدی کی دونیا قارشیسیندا دوردوقویمادی تورک دونیاسی اؤز خالقلارینین یازیقی سینی و یاشاییشینی اله آلسین کندیلرینه میللی دوولت قورسونلار , باشلادیلار هر طرفدن بو میللی تورک بیرلییینین قاباغینا داش آتماغا . بودا میللی حکومتیمیزین سرنوشتی , قارا  طالعی , محمد امین ببیی بیلمیرم توتسالار اونو نه اییلییه جکلر....ایلقار بو سؤزلری دییه – دییه منه باخیردی گؤزلری یاشلی باشینی آشاغی تیکدی . او گون ائله بیل آیاقلاریم آلتیندا جهنم آچیلمیشدی , هر طرفدن جهنم اودلاری منی بورویوردو. آلوو چکیب بو قارا خبرین دردیندن آلوولانیردیم . ایلقاردا او حالدا ایدی . آخی بیزیم میللی حکومتیمیزدن چوخ گؤزله مه لریمیز واریدی اونون بئله بوغولماغی بیزی بلشویکلر طرفیندن گرچکدن چوکدوروردو, آلوولاندیریردی, اوره کلریمیزه اود سالیردی , آخی بیزیم شانلی تاریخی میزی , گرچک حقیقی دویغولاریمیزی , وطن و اوزگورلوک دویغولاریمیزی , کمونیسم امپریاسی , میللی حکومتی ییخماقلا لکه لیردی , دوغروداندا او گون آخشام بیزیم دونیامسیز بوتون قارالیردی,گله جه - ییمیزه قورخولو آددیملار آتیردیق , بیر گون داغیستان تورکلری , تاتارلاری , قازاقلاری ، اوزبکلری بوغورلار, بیر گون دوغو تورکستانی میللی مدنی حاقلاریندادن یاساقلاییرلار, تورک دونیاسینی پارچالاییب سارسیدیرلار, اودلار یوردونون ائولادی گؤزو قارشیندا مقاویله لر باغلاییب آندلاشیب تورپاغینی پارچالاییردیلار. .

بونلار هامی سی او گون ایلقارین گؤز یاشلاری ایله منیم قارشیمدا یانار اود اولوب منیمده جانیمی اودلاییردی . آخشامین قارانلیقی چؤکن کیمی خالق هامیسی بو قارا خبری رادیولاریندان دینله میشدیلر بیر آغیر سکوت کنده چؤکموشدو . آآ       آخی بیزیم کندین یوخ بوتون آذربایجانین اینکشافی بوتون ساحه لرده میللی حکومته باغلیدی . میللی حکومت بیزه اوزگورلوک , باش اوجالیق , هر نئدن اؤنجه میللی آمال و دیلکلریمیزی یئرینه یئتیریردی . و ميللي بايراقيميز بيزه غرور وواوزگورلوك و موتلولوق وئريردي. او آخشام ايلقار يامان دولموشدو، صوفتي  ياز بولدو كيمي غضبدن قاراليب بوغولموشدو و گؤزلريندن نييسان ياغيشي كيمين گؤز ياشي تؤكوردو .بيردن گؤردوم اونون گؤزلري منيم نيشان اوزويومده دير .....

نازلي نيشان اوزويو ديينده بارماقلاريلا اوزويو چئويردي و بركدن آه چكیردي ....اوغلوم ائله بيل بيزيم يازقيميز و طالعيميز دونمك حالينا گليب هاوا قارالديقجا ، باختيميزدا قاراليردي . ايلقار اييليب منيم اليمده اوزويو اوپدو و آنليني اللريمه قويوب هونكورتو ايله آغلادي . ياواشجاسينا اللريمله اونون باشيني قالديرديم ، بوتون اللريم اونون گؤز ياشلاريلا ايسلانميشدي . آخديقي گؤز ياشلاري اللريمين ايستي سيندن بخارلاشيردي .قالخدي ، گؤزلريمين ايچينه باخدي ، اونون گؤزلريندن من نه لر آلديغيمي ديله گتيره بيلميرم ، آخي اونون باخيشلاري منيم سعادتلي گؤنلريمين سونون آنلاديردي .مندن ايذن ايسته دي . اوزويه باخيب ، اونو گئري آلماق ايسته دي : « ...سئوگيليم بيز تاريخي مسوولييت آلتيندايق . گلجك گونلر بيزيم بو تاريخي مسوولييتيميزدن دوغاجاق ، اونون موتلو يا كؤتو اولماغي ، اوزگور ، باغيمسيزو یا باغلی اولماغي  بيزدن آسيليدر . گره ك حياتين آنلاميني اوزگورلوك آنلاميندا دوُيوُب اونونلا گؤتور – قوي ائده ك. ايندي بو تاريخي مسوُلييت بيزه باخير ، دوغرودور قوزئي ده ميللي حكومت قاراقووتلر و سووت حاكيميت اليله ييخيليب . بو چوكمده بيزده قالخماق زورونداييق تا يئني دن بايراقيميزي خالقيميزين يوكسك آماللارينين يئليله اسديره ك. خالقيميزين بو دورومدا سينيق كؤنوللرين يئني دن كندي چابالاريميزلا مرحم قويوب ساغلاداق ...»

آخشام چاغي ايدي ، هاوا قاراليردي . هاوانين قارانليقي ، سكوتون چوكمه سي ، آرازين شيريم – شيريم آخيب سكوت ايچينده گورولتوسو ، ايلقارين گؤزلرينده ياشلار قورويوب بير اومود وئرجي پارلاماسي و مني باغرينا باسيب قولاغيما ياواشجا دانيشماسي ، مني ائله بيل يوخودان آييتدي : « ايلقار..ايلقار .. ايلقار نه ائشيديرم سن مني يالقيز بوراخيرسان ؟ من سنسيز نئجه ياشيياجاغام ؟ »  ... آغلاديم ، او منيم گؤز ياشلاريمي سيليب « نازلي من گئتمه لييم » دئدي . اونون اوزونه باخديم ، گؤزلرينده اومود ايشيقلاري منيم اودلو قلبيمين آيريليق زامانينين حسرتلريني سيليردي ، او گئتمه لي ايدي ، چونكي قرارين آلميشدي، او بير موباريز كيمي كؤنوللو اولاراق يولوندان گئري دونمه مزليييني ،   بوتون جان وروحوملا حيس ائتديم .اونون گؤزلرينين ايچينده گولومسه ييب باخديم و گؤزلريمله " يولون آچيق اولسون ، اوغورلو اولسون " حيّسيني اونا انلاتديم . ايلقار بيرده اوزويه باخيب ، عاجيزليكله «اونو بارماغيندان چيخارت ، مني اونود ، يئني بير حايات قورماغا چاليش » دئدي اوزون مندن چئويريب ، گئديب حَيَطده كي حوووضون باشيندا اوتوردو ، ائله اوتوردو كي ائله بيل بير داغ ايچيندن ياواش – ياواش چؤكور.او سؤزلري دييه – دييه من اونون ايچينده كي دويغولارين چارپيشماسين دوُيوُردوُم ، آخي او ايكي سئوگي آراسيندا ياشاييردي " وطن سئوگيسي و يار سئوگيسي " منده ائله بو ايكي سئوگيني بير- بيريندن آييرا بيلميرديم .آمما اونو بيليرديم كي وطن سيز سئوگي دن دانيشماق عبث دير وطن سيز بير اينسانا ، اوزگورلوك اوتماق،كنديسیني آلداتماقدير . اينساليقا خيانت ائتمكدير . اوُيدورمادير ، يار سئوگيسي وطن قوينوندا گؤزلدير... ايلقار منيم گؤزلريمدن بونو  ياخشي حيسّ ائديردي .آمما او يالنيز منيم گله جه ييمدن نيگران ايدي  و كنديسيني ، منه باخاندا توپلايا بيلميردي .من اونون حاليني ياخشي بيليرديم ، او قراريني وئرميشدي ، گئدير قاييتمييا. يوخ من هر زامان اونو گؤزله يه جه يم .ايندي سكسان ايلدير كي گؤزلريم يولوندادير ، هر آخشام دئييرم كي ، آرازدان كئچيب بو سويودون آلتيندا ، ايلقار  يئنه ده منيمله گؤروشه جك ....ايلقار او گون مندن ويداع لاشيردي ، آرازدان اوتايا كئچمه يه  اَن ياخشي زامان گئجه ايدي . نييه كي روس و ايران عسگرلري آرازين هر ايكي طره فينده قاپساميشديلار ، سويا ياخينلاشاني قورشونا باغلاييرديلار و من ائله بونداندا قورخوردوم ، اونون ياخالانماسيندان ، اونون قورشونا باغلانماسيندان ... ايلقار مندن ايذن ايسته دي و سون دفه سويله دي : « نازلي ! وطن آغير گونلريني كئچيرير و دوغما اَر اوغوللارينين يارديميني گؤزله يير ، وطنين ، بو قارا گونلرينده هاميميزا ايحتياجي وار .گره ك اونون يولونا ، يارديميندا ، آرخاسيندا دوراق . وطن ييخيلماسين ، تورپاغيميز يئني دن پارچالانماسين ،سندن ايسته ييرم اوزویو منه وئريب مني اونوداسان ، يئني حايات قوراسان ..» .......

 « ايلقار بو نه سوزدور دانيشيرسان ؟ سن قاييداجاقسان . يئنه آزاد وطنده اوزگورلويوموزون شنلييني توتاق ، ميللي حكومتيميزه ، آذربايجان تورپاغلاريني قوروماغينا يارديم ائديب ، آرخا اولاق، يئنه آي اولدوز بايراقيميز شافاقلاردان ، مقدس گويلره باش قالديريب اسه جك و بيزه غرور وئره جك ، سن گئت ، سفرين اوغورلو اولسون ، ظفرين ياخين . گئت قوشول ميللي موباريزلره ، باكيدان تبريزه، قافقازدان دوغو توركوستانا اوزگورلويو پايلايين ، يئني توران قورماغا چاليشين ، بيز قادينلاردا سيزين آرخانيزدا هر زامان سيسين قهرمانليقلاريزا غرورلا ياناشاريق و كؤنلوموزده سيزين آدينيزي و خاطيرينيزي ياشاداريق ،يالنيز دايان من سني آرازا كيمي يولا ساليم ، دايان بو حَيَطده كي نيشان اولدوغوموز گون اكدييميز سويوُد آغاجيني دا گتيريم ..»

ايلقار تعجبله منه باخدي : « سويوُد آغاجيني نئيليرسن ؟ اولمويا اونودا باكييا آپارمالييام ؟ » دئدي ....« يوخ عزيزيم ، دئييرم داها اونو نئيليرم .. » من بير ايلليك سويوُد اغاجيني حَيَطدن چيخارديب گ<توروب بيرليكده گئجه نين قارانليقيندا آرازا طرف ساكيتجه سينه يولا دوشدوق . قارانليق و سكوت كندي بوياميشدي ، يالنيز نئچه ايتين سسي كندين كناريندان دوُيوُلوُردو. بيرده كندين يانينداكي قورباغالارين قوررا – قور ، آرازين گور  گورولتوسو هامي سسلردن چوخ گليردي ، كند دن آيريلديق . ياواش – ياواش آرازين ساحيلينده كي قميشليقلره ياخينلاشيرديق ، يئل اسيردي ، قميشلرين گورولتوسو دوغالين گؤزل موسيقي سيني آنلاتيردي ، خلقتين بو گؤزل نغمه سي اينساني حئيران ائديردي ، دوغورودان گئجه نين سكوتوندا دوغالين سسلري ، موسيقي لري نه قده رگؤزل ماراقليدير. ... آرازا ياخينلاشديق ، ايلقارا "دايان" دئديم ايلقار داياندي " سويوُد آغاجينا بير يئر قاز اونو قويلوياق " دئديم . ايلقار بير آغاج تيكه سين يئردن گؤتوروب سويوُدون كؤكونو باسديرماغا يئري دئشيب قازدي .سويوُد آغاجين وئرديم او اؤز اليله توتوب قازديقي يئره قويدو من تورپاغلاري اونون دوورونه وئرديم . دئديم " ايلقار ! بو سويوُد بيزيم آرامميزدا اولان ايلقارا شاهيد اولسون ، من سنين قاييتماغيني هر زامان گؤزلييه جه يم . اؤزوده بو سويوُدون كناريندا . "   ايلقارين گؤزلري دولدو ، قارانليق ايدي . گؤزلرينين دولماغيني سسينين توتولماسيندان دوُيدوُم .

« نازلي ! مني گؤزلمه ، سن گئنج سن ، كندينه يئني بير حايات قور ، يئني بير دويغولارلا ياشاييشيني باشلا...»  سسي تيتره ييردي ، اليمي اوزونه چكديم ، اوزوندن آخان گؤز ياشلاريني حيسّ ائتديم ....« ايلقار سن قاييتماليسان و من او گونون چاتماسيني ، هر گون آخشام بو سويوُدون كناريندا آرازين او تاييندان ، سنين كئچدييين يئردن گؤزلييه جه يم . سن قاييتماليسان ، گئت ، يولون اوغورلو اولسون ...»  او دانيشمادي، ديلي آرتيق توتمادي ، گئجه نين قارانليقيندا آرازدان كئچدي و من بير اووج سو آرازدان گؤتوروب اونون داليجا سپديم ... آمما افسوس بيلمه ديم كي آرازين سويو ... آخي نه دئييم ..آرازين سويو نه جور اوغورلو اولا بيلر كي بير ميللتين آراسيندا قيلينج كيمي دايانيب . ائلي بير-بيريندن آيري ساليب . آمما يوخ آراز اوغورلودو ، اوندا هئچ بير سوچ يوخ ، ايلقار سودان كئچنده من آرازين آيريليق سيزيلتيسيني كندي روحوملا دوُيدوُم ، آغلاديم ، گؤز ياشلاريم آرازين سويونا قاريشدي ، آرازين آخار سويونون گورولتوسو چوخاليردي و ايلقاردا ياواش – ياواش  قارانليقدا گوزدن ايتيردي . نئچه دقيقه سوُيوُد آغاجينين يانيندا اوتوردوم و حسرتله ايلقارين آرخاسيجا باخديم ، دوُروُب ائوه قاييتديم ، ايلقار باكييا چتينليكله چاتميشدي ، آخي قيزيل عسگرلرين اليندن قورتولماق چوخ چتينيدي .. بو خبري ايلقار ايلك مكتوبوندا منه وئردي ، آنام و آتام و قارداشلاريما گوسترديم ، اونلار مكتوُبو گؤرن كيمي چوخ سئوينديلرو اونا اوغورلار آرزولاديلار . من هاميدان آرتيق سئوينيرديم ، اونون ايلده ايكي مكتوبو گليردي . ايلقار اوردا چايلشمالاريندان و آذربايجان ايگيدلرينين اوزگورلوك يولوندا موباريزه لريندن هئچ بير سؤز يازميردي ، سونرالار من 1945- نجي ايلده گونئي آذربايجان 21 آذر اينقيلابي باشلاناندا ، اونون يئريني فدايي لردن سوْردوم ، چوخو ايلقاري تانيردي . ميللي حكومتيميز ، پيشه وري اؤندرلييي ايله ، تبريزده 21 آذر اينقيلابيندان يارانميش اؤلكه ميزي اينكيشافايونه تيردي ، هر گون مدرسه لر، اوكوللار، يونيوئرسيتتلر، ائيتيم و كولتور اوجاقلاري ، شاعيرلر مجليسي ، ميللي تيياتر و اركسترسمفونيك فيلارمونيك ميللي رقص لر و عاشيقلار صنعتي گونو- گوندن آرتيق ، اؤلكه ميزده پارلاييردي .و گؤزل اوزگور و مدني بير آذربايجان و خوشبخت بير خالقين گله جه ييندن خبر وئريردي . شهرلرده و كندلرده بوتون خالقي ساوادلانديرماغا و يوخسوللوغواؤلكه دن قالديرماغا و اؤلكه ده امنيت ياراتماغا ، فدايي لر ميللي حكومت طرفيندن گوره ولنيرديلر ،  ميللي حكومتيميز ، بوتون خالقدا بير يئني اومود ياراتميشدي و خالق ماراقلا ، سئوه – سئوه ميللي حكومتي و اونون كولتور و اِكونومي پوليتيكالاريني حيمايت ائديب و ايشلرينده ايشتيراك ائديرديلر. خالق هاميسي بو حكومتين چاليشمالاريندا كؤنوللو اولاراق ، اليندن گلني اسيرگه مه ييردي بوتون دوولت ايداره لرينده ، فدايي لر ، مجليس نيماينده لري ، قورولتايا سئچيلن لر ، خالقين ماراغيلا و دوولتين يارديميلا تورك ائولادلارينين اَن دَيَرلي و بيليم آداملاريندان و ضيياليلاريندان سئچيليردي و خالقين ، پهلوي ياراتديغي پرابلئملريني چؤزمه يه چابا گؤستريرديلر . بوتون خالق كيمي بيزيم عاييله ده كؤنوللو 21 آذر اينقيلابينا قوْشولدو و خالقين پرابلئملريني قالديرماغا چاليشديلار ، آتام 21 آذر اينقيلابينين اؤندری پيشه ورينين نيماينده سي كيمي بير نئچه كؤيه و كنده تورپاق مسله سيني حل ائتمه يه باشچي سئچيلدي ، تورپاقلاري ، اكين يئرلريني دئهقانلار آراسيندا بؤلدولر ، آتام نئجه دفه پيشه وريله گؤروشدو ، بو گؤروشلرين بيرينده پيشه وري آتاما ، ايلقارين ، استالين طرفيندن سورگون اولوب و سونرا گيزليجه سينه اولدورولمه سيني سويله ميشدي . عاييله ده بير نئچه آي بو خبري مندن گيزلتديلرو من خبرسيز اولاراق آتامدان هي ايسته ييرديم كي ايلقارين يئريني بويوك اؤندردن و اونون ياخين دوستلاريندان باكيدان بير سورسون . آخي 1944-دن بئله يه اونون مكتوبو كسيلميشدي . چوخ ايصراردان سونرا آتام اوزولتولو بيرحالدا اونون اولدورولمه سيني منه آنلاتدي .من او زاماندا اينانماديم و ايندي ده كي گليب اوتورموشام بو سويؤد آغاجينين يانيندا اونون گلمه ييني گؤزله ييرم ، اونون اولومونه و اولدورولمه سينه اينانماميشام .21 آذرين ايل دؤنومونون شنلييي توتولدو ، بوتون خالقيميز كندلرده و شهرلرده ميللي موسيقي ، تيياتر، رقص ، خالق اويونلاري فئستيواللارلاو ميتينگلرله بو شنلييي كئچيريرديلر. بو شنليك و ميللي حكومتدن راضيليق و آذربايجانين بويوك اينكيشافي، سلطه چي امپرياليستلر ، او جمله دن ؛ روسلاري ، آمريكاليلاري ، اينگيليته لري يامان قورخوتموشدو ، اونلار او گوندن ميللي حكومتي ييخماغا چاليشديلار . حمله لري ، توطئه لري ، داربه لري ميللي حكومته قارشي چوخالتديلار . بير طرفدن جاسوسلاري و بير طرفدن پهلوي حاكيميتينين دئسپوت قان ايچن جلادلاري عسگر لباسيندا ، آذربايجانا هجوم ائتمه يه حاضيرلاديلارميللي حكومتله بير آندلاشمايا قول چكديلر كي مجليس سئچيملري و آذربايجان مختارييتيني قوروماغا ، روسلار ، آمريكاليلار ؛ انگليسلر يارديم ائده جكلر ، پهلوي حاكيميتي ده اونلارلا برابر بو ايشده يارديم ائده جكدير . آمما افسوس كي بو سلطه چي لر، امپريالستلر بوتون اينسان ارزيشلريني اؤز منافع لري قارشيسيندا آياق آلتينا آتدیلارو تعهدلرينی ميللي حكومتيميزن قارشيندااونوتدولار. هر طرفدن آذربايجانا داربه لري و هجوملاري ايران عسگرلرينين يارديميلا باشلاديلار ، بوتون ميللي حكومتيميزين آداملاريني توتوب ،يا اؤلدوردولر يا محبسه سالديلار ، يادا سورگون ائتديلر بويوك اؤندريميز ، ميللي ليدريميز ، پيشه وريني روسلار ، بير آندلاشما بهانه سيله جلفايا آپاريب اورادان قوزئي آذربايجانا سورگون ائدیب اولدورمک زامانینا قده ر  گوز آلتینا آلدیلار و گونئي آذربايجاندا امپرياليستلرين يارديميلا ، دئسپوت پهلوي حاكيميتين قان ايچن جلاد عسگرلريله 45000آذربايجانلي ، بير سوْي قيريمينا معروض قالديلار. هر يئرده فدايي گؤروردولر ائوده ، كوچه ده ، سوكاكدا ، عاييله سيله برابر اؤلدوروب دريسيني سوْيوب ، خالقي قورخوتماق اوچون خيابانلارا آتيرديلار .ميللي حكومتين ، ناطقي ، « آزاد وطن »  و عدالت باخاني ، « فريدون ابراهيمي » ني  داردان آسديلار. هر كيمين عاييله سيندن فدايي يا 21 آذر اينقيلاب طرفداري توتولوب اؤلدورولسييدي ، اونون عاييله سي  ، اولوسونو  باسديرماقدان و ياس ساخلاماقدان ياساق لا دیر دیلار  و اونون اؤلومو اوزره شنليك ائديب قووال چالماغا مجبور ائدیردیلر . خالق نئچه ايللر اؤز اؤلولرينين باسديرماسيندان و قبري اوستونه گئتمسيندن ياساقلانيردي و هر كيم بو ايشي گورسييدي اودا دوولت اليله اؤلومه گئتمه لي ايدي . منيم عاييلمده ائله بو سوي قيريميندا محو اولدولار ، هاميسي اعدام اولدولار يالنيز من قاچيب بير آيا  ياخين آراز ساحيلينده قميشليكلرده گيزلي ياشاديم ، او بير آيين ايچينده يووونماديم ، آج قالديم و بوتون رنگ روفوم آتدي آبداللار كيمي اولدوم، مني توتدولار ، خالق ييغيشدي و پهلوي حاكيمييتينين رحمسيز جلادلارينا دئديلر كي بونون عاييله سي محو اولوب و بو اؤزوده دلي دير ، داغلاردا ياشايير و اليندن هئچ بير ايش گلمز ، اونلاردا منيم بو كؤتو دورومومو گؤروب مني بوراخديلار ، عاييله مين محو اولماسينا ايناينب بو آجي اولايلارلا ياشامالي اولدوم ، آمما ايلقارين اولدورولمه سينه هئچ زامان اينانماديم و اينانماياجاغام و هر گون اونو بو آغاجين آلتيندا قوزئي دن بير خوش خبرله گونئي يه گئري دونمه سيني گؤزله يه جه يم .

دوغروداندا نازلي گؤزله ييردي ، او اومودون هله ده الدن وئرمه ميشدي امما ياشي چوخ ايدي اللري تيتره ييردي ، گؤزونون ياشي قوروموشدو ، آه چكنده دوداقلاري ائله تيتريردي كي ائله   بيل كي قورو يارپاق پاييزدا آغاشدان قوپوب يئره دوشور دو ، آمما هر زامان اوزو   باكييا ساري ایدی ، ياتاندا دا ، اوياق اولاندادا ، او جيسمدن قوجالسايدي دا عشقي چوخ گؤزل سارسیلماز  بير گئنج عشق كيمي/ ايلقاري داواملي ايدي ،نيشان اوزويو آريخلاميش و قورو بارماقينا يئكه اولسايدي دا ،  نازلي يئنه ده اونو بارماقيندان چيخاردما ييب و ايلقاري كيمي اؤزوندن آييرماييردي .

 

ياي – 2009 -توران

zertoşt

 

 

 

 

    Üçlük deyışıyı                                                      ruhun                                                                                                                                                                                                                                                            

                qissa pantomim tamaşası gözəl əski dikləmə formunda eytimin üç formunı göstərir

Oyunçuların başçısı:üç deyışiklik ruhda vardir

Ruh necə dəvə olur

Dəvə süt və süt sonunda çocuk

Dəvəyə oxşar ruh ağır yük götürməgi sevir gözü bağlı sayqı göstərəndir.

O ən ağır yükləri dalına alır o zaman ki dalına aldı qaçaraq üz biyabana qoyur,biyabanın ən uzaq noqtasında ruh aslan olur ,o istəyır özgürlükün  ələ alsın ta böyük əjdahayla döyüşsün

Böyük əjdaha:boyük əjdahanın adi "sən gərək"dir

Aslanın ruhu:mən istəyırəm

Böyük əjdaha"mən istəyırəm"gərək onda olmuya

Oyunçuların başçısı:böyük əjdaha deyın,yeni ərzişləri yaratmaq bir işdir ki aslan onu görməyə gücsüzdır.bəlkə...kəndi özgürlükünü yeni yaratmaqları üçün ələ gətirməlidir bu iş aslanın əlindən gəlir.niyə  yırtıcı

aslan gərək uşaq ola?çunki uşaq suçsuzdr və tez unudan bir başlanış bir oyun bir çərx ki özü dolanır, bəli qutsal.

(duvarın üstündə bu davranış yavaşca və romantik yayınlanır)o ki yaşayışda aslan eliyə bilmir...

Ruhun uç deyışikliyi belə olur:

Ruh nasıl dəvə olur,

Aslan,,,aslan,

  və aslan- sonuç-çocuq

təkər kəndi mehvərinə dolanır

 

(səhnədə ruhun ortasının şəkli

bir çocuq

bir aslan

bir dəvə

divarın üstündə çocuqun son davrranışı

müzik teker-kəndi başına dolanır

səhnədə çarşı yenidən görünür)

Bu qissa pantominin sonu

        Çarşı(çeşitli boyalı dişi inək Boyalı inək bütün çeşitli əbzarlarla bəzənmiş mask,və başqainəgin bədənində bir həkim qoyublar.zərtoşt və oyunçuların öndəri salonun içində tabloya baxırlar.

Həkim inəgin bədənindən):sayqı və hürmət Yuxunun məqamina,bu hekmətin başıdır.

Onlardan ki kötü yatırlar və gecəni yatmayıb ibadət edirlər uzaq olun.

Yatmaq güclü sanatdır və önəmli

Bütün günü gərək yuxunu gözəltliyəsən.

Zərrtoşt:yaxşi yatmaği gözəltliyin,bu yeni söz dəyil.

həkim:gərək günlük on sıra çalışasan,bu çox yorulmağa səbəb olur.bu nəfsin əfyun və bəlasıdır(inək bir az dağılır)

tanrı və qonşuyla barış:yaxşi yuxu istəyır.

Mən  yüksək məqam və çox sərvət istəmirəm.bunlar səfranı coşdurur.mənim fikrimcə az dost kötü dostdan yaxşıdır.ruhun yoxsullarını sevirəm,rahat yuxunu gücləndirir.

Oyunçuların öndəri:bu o şeydir ki keçmişdə ərdəmli hocanın məktəbində dalısıcaydır,rahat yuxu və ərdəmlər ki xəşxaşın çiçəyı verir.(inək dağılmaqdadır)

Həkim:məni yuxu aldı,yuxu bütün ərdəmlərin ağasıdır,yuxu gözlərimə gəldi,kirpiklərim ağırlaşdı.yuxu dodaaqlarıma toxunur,ağzım açıq qalır.mutlu düşüncələrimi oğurlayır...indi mən baş əyırəm..bilgəlik yəni royasız yuxu.(yeni yerlər tuturlar)

Zərtoşt:bu yuxuçular mutludular ,niyə ki bilgisiz yuxusundadırlar.

(duvarların üstündə h.l.m,onlar yerlərini dəyiştirirlər)

Zərtoşt:evlərini!kim onları düzəltdib?əcəba onları neçə aptal çocuq kibrit qutu apartmanından eşiyə çıxardıb?

Bu otaqlar!bu parçalar!insanlar necə onlarda gəl- get edirlər?bunlar çox xırdadır.

(Çeşidli boyalı inək bütünlükdə dağılır və indi kültür ölkəsinin perspektividir.xırda otaq neçə güzgüylə .səslər,böcüklərin vız- vız səslərinə oxşar səs)

Zərtoşt:doğruda bir şeylər var ki onlar ona aldanırlar.bunları aldadan şeylərə nə demək olar?kültür.

Çağdaş insanlar!tələsirdim sizin yanınıza qayıdım,indi siz və mən kültür ölkəsindəyıq.qorxmaqıma baxmayarq gülməyım lazımdır.gözlərim heç zaman bu kibrit qutuların görməmişdi.burası boyalı küzələr olkəsidir!əlli boyalı ləkələr və onoun dövründə əlli güzgü.kim sizi görə bilər? Siz ki keçmiş dövrlərin simbollari ilə örtülü və bu simbollarda uzaq əski dövrlərin simbolı ilə yenidən örtülübdür!kim inana bilər ki sizin ürək bövrəginiz var,hamı bulaşıb,o ləkələrə ki bütün zamanlardan və uluslardan öz başınıza yığıbsız.bütün adət ən-ənələr və çeşitli inamlar sizin adətlərinizdə ağız açıb danışırlar  yalnız indiyə kimi inamlarızdan qurulan tablonun yalnız rollarısız(genel düşmən).pəs öz qanızla yazın onda görərsiz ki qan ruhdur.o kəs ki kəndi qani ilə yazır istəmir yalnız oxuna bəlki istəyır əzbərlənə.ruh yenə bir çağ oxuculardan yara tapıb qoxuyacaq. sizin keçmiş corabları toxumağınız əbəs olacaq bu sizin inamsızlığınızın səbəbidir.

(ona sayqı göstərilmir,yerini dəyışir,yeni durum,yeni dəyışik dini xorda)

Siz doğrudanda məni güldürürsiniz,ey çağdaş insanlar,siz mənə şaşırtıcı və yabancı alaysınız...(dini xorla müsiqi onun sözlərini kəsir.şarkı)

Topluluk:qoyun rədd olsun,qoyun rədd olsun!

Zərtoşt:keçiş izni verin,ölüm öğütçilərinə  oxumaq izni verin!ölum öğütçilərinə baxın!onların içində sarılar ,qaralar və başqa çeşitli boyalılar var.

Şarkı:aptal o kəsdir ki diri qalır.

Zəhərli ruh!dunyaya gəlməmiş ölum fikrindədir.

Şarkı:tövbə elə

Heyvanlar çoba və təhqir olmalıdır.

Şarkı:yaşayış yalnız kədərdir.

Mənim fikrimcə bundan öncə sanat dunyasına bir aci və kədər çəkmiş tanri gəldi.

(zərtoşt bir özəl huzurda cədələ başlayır)

Şarkı:məndə olanları yenidən məndən alın.nə varımsa alın,onun qədərindən az məni yaşayışa bağlayın,sər xoşluq gətirən şənlik o adamlarındır ki gözlərin kədərlərə bağlayıb kəndilərini unudalar.

Şarkı:dunya tam dəyıl,onunla bir surəkli uyqunsuzluq var.

Məndə düşüncələrimi insandan üstün bıraxıram,bütün  onlar tək ki ötəsinə aldanırlar.

Şarkı:sən gərək kəndini öldurəsən,cismini məhv edəsən.

əfsus!bu tanrı ki yaratmışam,bütün tanrılar tək insanın yaratdığıdır.

Şarkı:sən gərək itəsən,məhv olasan,şənlik suçdur.

Insan ıydır və onun bir parçası və mən,mənim külümdən qarartı görüntü baş qaldırdı,ötəsindən mənə sarı gəlməmişdi

Şarkı:bir-birimizdən uzaqlaşaq,çocuq dunyaya gətirmiyək.

Yalnız talehsizlər doğulur.

Mən kəndimə qalib gəldim,külümü dağlara apardım,mən kəndimə parıltılı alovlar yaratmışam.şəbəh mənim qarşımdan dalı çəkildi.

Şarkı:vucudunuzla vidalaşın sönün.

Zərtoşt:istəyırəm bu tamaşaçılara və vucudu təhqir edənlərə işin gərçəgini soylıyəm

(birdən dayanır,bu sıra qulaq asmaqla...düşmənçılık çoxalır!)

Mən bütün vucudam,və ondan başqa heç,və ruh təkcə sözcükdir ki vucud ondan asılıdır,vucud bir səbəbdir,çoxlu böyük səbəb ki yalnız bir anlamı var.

Duyğular,ruh və onların ardıca tam vucud vardır.və vucud duyğu gözlərilə axtarır,və ruhun qulağlarilə eşidir.vucud ölçür qələbə edir,fəth edir,viran edir,vucud ruha höküm sürür.

Bu sona düşünmək gərək,düşüncə olunsa sevinib yenə də kəndisini sevindirəcək.

Az şənlik,elə özü əsil suçdur!

Vucud tamaşaçıları yalnız çürümək istəyırlər.siz özünüzdən üstün yaradmağa layıq dəyılsınız,niyə ki siz yerə və yaşayışa qəzəblənibsiz.naxodaqah qısqancılıq  və nifrətiniz hiqarətli əyri baxışızdadır.

(hamı bir-birinə sarılıb qışqırırlar)

Şarkı:biz yaşayışdan yorulmışıq

Zərtoşt:yorulmaq,yazıq yorulmaq bilmir ki kim tanrıları və əskı dunyanı yaradıb.bu vucuddır,vucud kəndindən  və yerdən umutsız olub,onlar ki vucudu və yeri təhqir edirlər xəstələrdirlər.onlar göyün əşyların və qurtarıcı qan damcıların yaradıblar.bəs onlar xəstələrdirlər.gəlin onlara mehrıbanolağın ta şəfa tapsınlar.

(dağın başında,ikincı zərtoşt qartal və ilanı ehzar edir)amma öncədən gərək qutsal vucudun səsinə qulağ asaq(qutsal vucud saflılıqla və doğruluqla danışır,o ki ipdən duzəlib yerin anlamından söz açır)

(üç keşiş salondan eşiyə çıxırlar...)

Baxın, 

buda keşişlər.

Bu keşişlər məni hüzünləndirilər.onların içində qəhrəmanlıq igidlik tapılmır,onların çoxu çox acı kədər çəkiblər,beləliklə istəyırlər başqalarıda əzab çəksin.

Keşişlər diz çökürlər:ey suçlular dizləriniz üstə pillələrdən yuxarı qalxın.

Zərtoşt:mən onlarla birlikdə acı və kədər çəkirəm,mənim fikrimcə onlar zəncırlə bağlanıb nışanlanıblar.onlar o adama qurtarıcı deyırlər ki bilələrin yalnış dəyərlər və xəyalı zəncirlərə cəkibdir.

Ah! onlar gərək birin tapalar ta özlərini bu yalancı qurtarıcının əlindən sərbəst olalar.

Keşişlər:biz bir cəmdəkdən artıq dəyılık.

(hamı dizi üstə qabaqa gəlib kültür ölkəsinin yönünə daxil olurlar.

Zərtoşt:onlar bir şəxsi tanrı sanırlar ki onlarla düşməndir yara vurur,doğrudur bunlar ibadətlərində cəsarətlidirlər!hətta bilmirlər ki tanrıların necə sevsinlər ,yalnız məsihı səlibə çəkməklə sevgi və məhəbbətlərin göstərırlər.

(gizli bir- bir gedirlər)

Yer o adamlardan doludur ki dəyərləri ölum haqqında oğüt verməkdır!ölüm ya əbədi həyat,ikisi də bir şeydır...

Tanrı bir zənnıdır,siz bir tanrı yarada biləsinizmi?

Siz güclüsüz üstün insan yaratmaq`.

Çalışağın ağıl çərçivəsində qalağın

Siz bir tanrı haqqında düşünə bilərsınızmı?

əyər tanrılar olsaydı,necə qəbul eləməyım ki mən də bir tanrı dəyıləm!

Eləsə tanrılar yoxdur!

tanrı bir düşüncədir ki yalnız haqqı haqsız edir,şayırlər(peyqəmbərlər)çox yalan deyərlər.

Yaratmaq.budur acı kədərdən qurtaran və yaşayışda rahatlıq quran.özgürlükü istiyən.

Ah,qardaşlar,tanrılar mənə heç önəmi yoxdur,

(o zaman ki o dedi "şayırlər çox yalan danışırlar"oyunçuların bir qurupu oyundan əl çəkib otururlar.məşq zamanı kimi bəhs edirlər ya xalqi ilə danışırlar.)

Oyunçu:sən niyə dedin,"şayırlər çox yalan deyırlər?"zərtoşt da şayırdı!

(hamı maskalarını götürür)

Zərtoşt:siz haqlısız:biz çox yalan deyırık.

Biz az bilirik və kötü öyrənirik,elə yalan danışığımızın səbəbi budur.

Bütün tanrılar şayırlərin kələklərının örnəgidir.

(hami o tay bu tay da oturublar..kültür ölkəsındə "dini inamlar")

Zərtöşt:bizi bir şeylər bulutların hökmranlıq səmtinə çəkirlər,biz qarnımızı bütün boyalardan doldurub tanrı və üstün insan adlandırırıq.ah mən şayırlərdən yorulmuşam.

Mən bu gün və keçmiş və sabahlaram.

Şayırlərdən yorulmuşam,əski və yeni şayırlər,onlar saxta və yunguldulər ,suları çox dayazdır ki onu torpaqlı edirlər.

Bir az şəhvət bir az xəstəlik ,ən yüksək diqqət ortasıdır.

(bir halda ki oyunçıların qurupu zərtoştun yanında dayanan aktorla danışırdılar ,bir aktor başında pap maskası görünür,o onların arxalarından danışır)

Pap:mən dövlətəm ümmətəm.

(hamı qabaqkı duruma qayıdıb və qorxudan quruyub şaşırırlar.maskalarını yavaşcasına üzlərinə qoyub cavab verırlər.)

Zərtoşt:yenə bir yalan!hə yaradanlar,onlardır ki ümmətləri yaratdılar və başları üstə sevgilə inam asdılar.onlar özəl dilləri tapdılar,ənənə və haqlarını bina edib yaşayışa qulluq etdilər.

Sonra viran edənlərdir ki çoxlarına tələ qoyub bu işi dovlət adına qurtarırdılar.bu işləri bir iti qılınc yuz iştahayla görurdilər.

(bundan sonra neçə an dəhşət  yer dəyışılır.şagirddən başqa bir-bir çıxıb gedirlər və yavaşcasına dövlət adamlarına qöşulurlar.

Zərtoşt:dövlət kəndisi yalan deyır,o bütün düz əyri dillərə yalan danışır.hə nəyı oğurluqdır.öğurladığı dişlərlə dişləyır. bu soyuq həyulanın hər nəyı yalandır.

Dövlət:məndən böyük kimsə yerdə yoxdur.mən tanrının yasa quranıyam .tanrinın əli.

Zərtoşt:yalnız uzun qulaq və alçaq düşüncəlilər deyıllər ki,həyula qarşında diz çökürlər bəlki `yorulanlar yenə də yorulanlar,onlar ki yeni   botun qulluqunda olurlar.

Xor:mən baş əyırəm

    Sən baş əyırsən

    Biz baş aəyırık

(xor oxuyanlar səlib şəklində adlı bilgin adamlara sarı gedirlər)

Onların yuxarı dırmaşmalarına baxın,bu meymunlar ,qartallar,bir-birinin üst başından yuxarı qalxırlar,çamura batırlar.hamısı istəyırlər şah taxtına əl tapalar:bu aptallıqdır.elə bir mütlülük şah txtına dayanıb,bəlki də çamur şah taxtı üstə ya şah taxtı çamur üstədir.

bir nəfərin səsi:hey!aptallar,meymunlar,təhrik olanlar,botlarız kötü qoxuyur,hamınız pis qoxuyursınız,     

Bir ayrı adam səsi:baxın gor necə əskik insanları çəkirlər.onlar əskik insanlara möhtacdırlar.

Zərtoşt:yaşayış ləzzətli diri bualğdır,amma əskik insanlar  o bulağdan içməkləri quyuları  zəhərləndirir.

Ozaman goruruk onlar hukumət  və ticarət edirlər,qüdrəti əskik insanlarla anlaşdırıb və onlardan üz çövürürlər.

əskik adamlar qüdsrətdə əskik işlərlə məşqul olurlar.

Ah mənim qardaşlarım,siz istəyırsınız   qoxumuş və xəstəlik törədən qazlara burunla batasız?

Tez açışkaları sındrıb dişarı çıxın və özgür havaya atılın.özgür yaşayışın qapıları böyük insanların üzünə açıqdır.orda ki dövlət qurtarır insanlıq başlanır.

(təbillər,təbillər örtük içində,adlı sanlı ağıllılar içəri girirlər)

Bir səs:iştə məşhur ağıllılar.

Zərtoşt:ümmətin daşqasına bağlanıblar.

Birinci öyrənci:əyər bir hakimiyyət istiyə bir yaxşı durumda ümmətlə yol bir ola,gərək məşhur ağıllını atlarının qabağında eşşək balası kimi bəndə çəkə.(təbilər dayanır)

Bilgin:gərçək ordadır ki ümmət ola.

Zəetoşt:siz gərçəğı qoruyan dəyılsiz,ümmətin fanatikisiniz.

Bilgin:mən ümmətdən gəlmişəm,və ümmət də tanrının ruhundan mənə yetişib.

Zərtoşt:ümmət bilmir bu ruh nədir.ruh yaşayışdır ki kəndini hayatın şurundan alır,onun bilimi kədərindən bəslənir.

Bilgin:yalnız bir az üstünlük rahatlıqla barışar.(təbillər çalınır)

Zərtoşt:siz yalnız yarımçılıq dağsınız(isti),sayqılılar,belləri düzələnlər..

Heç böyük güclü yel və iradə sizi yerinizdən tərpədə bilməz.

Siz dəniz də yelkənləri görübsünüz ki

Yellənirlər,yumurulaşır,güclü yelin qarşında titrəməyə düşür?

Mənim asi ağlım titrəyən yelkənlər kimidir.necə eliyə bilərik su üstündə birlikdə üzək?

(izləyənlər,təbillərin güclü qissa güclü səsləri ilə salonu  

Titrədirlər.)dostlar gəlin,bir növ yaşamaq var ki bunlardan uzaq azarsız mutluluq qaynağından da içmək olar.mən bütün yayam, yayın gün ortası olmuşam.biz istəyırık güclü yellər kimi yaşıyaq,qartallar kimi,qar gün yanında,biz böyük yellərik.bütün düşmənlərimizə və ağız suyu atanlara deyırəm gözləyın ki yelin əksinə ağız suyu atmayın.

(trompetin səsi qulaq tutur.izləyənlər yavaşcasına dağılıb daha qayıtmırlar.zərtoşt öyrəncisilə kəndlərini yalnız tapırlar.ağır bir səssizlik)

Zərtoşt:(yoldaşına)dostum tənhalığına qaç!görürəm ki sən böyük kişilərin səsindən kar olub və əskik şəxslərin qılınclarıyla parçalanırsan.kiçik düşüncən kiçik kəhlikə oxşayır,sərələnir,sıxılır,heç yerdə yoxdır...ta bütün cism qoxuyub pozulsın.

Orda ki tənhalıq yalnızdıq sona çatır çarşı başlanır,çarşı başlanan yerdə,böyük kamediyənlərin və zəhərli milçəklərin hay-küyü başlanır.bu dunyada yaxşıları sənəyə gətirənlərdən başqa ən yaxşılarında əsla onəmi yoxdır.

Ümmətin hiss etməgi böyük olmağından çöx azdır.yəni yaratmaq,amma o rejisorlara və kamediyənlərdə güclü hissi var!

               (körpü üstə)

Kamediyənın də ruhu var,amma ağılsız ruh ,xalq kimi qarışıq düşüncəli.

Qaçıb yalnızdıqa üz gətir.

Səni zəhərli milçəklərdən yorulmuş görürəm,cismin yüz noqtası parçalanmış,qururun ondan əsəbləşməyə tavansız.sən təmizsən və onları suçsız sanırsan.kəndini gözlə ,onlar dərini istəyıb və qanını işməyı sevirlər.

              (yolda)

Sən onların pis ağıllısısan.bu səbəbə görə səndən nifrət edirlər.

Ey dost kəndi tənhalığına qaç,ordaki güclü və sovuq yel əsir.bu sənin yazqın dəyıl ki milçək səyyadı olasan.

(onlar ormana yetişirlər sakin və xirda ada,dağlığ,şayəd yel əsməsi)

əcəb!bu ağacı istəsəydim kəndi əllərimlə silkəliyəm,eliyəmməzdim.vəli yel ki görüünməzdi,onu laxladıb istədiyi səmtə əyır.

Beləliklə bizədə görünməz əllər var ki hamımızı laxladıb əyırlər.

(genc oğlan yorqun qəmli oturub)

Niyə ondan qorxaq?bu söz o qədər ki insan haqqında işlənir ağac haqqında da işlənir.

Ağac nə qədər artıq istəsə işıqlıqa və aydınlığa yüksələ,yenə kökü yerdə qaranlığa və dərinliyə gedir –kötülükdə.

Genc oğlan:doğru,kötülükdə?sən mənim ruhumdan necə pərdə götürəcəksən?

Zərtoşt:bir para ruhlardan örtük götürməzlər,bəlki öncədən onu yardarlar.

Genc oğlan:doğru,kötülükdə!nə qədər yüksəklərə qalxıram kəndimə çox az inam  tapıram.tezlikcə dəyişirəm: bu günüm keçən günümü məhv edir.yuxarı getdiyim zaman pillələrdən atılıram bunu pillələrin heç biri mənə bağışlamaz.mən yüksəklərdəyəmmi?kəndimi yalnız görürəm və bu yalnızlıqda titrəyırəm.nifrətimlə hacətim birlikdə qabağa gedir. Mən zirvələrdən yorulmuşam.

Zərtoşt:elə bu səbəbə görə özgür dəyılsən,sən özgürlük dalıncasan.ruhun ulduzlara susuzdur.amma kötü adətlərində özgürlükə susuzdur.sən o adama oxşayirsan ki dostaqda kəndini özgür sanır.sənə saflıq gərəkdir.sevgi və umudu əldən vermə.sən kəndini nəcib hiss edirsən ,nəciblıq hətta yaxşı adamın da yolunu bağlar.bir nəcib insan istəyır gərçək yeni bir şey yarada.amma yaxşı adam istəyır əski və köhnələri qoruya.onlar elə düşünürdilər ki qəhrəman olacaqlar,onlar əyləncə düşgünü olacaqlar.amma səni sevgi və umudumla o qəhrəmana and verirəm ki sənin ruhundadır,qoyma umudın ən yüksək qutsal əşyan olsun.yenə ağac kimi ol ki sevirdin,bir uca qol qanadlı ağac,səssizlik eşitməlilər üçün,dənizin üstündən sallanmaq,biz yaşayışı seviriq,nə o cəhətdən ki yaşıyırıq,bəlki o cəhətdən ki sevməyə adət eləmişiq.həmişə sevməkdə bir az dəlilik var və dəlilikdə də bilim.mənə elə gəlir o adam ki yaşamaqı sevir pərvanələr sabın qabarcaqları və onlara oxşar insanlar kimidirlər,xoşbəxtliyi hamıdan yaxşı tanıyırlar.bu xırda yüngül ruhların uçmağın və incə çalışqan dəliliklərin görmək,məni ağladıb şarkı söyləməyə təhrik edir.mən o tanrıya inam tapıram ki oynamağı dərk edir.yüngül və saf hava,yaxın təhlükə,şeytənət və şənliklə dolu ruh,bulardır ki bir- birinə yaraşırlar.mən oncə yol getməki öyrəndim sonra qaçmağı,

Uçmaği öyrəndim,ondan sonra yer dəyişməyı, oturub gözləmirəm ki biri yerimi dəyişdirə.

Indi yüngül olub uçmaqdayam,kəndimi kəndi ayaqlarım altında görürəm,indi bir tanrı məndə oynayır.

(hamı ibadətdədir,zərtoşt dağdan insanlaraın səmtinə aşağı düşür.onlar dövşanlar kimi sıxılıb ormandan keçirlər)

Həmrəzm qardaşlar!sizi könüldən sevirəm,həmdə sizin ən yaxşı düşmənızəm.sizin ürəkinizdə olan kin nifrəti tanıram.siz o qədər böyük dəyılsınız ki nifrəti tanıyamıyasınız.pəs o qədər böyük olun ki nifrət və meylin olmağından utanmıyasız!

(Başlar)

əyər qutsal ariflər ayıləsindən olmağa tavansızsınız,ən azı yolbir döyüşçılərdən olun.çoxlu əsgər görürəm,sevirdim,çoxlu əsgərlər görürdüm!    

(başlar)

Siz gərək o şəxslərin yanında olasız ki gözləri düşmən dalısıcadır.

Kəndi düşmənlər haqda.

Bu sizin döyüşdir ki gərək ola...düşüncələrizə xatir!

(başlar)siz gərək barışığı yeni savaşlara xatir sevəsiniz və qıssa barışığı uzun barışıqdan artıq istiyəsiniz.mə sizi işə dəvət eləmirəm,amma bir savaş!barışığa öyüd vermirəm,bəlki qaliblığa!öylə ki işiniz bir savaş və barışığınız bir qaliblığ ola.

Bu sizin şəfəqətiniz dəyıl,şücaətdir ki indiyə kimi qaliblığı qurtarıb.,,nə yaxşıdır?,,cəsur olmaq yaxşıdır.

(qurupun qalanlarını göstərirlər.onlar ona sarı gedirlər...o maraqlanır.ama yenədə ihanətli təhqirlərini gizlədə bilmirlər?)

Siz yalnız gərək nifrətə layıq düşmənliyi saxlıyasınız,nə o düşmənləri ki təhqir edirsiniz.düşmənlərinizə qururlu olmalısınız.düşmmənlərinizn qaliblığı sizin qaliblığınızdır.

(o qurupa ki ona sarı gəlirlər)üsyanlıq bir qulun şərafətindən artıq bir şey dəyıl.kaş şərafətiniz sizdən itaət edərdi.bütün yaşıyanlar bir para şeylərə baş əyıllər.

(onu ortaya alırlar...şayəd bir az çox.)

Hər nə ki sizə əziz və qiymətlidir,bir yolla sizəhöküm sürür.ah,döyüşçü yoldaşlarım!sizi könüldən sevirəm.ama mənim könülüm bu sevginin qabağın alacaqdır!

(xalqın kütləsi.onu özləri ilə çəkirlər o müqavimət göstərir)

Könlümün qabağın alam gərək.əyər qabağın almasaq,tezliklə ağlı əldən verəcəyık.bütün böyük eşqlər bağışlama və rəhm etmədən keçər.

(bir birinin ardıca keçir)

Qara baxlıq bütün o kəslərindir ki sevillər və ürək yandırmağlarının qabağın almırlar.iblis bir gün mənə dedi:"tanrınında düzəxi var,onun düzəxi insanlara sevgi və məhəbbətidir"və o artırdı ki məsih insana ürək yandırmaq dərdindən öldü.pəs ürək yandırmaqdan uzaq durun,doğrudur bütün yaradanlar daş ürəkdir,yaranılanlar hər nəyi kor qoyullar.

(kəsinliklə o hazırlaşıb danışır!danışır!aya o gələcəkdən xəbər verəcək?)

Öncədən uluslar yaradanlardılar,sonralar yalnız şəxslər yeni yaradıcılardır.

Bir genc oğlan:zərtoşt! nədən kəndini bizim aramızdan ayırırsan?

O nədir ust örtüyü altında gizlədibsən?bir qamçı?

Zərtoşt:müridlərin ləzzəti kəndi ləzzətimdən əskidir.(onu tutub qovzayırlar,bir hindi mürtaz kimi ortaya qoub dövrəliyirlər)  

 Mən  hər zaman kəndimlə danışmaqdayıq,necə dayanmaq olar əyər bizdə olmasa...bir yoldaş!yoldaş və dost sənətdə və kahinlikdə hoca və ustad olmalıdır.

qul:sən eliyə bilmərsən sevəsən.

Zülümkar?sevməyə tavansızsan.

Siz zalim hakimlərdən hansınız sevməkə qadirsiniz?dosluq vardır.aya dosluq ola bilər?

Bir oğlan:(başı qızın dizi üstə)bəs sevgi necə?

Zərtoşt:çolu insanlar heyvani şəhvətlərində yaşıyırlar.

Bu insanlar!heç zadı bir qadının qucağında olmaqdan yaxşı bilmirlər.kaş siz bir kamil heyvan olardınız,niyə ki suçsuzluq heyvanın vucudunun bir qismidir.heç olmasa suçsuzluqu anlamında saxlayın,çoxları devləri vucudlarından dişarı atmaq istəyırlər,amma özləri çönüb dönquz olublar.

bir sahibsiz çocuq:insanların alış verişi şəxsiyyəti fasid edər,özəlliklə o olmaya.

Zərtoşt:yaxşı dedin,alay(məsxərə)

(xalq çolu zarafatla gülürlər və beləliklə hay küy düşür)

Iki genc ər arvad:və evlənmək?

Zərtoşt:mən evlənməyı iki şəxsin yaradıcılıq

Iradələrinin bir-birlərinə sayqısın adlandırıram.sən gencsən ,uşaq və arvad arzusundasan,siz yalnız doğub doğdurmıyasız,bəlki bir yüksək vucud araya gətirməlisiz.(öz başına dolanır ,uşağın şəkli ki öz başına dolanır)amma heyif ki çoxlu insanlar doğmağı evlənmək bilirlər!ah!bu yoxsul rhun cütləşməsindən.ah bu kötü ruhun cütləşməsi.bu xırda yalan bayram paltarı geyıb.onlar buna evlənmək deyırlər,deyırlər birləşmələri göydə bağlanıb,aptallığın azı böyük axmaqlığa yol açar.evlənmək ki siz eliyirsiniz,gözləyın ki kötü sonuçu olmıya.

Bir nəfər:iki nəfərin bir olmağı nə qədər böyükdür.

Zərtoşt:öncədən sevməyi öyrənin,kəndinizdən başqasını sevməyi.evlənmək bağınız yalnız əbədi qalmağınıza yardım etməsin bəlki sizi yüksəltsin.aya bu sizin iradənizdi?bəs belə evlənmək əbədilik qutsaldır.

Bir qadın;qadın erkəkdən yaxşıdır,qadın uşaqları yaxşı anlayır.

Bir qadın:erkək qadından çox uşaqdır.

Bəy:erkəyin xoşbəxtliyi bu sözün deməyindədir :mən istəyirəm.

Gəlin:qadının xoşbəxtliyi bu sözün deməyındədir:o istəyir.

Qoca qadın:qadınların dalınca gedirsən?şallaqı unutma!

(gülüşlər.xalqın içində)

Və zərtoştun olumu haqqında?

Hə,ah doğrudur,ölüm?

Zərtoşt ölümdən danış.

(səhnə yuxuya çevrilir.ağla sığmayan olaylar olur,zərtoşt peyğəmbərə çevrilir,şaşırlı ritm)    

Zərtoşt:çoxları çox gec ölürlər və bir azıda gec ölürlər.erkəkləri gərək öyrədəsən.vaqtlı ölüm.bir qisminin öncədən könülləri qocalır və bir qisminin də ruhları.çoxları genclikdə qocalır,amma gec gələn genclik gencliyi uzun suürür.

(şaşırıcı ahəng)

Ah!kaş tezliklə ölüm öğüt verənləri gələrdi.amma yalnız yavaş ölümün səsi qulağıma gəlir,doğrudur,o ibrani kişiyə,tez ölməginə xatir öğüt verənlər saygı göstərillər.o yalnız göz yaşıla kədəri, yaxşılardan və ədalətçilərdən nifrət etməyi tanıyır.pəs birdən-birə ölüm hacəti ibrani isaya qalib gəldi.kaş çöldə qalardı,yaxşı insanlar və adillərutanardılar.bəlki ondan sonra yaşayışı sevgini və gülməyi öyrənərdi!amma neyləmək o çox tez öldu,əğər mənim yaşıma yetişsəydi,özü öz öğretimini danardı!o kifayət qədər nəcibdir kiyaxşı dana!o hələ təcrübəsizdir.

(xalqda məsx olub və əskik yaradılmışlara dönüblər)    

Amma insanın yanında yeni genclikdən artıq uşaqlıq var və az kədər və qəm,o yaxşı anlır ki yaşayış və ölüm nədir.(o xalqın içində elə bir tük kimidir ki suyun üzündə dir)

Mənim yoldaşlarım,olmuya ölümünüz insan və yerə qarşı küfr ola,bu mənim sizin bal ruhunuzdan son istəyimdir.

Kambur:sən ki kor-şilləri və çolaqları sağaldırsan,eləsə mənim belimin əyrisini də düzəlt. 

(Səhnənin fəzası möcizələr çevrəsinə çevrilib,müzik hələ səslənir)

Zərtoşt:böyük qoca deyır ki əğər kamburun belinin əyrisini götürsək ruhunu götürmüşük.və əğyər görməyi kora versəniz ,o kötüləri elə görəcək ki şafa verənini nifrin edəcək.yataq xəstəsi ki qaçmaqda gücsüzdür ən kötü adətləri  onu yolundan azdırar.nə önəmi var ki birinin gözü birinin qulağı başqasının kıçı olmıya,ya başqalarını görəsən ki dil,burun və ya başlarını əldən veriblər.bunların ən kötüsü naqısolxilqələrdir kitəbçovurdilər,baxın.

             Giriş .....qulaqdan

Çeşitli səslər:o bir qulaqdır?amma insan boydadır.nə incə və xırda artçı(saqe)

Bu artçı bir adamdır.

Zərtoşt:mikroskopinizi götürün.

Bir ruhun üzü:nə xırda qısqancı üz.

Hansı ruh o artçıda eşitini qoruya bilər?

Zərtoşt:bir xırda ruh şişibdir.

Bir nəfər:bu bir böyük adamın qulağıdır.

Bir başqa adam:bir zəkalinin qulağıdır.

Zərtoşt:yox,naqesolxilqələr hər nədən əskikləri və bir şeydən artıqları var.

(qulaq itir.dövrəsin alıb fişar verillər ta boğula)

Zərtoşt:ah!insanlarla yaşamaq çətindir çünki sukut etmək çətindir,özəlliklə o zaman ki adam çox danışan ola.(o xalqın içində itir)

       Ikinci hissə

            Yuxu

 

 

 

 

 

 

 

 

 

  

 

   

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

00

                                                                       

    Üçlük deyışıyı                                                      ruhun                                                                                                                                                                                                                                                            

                qissa pantomim tamaşası gözəl əski dikləmə formunda eytimin üç formunı göstərir

Oyunçuların başçısı:üç deyışiklik ruhda vardir

Ruh necə dəvə olur

Dəvə süt və süt sonunda çocuk

Dəvəyə oxşar ruh ağır yük götürməgi sevir gözü bağlı sayqı göstərəndir.

O ən ağır yükləri dalına alır o zaman ki dalına aldı qaçaraq üz biyabana qoyur,biyabanın ən uzaq noqtasında ruh aslan olur ,o istəyır özgürlükün  ələ alsın ta böyük əjdahayla döyüşsün

Böyük əjdaha:boyük əjdahanın adi "sən gərək"dir

Aslanın ruhu:mən istəyırəm

Böyük əjdaha"mən istəyırəm"gərək onda olmuya

Oyunçuların başçısı:böyük əjdaha deyın,yeni ərzişləri yaratmaq bir işdir ki aslan onu görməyə gücsüzdır.bəlkə...kəndi özgürlükünü yeni yaratmaqları üçün ələ gətirməlidir bu iş aslanın əlindən gəlir.niyə  yırtıcı

aslan gərək uşaq ola?çunki uşaq suçsuzdr və tez unudan bir başlanış bir oyun bir çərx ki özü dolanır, bəli qutsal.

(duvarın üstündə bu davranış yavaşca və romantik yayınlanır)o ki yaşayışda aslan eliyə bilmir...

Ruhun uç deyışikliyi belə olur:

Ruh nasıl dəvə olur,

Aslan,,,aslan,

  və aslan- sonuç-çocuq

təkər kəndi mehvərinə dolanır

 

(səhnədə ruhun ortasının şəkli

bir çocuq

bir aslan

bir dəvə

divarın üstündə çocuqun son davrranışı

müzik teker-kəndi başına dolanır

səhnədə çarşı yenidən görünür)

Bu qissa pantominin sonu

        Çarşı(çeşitli boyalı dişi inək Boyalı inək bütün çeşitli əbzarlarla bəzənmiş mask,və başqainəgin bədənində bir həkim qoyublar.zərtoşt və oyunçuların öndəri salonun içində tabloya baxırlar.

Həkim inəgin bədənindən):sayqı və hürmət Yuxunun məqamina,bu hekmətin başıdır.

Onlardan ki kötü yatırlar və gecəni yatmayıb ibadət edirlər uzaq olun.

Yatmaq güclü sanatdır və önəmli

Bütün günü gərək yuxunu gözəltliyəsən.

Zərrtoşt:yaxşi yatmaği gözəltliyin,bu yeni söz dəyil.

həkim:gərək günlük on sıra çalışasan,bu çox yorulmağa səbəb olur.bu nəfsin əfyun və bəlasıdır(inək bir az dağılır)

tanrı və qonşuyla barış:yaxşi yuxu istəyır.

Mən  yüksək məqam və çox sərvət istəmirəm.bunlar səfranı coşdurur.mənim fikrimcə az dost kötü dostdan yaxşıdır.ruhun yoxsullarını sevirəm,rahat yuxunu gücləndirir.

Oyunçuların öndəri:bu o şeydir ki keçmişdə ərdəmli hocanın məktəbində dalısıcaydır,rahat yuxu və ərdəmlər ki xəşxaşın çiçəyı verir.(inək dağılmaqdadır)

Həkim:məni yuxu aldı,yuxu bütün ərdəmlərin ağasıdır,yuxu gözlərimə gəldi,kirpiklərim ağırlaşdı.yuxu dodaaqlarıma toxunur,ağzım açıq qalır.mutlu düşüncələrimi oğurlayır...indi mən baş əyırəm..bilgəlik yəni royasız yuxu.(yeni yerlər tuturlar)

Zərtoşt:bu yuxuçular mutludular ,niyə ki bilgisiz yuxusundadırlar.

(duvarların üstündə h.l.m,onlar yerlərini dəyiştirirlər)

Zərtoşt:evlərini!kim onları düzəltdib?əcəba onları neçə aptal çocuq kibrit qutu apartmanından eşiyə çıxardıb?

Bu otaqlar!bu parçalar!insanlar necə onlarda gəl- get edirlər?bunlar çox xırdadır.

(Çeşidli boyalı inək bütünlükdə dağılır və indi kültür ölkəsinin perspektividir.xırda otaq neçə güzgüylə .səslər,böcüklərin vız- vız səslərinə oxşar səs)

Zərtoşt:doğruda bir şeylər var ki onlar ona aldanırlar.bunları aldadan şeylərə nə demək olar?kültür.

Çağdaş insanlar!tələsirdim sizin yanınıza qayıdım,indi siz və mən kültür ölkəsindəyıq.qorxmaqıma baxmayarq gülməyım lazımdır.gözlərim heç zaman bu kibrit qutuların görməmişdi.burası boyalı küzələr olkəsidir!əlli boyalı ləkələr və onoun dövründə əlli güzgü.kim sizi görə bilər? Siz ki keçmiş dövrlərin simbollari ilə örtülü və bu simbollarda uzaq əski dövrlərin simbolı ilə yenidən örtülübdür!kim inana bilər ki sizin ürək bövrəginiz var,hamı bulaşıb,o ləkələrə ki bütün zamanlardan və uluslardan öz başınıza yığıbsız.bütün adət ən-ənələr və çeşitli inamlar sizin adətlərinizdə ağız açıb danışırlar  yalnız indiyə kimi inamlarızdan qurulan tablonun yalnız rollarısız(genel düşmən).pəs öz qanızla yazın onda görərsiz ki qan ruhdur.o kəs ki kəndi qani ilə yazır istəmir yalnız oxuna bəlki istəyır əzbərlənə.ruh yenə bir çağ oxuculardan yara tapıb qoxuyacaq. sizin keçmiş corabları toxumağınız əbəs olacaq bu sizin inamsızlığınızın səbəbidir.

(ona sayqı göstərilmir,yerini dəyışir,yeni durum,yeni dəyışik dini xorda)

Siz doğrudanda məni güldürürsiniz,ey çağdaş insanlar,siz mənə şaşırtıcı və yabancı alaysınız...(dini xorla müsiqi onun sözlərini kəsir.şarkı)

Topluluk:qoyun rədd olsun,qoyun rədd olsun!

Zərtoşt:keçiş izni verin,ölüm öğütçilərinə  oxumaq izni verin!ölum öğütçilərinə baxın!onların içində sarılar ,qaralar və başqa çeşitli boyalılar var.

Şarkı:aptal o kəsdir ki diri qalır.

Zəhərli ruh!dunyaya gəlməmiş ölum fikrindədir.

Şarkı:tövbə elə

Heyvanlar çoba və təhqir olmalıdır.

Şarkı:yaşayış yalnız kədərdir.

Mənim fikrimcə bundan öncə sanat dunyasına bir aci və kədər çəkmiş tanri gəldi.

(zərtoşt bir özəl huzurda cədələ başlayır)

Şarkı:məndə olanları yenidən məndən alın.nə varımsa alın,onun qədərindən az məni yaşayışa bağlayın,sər xoşluq gətirən şənlik o adamlarındır ki gözlərin kədərlərə bağlayıb kəndilərini unudalar.

Şarkı:dunya tam dəyıl,onunla bir surəkli uyqunsuzluq var.

Məndə düşüncələrimi insandan üstün bıraxıram,bütün  onlar tək ki ötəsinə aldanırlar.

Şarkı:sən gərək kəndini öldurəsən,cismini məhv edəsən.

əfsus!bu tanrı ki yaratmışam,bütün tanrılar tək insanın yaratdığıdır.

Şarkı:sən gərək itəsən,məhv olasan,şənlik suçdur.

Insan ıydır və onun bir parçası və mən,mənim külümdən qarartı görüntü baş qaldırdı,ötəsindən mənə sarı gəlməmişdi

Şarkı:bir-birimizdən uzaqlaşaq,çocuq dunyaya gətirmiyək.

Yalnız talehsizlər doğulur.

Mən kəndimə qalib gəldim,külümü dağlara apardım,mən kəndimə parıltılı alovlar yaratmışam.şəbəh mənim qarşımdan dalı çəkildi.

Şarkı:vucudunuzla vidalaşın sönün.

Zərtoşt:istəyırəm bu tamaşaçılara və vucudu təhqir edənlərə işin gərçəgini soylıyəm

(birdən dayanır,bu sıra qulaq asmaqla...düşmənçılık çoxalır!)

Mən bütün vucudam,və ondan başqa heç,və ruh təkcə sözcükdir ki vucud ondan asılıdır,vucud bir səbəbdir,çoxlu böyük səbəb ki yalnız bir anlamı var.

Duyğular,ruh və onların ardıca tam vucud vardır.və vucud duyğu gözlərilə axtarır,və ruhun qulağlarilə eşidir.vucud ölçür qələbə edir,fəth edir,viran edir,vucud ruha höküm sürür.

Bu sona düşünmək gərək,düşüncə olunsa sevinib yenə də kəndisini sevindirəcək.

Az şənlik,elə özü əsil suçdur!

Vucud tamaşaçıları yalnız çürümək istəyırlər.siz özünüzdən üstün yaradmağa layıq dəyılsınız,niyə ki siz yerə və yaşayışa qəzəblənibsiz.naxodaqah qısqancılıq  və nifrətiniz hiqarətli əyri baxışızdadır.

(hamı bir-birinə sarılıb qışqırırlar)

Şarkı:biz yaşayışdan yorulmışıq

Zərtoşt:yorulmaq,yazıq yorulmaq bilmir ki kim tanrıları və əskı dunyanı yaradıb.bu vucuddır,vucud kəndindən  və yerdən umutsız olub,onlar ki vucudu və yeri təhqir edirlər xəstələrdirlər.onlar göyün əşyların və qurtarıcı qan damcıların yaradıblar.bəs onlar xəstələrdirlər.gəlin onlara mehrıbanolağın ta şəfa tapsınlar.

(dağın başında,ikincı zərtoşt qartal və ilanı ehzar edir)amma öncədən gərək qutsal vucudun səsinə qulağ asaq(qutsal vucud saflılıqla və doğruluqla danışır,o ki ipdən duzəlib yerin anlamından söz açır)

(üç keşiş salondan eşiyə çıxırlar...)

Baxın, 

buda keşişlər.

Bu keşişlər məni hüzünləndirilər.onların içində qəhrəmanlıq igidlik tapılmır,onların çoxu çox acı kədər çəkiblər,beləliklə istəyırlər başqalarıda əzab çəksin.

Keşişlər diz çökürlər:ey suçlular dizləriniz üstə pillələrdən yuxarı qalxın.

Zərtoşt:mən onlarla birlikdə acı və kədər çəkirəm,mənim fikrimcə onlar zəncırlə bağlanıb nışanlanıblar.onlar o adama qurtarıcı deyırlər ki bilələrin yalnış dəyərlər və xəyalı zəncirlərə cəkibdir.

Ah! onlar gərək birin tapalar ta özlərini bu yalancı qurtarıcının əlindən sərbəst olalar.

Keşişlər:biz bir cəmdəkdən artıq dəyılık.

(hamı dizi üstə qabaqa gəlib kültür ölkəsinin yönünə daxil olurlar.

Zərtoşt:onlar bir şəxsi tanrı sanırlar ki onlarla düşməndir yara vurur,doğrudur bunlar ibadətlərində cəsarətlidirlər!hətta bilmirlər ki tanrıların necə sevsinlər ,yalnız məsihı səlibə çəkməklə sevgi və məhəbbətlərin göstərırlər.

(gizli bir- bir gedirlər)

Yer o adamlardan doludur ki dəyərləri ölum haqqında oğüt verməkdır!ölüm ya əbədi həyat,ikisi də bir şeydır...

Tanrı bir zənnıdır,siz bir tanrı yarada biləsinizmi?

Siz güclüsüz üstün insan yaratmaq`.

Çalışağın ağıl çərçivəsində qalağın

Siz bir tanrı haqqında düşünə bilərsınızmı?

əyər tanrılar olsaydı,necə qəbul eləməyım ki mən də bir tanrı dəyıləm!

Eləsə tanrılar yoxdur!

tanrı bir düşüncədir ki yalnız haqqı haqsız edir,şayırlər(peyqəmbərlər)çox yalan deyərlər.

Yaratmaq.budur acı kədərdən qurtaran və yaşayışda rahatlıq quran.özgürlükü istiyən.

Ah,qardaşlar,tanrılar mənə heç önəmi yoxdur,

(o zaman ki o dedi "şayırlər çox yalan danışırlar"oyunçuların bir qurupu oyundan əl çəkib otururlar.məşq zamanı kimi bəhs edirlər ya xalqi ilə danışırlar.)

Oyunçu:sən niyə dedin,"şayırlər çox yalan deyırlər?"zərtoşt da şayırdı!

(hamı maskalarını götürür)

Zərtoşt:siz haqlısız:biz çox yalan deyırık.

Biz az bilirik və kötü öyrənirik,elə yalan danışığımızın səbəbi budur.

Bütün tanrılar şayırlərin kələklərının örnəgidir.

(hami o tay bu tay da oturublar..kültür ölkəsındə "dini inamlar")

Zərtöşt:bizi bir şeylər bulutların hökmranlıq səmtinə çəkirlər,biz qarnımızı bütün boyalardan doldurub tanrı və üstün insan adlandırırıq.ah mən şayırlərdən yorulmuşam.

Mən bu gün və keçmiş və sabahlaram.

Şayırlərdən yorulmuşam,əski və yeni şayırlər,onlar saxta və yunguldulər ,suları çox dayazdır ki onu torpaqlı edirlər.

Bir az şəhvət bir az xəstəlik ,ən yüksək diqqət ortasıdır.

(bir halda ki oyunçıların qurupu zərtoştun yanında dayanan aktorla danışırdılar ,bir aktor başında pap maskası görünür,o onların arxalarından danışır)

Pap:mən dövlətəm ümmətəm.

(hamı qabaqkı duruma qayıdıb və qorxudan quruyub şaşırırlar.maskalarını yavaşcasına üzlərinə qoyub cavab verırlər.)

Zərtoşt:yenə bir yalan!hə yaradanlar,onlardır ki ümmətləri yaratdılar və başları üstə sevgilə inam asdılar.onlar özəl dilləri tapdılar,ənənə və haqlarını bina edib yaşayışa qulluq etdilər.

Sonra viran edənlərdir ki çoxlarına tələ qoyub bu işi dovlət adına qurtarırdılar.bu işləri bir iti qılınc yuz iştahayla görurdilər.

(bundan sonra neçə an dəhşət  yer dəyışılır.şagirddən başqa bir-bir çıxıb gedirlər və yavaşcasına dövlət adamlarına qöşulurlar.

Zərtoşt:dövlət kəndisi yalan deyır,o bütün düz əyri dillərə yalan danışır.hə nəyı oğurluqdır.öğurladığı dişlərlə dişləyır. bu soyuq həyulanın hər nəyı yalandır.

Dövlət:məndən böyük kimsə yerdə yoxdur.mən tanrının yasa quranıyam .tanrinın əli.

Zərtoşt:yalnız uzun qulaq və alçaq düşüncəlilər deyıllər ki,həyula qarşında diz çökürlər bəlki `yorulanlar yenə də yorulanlar,onlar ki yeni   botun qulluqunda olurlar.

Xor:mən baş əyırəm

    Sən baş əyırsən

    Biz baş aəyırık

(xor oxuyanlar səlib şəklində adlı bilgin adamlara sarı gedirlər)

Onların yuxarı dırmaşmalarına baxın,bu meymunlar ,qartallar,bir-birinin üst başından yuxarı qalxırlar,çamura batırlar.hamısı istəyırlər şah taxtına əl tapalar:bu aptallıqdır.elə bir mütlülük şah txtına dayanıb,bəlki də çamur şah taxtı üstə ya şah taxtı çamur üstədir.

bir nəfərin səsi:hey!aptallar,meymunlar,təhrik olanlar,botlarız kötü qoxuyur,hamınız pis qoxuyursınız,     

Bir ayrı adam səsi:baxın gor necə əskik insanları çəkirlər.onlar əskik insanlara möhtacdırlar.

Zərtoşt:yaşayış ləzzətli diri bualğdır,amma əskik insanlar  o bulağdan içməkləri quyuları  zəhərləndirir.

Ozaman goruruk onlar hukumət  və ticarət edirlər,qüdrəti əskik insanlarla anlaşdırıb və onlardan üz çövürürlər.

əskik adamlar qüdsrətdə əskik işlərlə məşqul olurlar.

Ah mənim qardaşlarım,siz istəyırsınız   qoxumuş və xəstəlik törədən qazlara burunla batasız?

Tez açışkaları sındrıb dişarı çıxın və özgür havaya atılın.özgür yaşayışın qapıları böyük insanların üzünə açıqdır.orda ki dövlət qurtarır insanlıq başlanır.

(təbillər,təbillər örtük içində,adlı sanlı ağıllılar içəri girirlər)

Bir səs:iştə məşhur ağıllılar.

Zərtoşt:ümmətin daşqasına bağlanıblar.

Birinci öyrənci:əyər bir hakimiyyət istiyə bir yaxşı durumda ümmətlə yol bir ola,gərək məşhur ağıllını atlarının qabağında eşşək balası kimi bəndə çəkə.(təbilər dayanır)

Bilgin:gərçək ordadır ki ümmət ola.

Zəetoşt:siz gərçəğı qoruyan dəyılsiz,ümmətin fanatikisiniz.

Bilgin:mən ümmətdən gəlmişəm,və ümmət də tanrının ruhundan mənə yetişib.

Zərtoşt:ümmət bilmir bu ruh nədir.ruh yaşayışdır ki kəndini hayatın şurundan alır,onun bilimi kədərindən bəslənir.

Bilgin:yalnız bir az üstünlük rahatlıqla barışar.(təbillər çalınır)

Zərtoşt:siz yalnız yarımçılıq dağsınız(isti),sayqılılar,belləri düzələnlər..

Heç böyük güclü yel və iradə sizi yerinizdən tərpədə bilməz.

Siz dəniz də yelkənləri görübsünüz ki

Yellənirlər,yumurulaşır,güclü yelin qarşında titrəməyə düşür?

Mənim asi ağlım titrəyən yelkənlər kimidir.necə eliyə bilərik su üstündə birlikdə üzək?

(izləyənlər,təbillərin güclü qissa güclü səsləri ilə salonu  

Titrədirlər.)dostlar gəlin,bir növ yaşamaq var ki bunlardan uzaq azarsız mutluluq qaynağından da içmək olar.mən bütün yayam, yayın gün ortası olmuşam.biz istəyırık güclü yellər kimi yaşıyaq,qartallar kimi,qar gün yanında,biz böyük yellərik.bütün düşmənlərimizə və ağız suyu atanlara deyırəm gözləyın ki yelin əksinə ağız suyu atmayın.

(trompetin səsi qulaq tutur.izləyənlər yavaşcasına dağılıb daha qayıtmırlar.zərtoşt öyrəncisilə kəndlərini yalnız tapırlar.ağır bir səssizlik)

Zərtoşt:(yoldaşına)dostum tənhalığına qaç!görürəm ki sən böyük kişilərin səsindən kar olub və əskik şəxslərin qılınclarıyla parçalanırsan.kiçik düşüncən kiçik kəhlikə oxşayır,sərələnir,sıxılır,heç yerdə yoxdır...ta bütün cism qoxuyub pozulsın.

Orda ki tənhalıq yalnızdıq sona çatır çarşı başlanır,çarşı başlanan yerdə,böyük kamediyənlərin və zəhərli milçəklərin hay-küyü başlanır.bu dunyada yaxşıları sənəyə gətirənlərdən başqa ən yaxşılarında əsla onəmi yoxdır.

Ümmətin hiss etməgi böyük olmağından çöx azdır.yəni yaratmaq,amma o rejisorlara və kamediyənlərdə güclü hissi var!

               (körpü üstə)

Kamediyənın də ruhu var,amma ağılsız ruh ,xalq kimi qarışıq düşüncəli.

Qaçıb yalnızdıqa üz gətir.

Səni zəhərli milçəklərdən yorulmuş görürəm,cismin yüz noqtası parçalanmış,qururun ondan əsəbləşməyə tavansız.sən təmizsən və onları suçsız sanırsan.kəndini gözlə ,onlar dərini istəyıb və qanını işməyı sevirlər.

              (yolda)

Sən onların pis ağıllısısan.bu səbəbə görə səndən nifrət edirlər.

Ey dost kəndi tənhalığına qaç,ordaki güclü və sovuq yel əsir.bu sənin yazqın dəyıl ki milçək səyyadı olasan.

(onlar ormana yetişirlər sakin və xirda ada,dağlığ,şayəd yel əsməsi)

əcəb!bu ağacı istəsəydim kəndi əllərimlə silkəliyəm,eliyəmməzdim.vəli yel ki görüünməzdi,onu laxladıb istədiyi səmtə əyır.

Beləliklə bizədə görünməz əllər var ki hamımızı laxladıb əyırlər.

(genc oğlan yorqun qəmli oturub)

Niyə ondan qorxaq?bu söz o qədər ki insan haqqında işlənir ağac haqqında da işlənir.

Ağac nə qədər artıq istəsə işıqlıqa və aydınlığa yüksələ,yenə kökü yerdə qaranlığa və dərinliyə gedir –kötülükdə.

Genc oğlan:doğru,kötülükdə?sən mənim ruhumdan necə pərdə götürəcəksən?

Zərtoşt:bir para ruhlardan örtük götürməzlər,bəlki öncədən onu yardarlar.

Genc oğlan:doğru,kötülükdə!nə qədər yüksəklərə qalxıram kəndimə çox az inam  tapıram.tezlikcə dəyişirəm: bu günüm keçən günümü məhv edir.yuxarı getdiyim zaman pillələrdən atılıram bunu pillələrin heç biri mənə bağışlamaz.mən yüksəklərdəyəmmi?kəndimi yalnız görürəm və bu yalnızlıqda titrəyırəm.nifrətimlə hacətim birlikdə qabağa gedir. Mən zirvələrdən yorulmuşam.

Zərtoşt:elə bu səbəbə görə özgür dəyılsən,sən özgürlük dalıncasan.ruhun ulduzlara susuzdur.amma kötü adətlərində özgürlükə susuzdur.sən o adama oxşayirsan ki dostaqda kəndini özgür sanır.sənə saflıq gərəkdir.sevgi və umudu əldən vermə.sən kəndini nəcib hiss edirsən ,nəciblıq hətta yaxşı adamın da yolunu bağlar.bir nəcib insan istəyır gərçək yeni bir şey yarada.amma yaxşı adam istəyır əski və köhnələri qoruya.onlar elə düşünürdilər ki qəhrəman olacaqlar,onlar əyləncə düşgünü olacaqlar.amma səni sevgi və umudumla o qəhrəmana and verirəm ki sənin ruhundadır,qoyma umudın ən yüksək qutsal əşyan olsun.yenə ağac kimi ol ki sevirdin,bir uca qol qanadlı ağac,səssizlik eşitməlilər üçün,dənizin üstündən sallanmaq,biz yaşayışı seviriq,nə o cəhətdən ki yaşıyırıq,bəlki o cəhətdən ki sevməyə adət eləmişiq.həmişə sevməkdə bir az dəlilik var və dəlilikdə də bilim.mənə elə gəlir o adam ki yaşamaqı sevir pərvanələr sabın qabarcaqları və onlara oxşar insanlar kimidirlər,xoşbəxtliyi hamıdan yaxşı tanıyırlar.bu xırda yüngül ruhların uçmağın və incə çalışqan dəliliklərin görmək,məni ağladıb şarkı söyləməyə təhrik edir.mən o tanrıya inam tapıram ki oynamağı dərk edir.yüngül və saf hava,yaxın təhlükə,şeytənət və şənliklə dolu ruh,bulardır ki bir- birinə yaraşırlar.mən oncə yol getməki öyrəndim sonra qaçmağı,

Uçmaği öyrəndim,ondan sonra yer dəyişməyı, oturub gözləmirəm ki biri yerimi dəyişdirə.

Indi yüngül olub uçmaqdayam,kəndimi kəndi ayaqlarım altında görürəm,indi bir tanrı məndə oynayır.

(hamı ibadətdədir,zərtoşt dağdan insanlaraın səmtinə aşağı düşür.onlar dövşanlar kimi sıxılıb ormandan keçirlər)

Həmrəzm qardaşlar!sizi könüldən sevirəm,həmdə sizin ən yaxşı düşmənızəm.sizin ürəkinizdə olan kin nifrəti tanıram.siz o qədər böyük dəyılsınız ki nifrəti tanıyamıyasınız.pəs o qədər böyük olun ki nifrət və meylin olmağından utanmıyasız!

(Başlar)

əyər qutsal ariflər ayıləsindən olmağa tavansızsınız,ən azı yolbir döyüşçılərdən olun.çoxlu əsgər görürəm,sevirdim,çoxlu əsgərlər görürdüm!    

(başlar)

Siz gərək o şəxslərin yanında olasız ki gözləri düşmən dalısıcadır.

Kəndi düşmənlər haqda.

Bu sizin döyüşdir ki gərək ola...düşüncələrizə xatir!

(başlar)siz gərək barışığı yeni savaşlara xatir sevəsiniz və qıssa barışığı uzun barışıqdan artıq istiyəsiniz.mə sizi işə dəvət eləmirəm,amma bir savaş!barışığa öyüd vermirəm,bəlki qaliblığa!öylə ki işiniz bir savaş və barışığınız bir qaliblığ ola.

Bu sizin şəfəqətiniz dəyıl,şücaətdir ki indiyə kimi qaliblığı qurtarıb.,,nə yaxşıdır?,,cəsur olmaq yaxşıdır.

(qurupun qalanlarını göstərirlər.onlar ona sarı gedirlər...o maraqlanır.ama yenədə ihanətli təhqirlərini gizlədə bilmirlər?)

Siz yalnız gərək nifrətə layıq düşmənliyi saxlıyasınız,nə o düşmənləri ki təhqir edirsiniz.düşmənlərinizə qururlu olmalısınız.düşmmənlərinizn qaliblığı sizin qaliblığınızdır.

(o qurupa ki ona sarı gəlirlər)üsyanlıq bir qulun şərafətindən artıq bir şey dəyıl.kaş şərafətiniz sizdən itaət edərdi.bütün yaşıyanlar bir para şeylərə baş əyıllər.

(onu ortaya alırlar...şayəd bir az çox.)

Hər nə ki sizə əziz və qiymətlidir,bir yolla sizəhöküm sürür.ah,döyüşçü yoldaşlarım!sizi könüldən sevirəm.ama mənim könülüm bu sevginin qabağın alacaqdır!

(xalqın kütləsi.onu özləri ilə çəkirlər o müqavimət göstərir)

Könlümün qabağın alam gərək.əyər qabağın almasaq,tezliklə ağlı əldən verəcəyık.bütün böyük eşqlər bağışlama və rəhm etmədən keçər.

(bir birinin ardıca keçir)

Qara baxlıq bütün o kəslərindir ki sevillər və ürək yandırmağlarının qabağın almırlar.iblis bir gün mənə dedi:"tanrınında düzəxi var,onun düzəxi insanlara sevgi və məhəbbətidir"və o artırdı ki məsih insana ürək yandırmaq dərdindən öldü.pəs ürək yandırmaqdan uzaq durun,doğrudur bütün yaradanlar daş ürəkdir,yaranılanlar hər nəyi kor qoyullar.

(kəsinliklə o hazırlaşıb danışır!danışır!aya o gələcəkdən xəbər verəcək?)

Öncədən uluslar yaradanlardılar,sonralar yalnız şəxslər yeni yaradıcılardır.

Bir genc oğlan:zərtoşt! nədən kəndini bizim aramızdan ayırırsan?

O nədir ust örtüyü altında gizlədibsən?bir qamçı?

Zərtoşt:müridlərin ləzzəti kəndi ləzzətimdən əskidir.(onu tutub qovzayırlar,bir hindi mürtaz kimi ortaya qoub dövrəliyirlər)  

 Mən  hər zaman kəndimlə danışmaqdayıq,necə dayanmaq olar əyər bizdə olmasa...bir yoldaş!yoldaş və dost sənətdə və kahinlikdə hoca və ustad olmalıdır.

qul:sən eliyə bilmərsən sevəsən.

Zülümkar?sevməyə tavansızsan.

Siz zalim hakimlərdən hansınız sevməkə qadirsiniz?dosluq vardır.aya dosluq ola bilər?

Bir oğlan:(başı qızın dizi üstə)bəs sevgi necə?

Zərtoşt:çolu insanlar heyvani şəhvətlərində yaşıyırlar.

Bu insanlar!heç zadı bir qadının qucağında olmaqdan yaxşı bilmirlər.kaş siz bir kamil heyvan olardınız,niyə ki suçsuzluq heyvanın vucudunun bir qismidir.heç olmasa suçsuzluqu anlamında saxlayın,çoxları devləri vucudlarından dişarı atmaq istəyırlər,amma özləri çönüb dönquz olublar.

bir sahibsiz çocuq:insanların alış verişi şəxsiyyəti fasid edər,özəlliklə o olmaya.

Zərtoşt:yaxşı dedin,alay(məsxərə)

(xalq çolu zarafatla gülürlər və beləliklə hay küy düşür)

Iki genc ər arvad:və evlənmək?

Zərtoşt:mən evlənməyı iki şəxsin yaradıcılıq

Iradələrinin bir-birlərinə sayqısın adlandırıram.sən gencsən ,uşaq və arvad arzusundasan,siz yalnız doğub doğdurmıyasız,bəlki bir yüksək vucud araya gətirməlisiz.(öz başına dolanır ,uşağın şəkli ki öz başına dolanır)amma heyif ki çoxlu insanlar doğmağı evlənmək bilirlər!ah!bu yoxsul rhun cütləşməsindən.ah bu kötü ruhun cütləşməsi.bu xırda yalan bayram paltarı geyıb.onlar buna evlənmək deyırlər,deyırlər birləşmələri göydə bağlanıb,aptallığın azı böyük axmaqlığa yol açar.evlənmək ki siz eliyirsiniz,gözləyın ki kötü sonuçu olmıya.

Bir nəfər:iki nəfərin bir olmağı nə qədər böyükdür.

Zərtoşt:öncədən sevməyi öyrənin,kəndinizdən başqasını sevməyi.evlənmək bağınız yalnız əbədi qalmağınıza yardım etməsin bəlki sizi yüksəltsin.aya bu sizin iradənizdi?bəs belə evlənmək əbədilik qutsaldır.

Bir qadın;qadın erkəkdən yaxşıdır,qadın uşaqları yaxşı anlayır.

Bir qadın:erkək qadından çox uşaqdır.

Bəy:erkəyin xoşbəxtliyi bu sözün deməyindədir :mən istəyirəm.

Gəlin:qadının xoşbəxtliyi bu sözün deməyındədir:o istəyir.

Qoca qadın:qadınların dalınca gedirsən?şallaqı unutma!

(gülüşlər.xalqın içində)

Və zərtoştun olumu haqqında?

Hə,ah doğrudur,ölüm?

Zərtoşt ölümdən danış.

(səhnə yuxuya çevrilir.ağla sığmayan olaylar olur,zərtoşt peyğəmbərə çevrilir,şaşırlı ritm)    

Zərtoşt:çoxları çox gec ölürlər və bir azıda gec ölürlər.erkəkləri gərək öyrədəsən.vaqtlı ölüm.bir qisminin öncədən könülləri qocalır və bir qisminin də ruhları.çoxları genclikdə qocalır,amma gec gələn genclik gencliyi uzun suürür.

(şaşırıcı ahəng)

Ah!kaş tezliklə ölüm öğüt verənləri gələrdi.amma yalnız yavaş ölümün səsi qulağıma gəlir,doğrudur,o ibrani kişiyə,tez ölməginə xatir öğüt verənlər saygı göstərillər.o yalnız göz yaşıla kədəri, yaxşılardan və ədalətçilərdən nifrət etməyi tanıyır.pəs birdən-birə ölüm hacəti ibrani isaya qalib gəldi.kaş çöldə qalardı,yaxşı insanlar və adillərutanardılar.bəlki ondan sonra yaşayışı sevgini və gülməyi öyrənərdi!amma neyləmək o çox tez öldu,əğər mənim yaşıma yetişsəydi,özü öz öğretimini danardı!o kifayət qədər nəcibdir kiyaxşı dana!o hələ təcrübəsizdir.

(xalqda məsx olub və əskik yaradılmışlara dönüblər)    

Amma insanın yanında yeni genclikdən artıq uşaqlıq var və az kədər və qəm,o yaxşı anlır ki yaşayış və ölüm nədir.(o xalqın içində elə bir tük kimidir ki suyun üzündə dir)

Mənim yoldaşlarım,olmuya ölümünüz insan və yerə qarşı küfr ola,bu mənim sizin bal ruhunuzdan son istəyimdir.

Kambur:sən ki kor-şilləri və çolaqları sağaldırsan,eləsə mənim belimin əyrisini də düzəlt. 

(Səhnənin fəzası möcizələr çevrəsinə çevrilib,müzik hələ səslənir)

Zərtoşt:böyük qoca deyır ki əğər kamburun belinin əyrisini götürsək ruhunu götürmüşük.və əğyər görməyi kora versəniz ,o kötüləri elə görəcək ki şafa verənini nifrin edəcək.yataq xəstəsi ki qaçmaqda gücsüzdür ən kötü adətləri  onu yolundan azdırar.nə önəmi var ki birinin gözü birinin qulağı başqasının kıçı olmıya,ya başqalarını görəsən ki dil,burun və ya başlarını əldən veriblər.bunların ən kötüsü naqısolxilqələrdir kitəbçovurdilər,baxın.

             Giriş .....qulaqdan

Çeşitli səslər:o bir qulaqdır?amma insan boydadır.nə incə və xırda artçı(saqe)

Bu artçı bir adamdır.

Zərtoşt:mikroskopinizi götürün.

Bir ruhun üzü:nə xırda qısqancı üz.

Hansı ruh o artçıda eşitini qoruya bilər?

Zərtoşt:bir xırda ruh şişibdir.

Bir nəfər:bu bir böyük adamın qulağıdır.

Bir başqa adam:bir zəkalinin qulağıdır.

Zərtoşt:yox,naqesolxilqələr hər nədən əskikləri və bir şeydən artıqları var.

(qulaq itir.dövrəsin alıb fişar verillər ta boğula)

Zərtoşt:ah!insanlarla yaşamaq çətindir çünki sukut etmək çətindir,özəlliklə o zaman ki adam çox danışan ola.(o xalqın içində itir)

       Ikinci hissə

     ولی توران

 

 

 

 

 

 

 

 

 

  

 

   

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

                                                                       

ازین نازی

 

سازین نازی

 يازار:ولي توران

ايشتيراک ائدنلر:

عاشيق

 ايشيق

ائلخان

ائلناز

گوهر

آتا

آنا

شاه

ملکه

وزير

قاززاق

ايلقار

بي بي

تئللي

سونگول،قيزلار وقارا قووتلر

 

 

 

 

بیرینجی پرده

بیرینجی صحنه

 

آد قويمادير ، هامي سئوينج حالدا بير اوشاقا آد قويماق اوچون ييغيشيبلار ، نئچه عاشيق ساز اللرينده هره سي بير هاوا چالماغا حاضيرلاشير .. عاشيقلار ديوانلا باشلاييرلار ....

عاشيق :

عاشيق گلیب سازی دیوارا آسیر و اوشاقی قوجاغینا آلیر گتیریب آتایا وئریر , مجلسین ساغ طرفیندن دلی ائلخان قالخیب , مجلیسین او طرفینده کی ائلنازا باخیب اوتانا اوتانا ..

 ائلخان : بیوک بابا بس منه آد قویاندا ائلناز ....

عاشیق : ائلخان اوغلوم ! سنین آدینی دا بویوک بابا ائلنازلا بیرلیکده قویدو .

ائلخان : بس نییه ساز چالمیردی عاشیق ؟

 آتا : آخی سن اوشاقیدین , سازین سسینی ائشیتمیردین .

عاشیق : بیرده منیم سازیمین سیمی , سن اولان گونده قیریلمیشدی , سسی آز گلیردی .

ائلخان : اونا گؤره منه دلی دئییرلر , یاخشی ؛ بس ائلنازی نییه منه وئرمه دیلر ؟

ائلناز : یاخشی – یاخشی ائلخان دلیلییین توتماسین .

ائلخان : گؤرورسن بویوک بابا ؛ سازسیز, عاشیقسیز اوغلانا دوغوم گونوندن دلی دئییرلر , آبدال دئییرلر  من .... من گئدیرم .

عاشیق : دایان ائلخان , دایان قوی سنه بیر دوغوم گونونه خاطیر اوخویوم .

ائلخان : دالدان آتیلان داش توپوغا ده یر .

ائلناز :ائلخان دایان , دایان سازا باخ .

ائلخان : بس ساخلایین , دوغومدا سسلنمییَن ساز , بلکه اؤلومومده سسلَنه .( گئدیر )

آتا : بس عاشیق نییه چالیب چاغیرمیرسان ؟

عاشیق :

ائلنالا ائلخان بیرلیکده گلیب آتایا یاخینلاشیب , اوشاقین قولاغینا هره سی بیر طرفدن سؤز دانیشیرلار...

آتا : عاشیق ایذن وئر اوغلومون آدین قویدوم , ائلخان لا ائلناز بیرلیکده راضی لاشسین , اوغلوم ایکی آدلی اولسون .

عاشیق : آتا اوجا سویله .

آتا : اشهد ان لا اله الا الله , محمد ان رسول الله , محمدی آلدیم پئیغمبرین آدیندان , اوغلوم اولسون اونون کیمی بیر اینسان , اینسان سئور , آزادلیقا باش ایر , ظولمو کسَر قئیرتی , اینسالیق زیروه سین آلار حسین نوه سی , سسله دیم محمدحسین , خالقین انینامینا انیانسین , بو قوتسال یولدا داییم چالشیب , ابدلیک دایانسین .

ائلخان وائلناز : اوشاقلار قالخین نییه دایانیبسیز ؟

هامی اویونچولار اویناماغا باشلیر , بیر نیظامی , قازاق گئییمینده ایچری گیریر و ایونوچولار و عاشیقلارا باخبر , اویونچولارین اویونو یاواش – یاواش توکه نیر .

آتا : سازین حورمتین ساخلایین . آی اوغول سن نه ایسته ییرسن .

قازاق : بو نه اویوندور سیز سالیبسیز , دوولت عسگرییغیر چوره ک وئریر , یئر وئریر امنیت اولا , سیز امنییتی پوزورسوز .,  اوشاق دوغومونادا ساز چالارلار ؟ مگر دوولت یاساق ائتمه ییب .

آتا : اوغلوم سن تانیمیرسان , بو ائلین ایسته یی , آمالی , آرمانلاری , یالنیز بو سازین سسینده , سؤزونده چالینیر , بو سس بیزلری تاریخله دانیشدیریر , خالقلارلا بیرلیکده سئوگییه , محبته , یاشاماغ , شادلیقلاریمیزی , حوزونلری گونلریمیزی آرایا قویور .

عاشیق : آتانین آغ ساققالینا حورمت گره ک , ایناملارا , عنعنه لره اینانماق گره ک , اوغلوم نه یه دایانیرسان کی بو خالقدان قدرتلی اولا ؟ بونلارین ایستکلریندن مقدس اولا ؟ نه دن قویماییرسیز سازین سسی کی خالقین سسیدیر یوکسله ؟

ائلخان : بلکه ده بونلارین قافاسیندا باشقا اویونلار و باشقا هاوالار گلیر , سوسدورماقدان , باغلانتی دان  , اینسانا باشضا بیر رول اویناییرلار ..... هئی قازاق , بیر منه باخ گؤروم ... من کرال اولسایدیم یا بیر گوی تانریسی , سنی وزیر ائله سئیدیم ...

 

ایکینجی صحنه

چراغلار سؤنور , بیر دهشتلی اینسان قیرقینین و آغلانتی سسی گلیر . بیر دربار آچیلر , ائلخان وائلناز , شاه و ملکه رولوندا و قازاق وزیر رولوندا و بیرنچه نفر دربار آداملاری , ساز چالانی توتوبلار.

شاه : بیلیرسن من کیمم ؟

عاشیق : شاید منیم کیمی بیر اینسان اولا بیلردین .

وزیر : گؤرورسن تانریم , گؤرورسن ده , گؤی تانریسینا سایقی گؤسترمیر , سیز کیمی بیر کرالی,گؤیلر تانیرسینی هئچ سانیر.

ملکه : منجه ! بو گوناه سیزدیر , آما الینده کی سازی سوسدورسا ان یاخشی اولار .

وزیر : قوربان من دئییرم سازدا گوناه وار ؛ اما بیر او قده ر یوخ , گوناهلارین هامیسی بونون بارماقلاریندادیر , گره ک اونلاری کسیب, سازیلا برابر شهرین دروازاسیندان آساق .

شاه : بس اوندا بو یازیق کیشی بارماقسیز نئیله سین , یئمه یی نجور یئسین , باشین نجور قاشاسین , گؤرورسن کی باشین بیت باسیب , اوز – گؤزون چیرک الیب , نئجه جانینی یوسون .

ملکه : یاخشی بودور کی , بونون دریسی چیرکلی دیر , دریسینی سویوب یاندیراق , اتینی شیکارگاها آتاق .

وزیر : من دئییرم گؤستریشینیز اولسا بونو اؤلدوروب سازیندان تبوت دوزلدیب تابوتا قویاق .

عاشیق : ای گؤی تانریسی ! منی کسیب سویدوز , بس سازیلا نه ایش گؤرورسوز ؟ آخی اونون سسین گؤیلردن کسمه یین .

عاشیق قاچیر سازی باغرینا باسیر .

وزیر : بیر باخین سازیلا نئجه قوجاقلاشیر , ائله بیل آصلان بالاسین اورمان اودوندان قورتاریر .

عاشیق : سازیم , اینجه گولوم , باختیندان گیلئیلی اولما , باخیرسان پناه سیز اینجیمه , کؤنلومو اویما .

وزیر : بویوک تانریم , بونو سربست بوراخما , سازی آل چوخ دینله سن اؤزوندن گئده رسن .

ملکه : آماندیر تانیرم , اؤزونه گل گؤیلرین تانریسیسان , گؤستریش وئر جلاد بوینونو وورسون , بوندان آرتیق قالماغی زیاندیر .

عاشیق : سازیم , قویسالار من سنینله دانیشسام , گؤروشسم , دؤیوشمک منه چوخ آساندیر , سویولماق سنینله آسیلماق , آصلان کیمی منه سخ اورماندیر .

ملکه : عاشیق سازین تئللریندن اَل گؤتور , گؤی تانریسی حوکم  وئره جک .

وزیر : شاهیم ! عاشیقین آیاقلارین کس , دیلین چک , بارماقلارین دوغرا , تا سازیله قونوشا بیلمه سین .

عاشیق : ساز مینم کؤنلومده دیر ؛ اونا هئچ بیر شئی اولماز ؛ نه قده ر بو خالق واردیر , سازدا یاشایاجاق , چالاجاق , گوله جک , آغلایاجاق , دانیشاجاق , دینله یه جک ...

شاه : خالقین شاهی منم , تانریسی منم , ایذن وئرسم دانیشار , وئرمه سم سوسار . ساز منه باغلی دیر , منه قول اولمالیدیر , اگر سوسدورمورام اونونلا ایشم وار , دیندیرمیرم اونو باغلاماغ یاخشی یولوم وار .

بو حالدا بیر گئنج قیز ایچری گیریر و آغلار گؤزلریله شاها و ملکه یه پناه گتیریر ..

ملکه : نه اولوبدور سن بو دهشتله باغیریرسان ؟

قیز : آه بو نه فلاکتدیر کی گؤی تانریسی یارادیر , مگر اینسانلار تانریا قول یارانیبدیر ؟ آه ... آه آنام ؛ آه آتام .... آه اوزولورم ..

شاه : یاخشی تانیرام , سن منیم قصریمده  , حرمخانه مه گلمه لیسن ....

ملکه : شاهیم ؛ ائله بیل تانیشدیر ؟

وزیر : یئرده ؟ اولدوز گؤیده اولمالیدیر , گؤیده چاخمالیدیر .

عاشیق : آه ایشیق ! بس سن بوردا نئیلیرسن ؟ بس سنین حیاتین ؟ گؤرمورسن بیز دوستاقداییق ؟ .. آه .. ای اینسان ایلقارین ...

شاه : گؤرورسن گؤیو بولود آلیب ؛ قارانلیق دوشوب , .. ساچ ... منیم بو قارانلیق قصریمه ایشیق سال ...

عاشیق : آماندیر , آماندیر , توپراقی گؤیلره قوربان ائتمه , بیر دایان ؛ بیر هئدیه موار ... اونو قورو , ایشیقلاردا ساخلا ..

جئبیندن بیر گؤی مینجیق چیخاردیر , ایستیر وئره قیزا کی وزیر جلد اونون الیندن آلیر ...

وزیر : تانریم ! گؤرورسن بو قومون بلاسین ؛ ایندیده بو مینجیقلا اویون چیخارتماق ایسته ییرلر . بونلارین هر باغلانمتی سی اولسا قیریلماق گره ک ..

شاه : منیم قصریمین پری سی پریشان اولما , بوردا من فرمان وئریرم , سنده مندن آیریلما , یوکسلمک ایسته ییرسن  منیمله اول , یئری بوراخ , گؤیلردن آسیل , تورپاقدان اوز گوتور , سونسوز گؤیلردن آسیل ..

ملکه : تورپاقین فایداسی اولسایدی , نییه خالقی ظلمتده یاشادیردی , آی  , اولدوز , گونشی گؤیدن الیردی ..

ایشیق : آی , اولدوز , گونش تورپاغا باغلی اینسان اوچوندور , اینسان اولماسا , تورپاغین , گؤیونده ایلقاری سینیقدیر .

وزیر : شاهیم , گؤر نه لر دانیشیر , گؤی تانریسینی اونودوب ,  اینساندان , اونون خیانتیندن دیفاع ائدیر . بویله اینسان سیزین قصرده قول اولمالیدیر .

ملکه : گؤی تانریسینین اؤلکه سی گئنیشدیر , ایقلیمی آچیقدیر .

عاشیق : ایشیق آماندیر ؛ یئردن گؤیه کؤچمه , بیزی قارانلیقدا بوراخیب گؤیلره ساتما .

وزیر : من دییندیر , عاشیقی سوسدورماق گره ک , دیلیندن آسدیرماق گره ک .

ایشیق : هانی ساز ؟ وئر منه , من اونونلا گؤیله , گؤی تانریلاریلا دؤیوشمه لییم .

ایشیق بیر گؤزل حماسی ,آشیق ماهنی سی چالیر , شاه , ملکه , وزیر , و .. هامیسی عیبارته چؤکورلر , قورخو جانلارینی آلیر, عاشیق سماء اویناماغا باشلاییر ؛ نئچه اؤزو , گؤزو قارا خنجر اللرینده سازا و ایشیقا قارشی باغیرا – باغیرا هجوم ائدیر, ساز چالیناندا قاچیرلار سازدان .

ایشیق :قورخمایین آیدینلیغا باش ایمه لیسیز .

عاشیق : ایشیق ! اونلارین یالتاقلیغینا اینانما , قاراقوّتلری اوزاخلاد .

شاه : مرحمت ائت . یازیق ایق , گؤیده قارانلیقدیر , دوماندیر .

ایشیق : ایمان گتیرمه لیسیز آیدینلیقا , باش ایمه لی سیز اینسانلیقا , قانلی یاسالارینیزی بوراخمالیسیز .

عاشیق : سازی بوغانلار , سازین دالغاسیندا بوغولمالیدیلار . ( قارا قوّتلر, ملکه و وزیره هجوم ائدیر )

ملکه : آماندیر عاشیق! بیزی قورتار , گؤیونن یئرین آراسیندا قان تؤکمه یه راضی اولما .

وزیر : آمان تانریم قورو بیزی , قویما بو قارا دهشتلر , قارا قوّتلر بیزی بوغسون .

شاه : دایانین قاراقوّتلر .

هامیسی قورور , اؤزلری , اؤزلرینی اللریله بوغولار , وزیر و ملکه و شاه اونلار بوغولاندا کندلرینی بوغورلار ؛ سازین سسی قووزاينر ، عاشيق سماع توتور و اويناماغا باشلايير .

 

ايکينجي پرده

                                                                بيرينجي صحنه

عاشيق صحنه ده بير سينيق سازين باشيندا ايله شيب ، يامان دولوب ، سازين سينيقلارين باغرينا باسير ، اوزاقدان آناسينين سسي گلير ...

 آنا : اوغلوم بسدیر , اونونلا چوخ ...

عاشیق : آنا بس من نئیلییم ؟  یازیق کؤنلومون نغمه سینی دینله میسن ؟

آنا : سازین سؤزون کسمک اولماز , اوغلوم سن داریخما , یولوندان دؤنمه ، بو يول آتانين دوغرو ، گئرچك يولودور .

عاشيق : گؤرورسن آنا ! بونلار منيم قلبيمين پارچالاريدي ، هر تيكه سيني اله آلسان منيم اصيل دويغولاريمي ، جانلي دويارسان ، آخي نييه گره ك سازين باختي مينم كيمي قارا اولا ؟ نييه بو يازقييا دوشه ؟

آنا : سن بوراخ بو سؤزلري ، قولاق آس قوي سنه عاشيق قريبين داستانين سويله ييم .

عاشيق : آنا آخي سن سويله ديين داستانلارين هاميسيندا  قهرمانلار نييه چوخ آجي و كدر گؤرورلر ؟

آنا : اوغلوم ! قهرمان ساده جه قهرمان اولمور , قهرمان یالنیز , قهرمانلیقین , خالقین خوش , آجی , قارا و آغ گونلریندن آلیب قهرمان اولور .

عاشیق : قهرمان کیمدری ؟ قهرمان اولماغا نه لازیمدیر ؟

آنا : قهرمان خالقین قایغی سینی چکیب , اونلاری یالقوز قویمایان و آزادلیقا یول اچان و قارانلیقلارلا ساواشان بیر ایگیدیر , قهرمانین آتاسی , آناسی , عاییله سی و کندیسی صبیرلی اولمالیدیر , حیاتین دالغالاری قارشیندا کندینی قورویوب خالقیلا برابر آیدینلیقا یول آچمالیدیر . 

عاشیق : آخی من کی سازیملا سینینرام , لال اولوب باغلانیرام , داها منده آرتیق گوج قالماییر , سؤزوم اولسا سازیلادیر , سازیلا دانیشماقلا , دردلشمَیله  بوشلاریمی دولدورمالییام . آنا بو سازی نییه بو قده ر اوزاق سالیرلار ؟

آنا : سازین سؤزو عاشیقدایر و سؤز کؤنولدن چیخسا کؤنوللره یول آچار و کؤنوللرده سؤز باتماز , کیمسه ده قدرت اولماز اونو کؤنوللردن سیله  , سن آرخایین اول اوغلوم ساز سنینله دیر .

عاشیق : آما سازین سؤزو منده اولسادا اونون یولون کسنلر وار .

آنا : آتان حیرسلی دیر , دونن گئجه من اونونلا , سازین دردلشمه سینی گؤردوم .....

ايکينجي صحنه

ایشیق سؤنور , بیر قوجا کیشی سینیق سازین تیکه لرینی باغرینا باسیر و کندیله دردلشیر ..

آتا : حورمت باغلاییرام سنه اینان , کؤنلومده بیرسئوگی تک , اصیل سئوگیم , غمیم سنینله اولور , عیان باسدیریرام ایسته ییمی قریبلردن , قورخورام وارلیغیمی ائده تالان ؛ اوغلوما محبتیم وار دنیز کیمی , اونو گؤرنده سازیلا تک , چاغیریم کیمی او زامان کی اولور محبت , سئوگی اؤلکه ده یاساق , ایسته میرم اینان , منی دوشون , کیمسه اولماسین سئوگیسیندن اوزاق , قورخودان گیزله دیرم دوستلوغومو , فاناتیزمین قیلینجی قارشیندا , آغلاییرام ؛ بولود کیمی دولورام , بوتون حوزونلری , کدرلری کؤنول آرخاسیندا ساخلاییرام .....

اونون حیات یولداشی گلیر و حوزونلئو – حوزونلو گؤز یاشلارینی سیلیر ... کیشی اونو گؤرن کیمی ....

آتا : بونلاری نییه ییغمییبسان ؟ سن آخیر بو اوغلانی بوش ناغیللارلا بایدیرارسان , آخی آرواد قوی اوغلان گئتسین درس اوخوسون , عالی مکتب آلسین , آی آرواد دونیانین گئدیشینه باخ , بو یاساقلاری ؛باخیلاری گؤرمورسن سازی نه قده ر اؤنمدن سالیرلار.

آنا : آی کیشی بیزیم آتا – بابالاریمیز  اونونلا یاشاییب , داستانلاردا قهرمانلارین حیاتینا باخیب و اؤیود آلیبلار و سازیلا , سؤزیله دئییبلر .

آتا : سازی قدرینی بیلنلر , کؤنوللرینده ساخلاییرلار.

آنا : دوشمنلر چایشیر سازین آدی باتسین , اونودولسون , ساز ایشیق اوزو گؤرمه سین , ساز کؤنولدن چیخیب خالقیلا یاشامالیدیر.

آتا : بو حالدا بیزیم چاره میز , سازی .....

آنا : سیندیرماق , اوغلونو سوسدورماق , ... باغرینا اود سالماق .

آتا : اینان اونو سیندیراندا .. سینیق سسلری گلنده , منده سینیردیم .. آما .....

آنا : آما نه ؟ ... هه بیلیرم , قورخون بودور اوغلون ...

 آتا : قورخورام محمد حسین دن , قورخورام توتولماغیندان ....گؤرمه ییرسن بو قازاق نه ایشلر گؤرور ؟ ...هر نه وار عاشیقلری یامان گونه سالیر .

آنا : قوی محمدحسین دانیشسین , اونون دانیشیقی سازیلادیر . اونو سوسدورما .

آتا :  آییل باری , گؤر نه گونه سالیبلار بویوک عاشیقلاری , بیرینین اوغلو ایتیر , بیرینین آروادی یارانمیش قارا گونلردن درد تاپیر قلبینی الدن وئیری , گئنج ایکن قارانلیق تورپاغا کؤچور , عاشیقلار هامیسی قارا گونده یاشاییرلار .

آنا : یاخشی , عاشیقلیقی بوراخیب نه دالیجا گئتمه لیدیر ؟

آتا : بیز نه حالدا یاشاییب کسب ائلیریق , اودا ائله یاشاسین .

آنا : آخی کیشی سازسیز یاشاماق اونا مومکون دئییل .

آتا : چوره ک سیز یاشایا بیلیر؟

آنا : چوره ک یا هر نه کی اینسانی یاشاتمالیدیر ایندی اونا سازدیر , گل نفس چکمه یی اونا یاساق ائتمه .

آتا : آتانین , آنانین  ایسته یی اودور کی ائولادی خوشبخت اولسون , منده ایسته میرم محمدحسین قاراگونلره دوشه .

آنا : اونا داستانلاری دیینده ائله بیل قهرمانلارین یانیندادیر , اونلاریلا دانیشیر , دؤیوشور ...

آتا : بو اوهاملارا باغلانماقدیر , اونون گؤزلرین گره ک گئرچک دونیایا آچاق .

آنا : گئرچک دونیادان , داستانلار یارانیب , و اینسان تجربه لری گئرچک داستانلارین اساسیدیر .

آتا : اسالارینی ثبوت ائتمک ایسته میرم .یالنیز اونا یاشاماق و یاخشی یاشاماق ؛ وار – دوولت لازیمدیر نه ساز.

آنا : کؤنول سئون گؤزل اولار , اونون کؤنلو ,سازیلا شاد و موتلودور .

آتا: آی آرواد قورو سازدان چوره ک اولماز , باخ ! بو ساز , بودا من , نه قده ر چالسام گؤره ک منیم قارنیما بیر تیکه یئمک کیمی فایداسی اولاجاق , منی آجلیقدان قورتاراجاق ؟ بورا باخ ! محمدحسین بو صنعتین دالیجا گئتسه اؤزو و عاییله سی بو تیجارت دونیاسیندا , پارا , قدرت دونیاسیندا یئر تاپا بیلمه یه جک .

آنا : آخی بس نئیلییم ؟ اوغلومدور , ساز سیناندان هئچ نه یئمه ییر , یالنیز گئدیر باغدا ائله یانیقلی – یانیقلی اوخویور کی آدامین  لاپ اوره یی کاباب اولور .

آتا : اونون نیسگیلی منیمده نیسگیلیمدیر , اونون ایسته یی منیمده ایسته ییمدیر , آما اینان اوغلومون دار گونلوغون ایسته میرم , سینماغین سئومیرم .

آنا : بولبولون سسین کسمک اولماز , باغدان آییرماق اوندان چتین . ساز بولبولون باغیدیر , محمدحسین اونونلا خوشدور , اونونلا چه چه وورور.

آتا : چوخلاری باغین چیچکلنمه سین سئومیرلر , باغین سولغون چیچه لری اونلارا بویوک شادلیق و شنلیک وئریر .

آنا : سن ایناد ائتمه , بولبولو سوسدورما , قوی سازین باغی بولبولون نغمه سیله گؤزل یورددا چیچکلنسین , اونون اوزوندن حسرت نغمه لرینی گؤز یاشلاریلا آخیتما .

آتا : قوی آخسادا آخسین , ایندی اونون قارشیندا دایانماسام , یارین اوسازین نغمه سیله کندینی ده محو ائده ر,عاییله قورا بیلمز.

آنا : یوخ .. او بولبولون نغمه سینه کندین قیزلاریدا عاشیقدیر , گؤرمورسن باغدا اوخویاندا , قیزلار نئجه بولاغا سو گتیرمه یه یوللانیرلار .......

سازین سسی قالخیر و صحنه قارالیر ....

اوچونجو صحنه

عاشیقین اوخوماقسسی ائشیدیلیر و نئچه قیز الینده کوزه بولاغا ساری گئدیرلر ....

بیرینجی قیز ( عاشیقین سسینی ائشیدرکن ): قیزلار – قیزلار دایانین ..

ایکینجی قیز : گؤره سن هانسی میزین باختینی اویاتماغا و شادلیغا چاغیریر ؟

اوچونجو قیز : منیم کی اولدوزومونیوخدو چیخاری ...هی ... فله یین اوزو قارا اولسون ...

1 : داریخما آی قیز , سنینده سئوگیلین قاییداجاق ....

2 : من بیلیرم و کندین قیزلارین هامیسی بیلیرکی سن اونو سئویرسن , اودا سنی , سنی گؤرموینده باغا گلمیر , سن باغدا اولاندا اودا باغدا اولور ..

1 : یاخشی – یاخشی قیزلار , دوزلانمایین , من اونون سازینی سئویرم .

2 : هه قیزلار باخیرسیزده , نه یامان سازین سسینه قولاق وئریر . ساز چالیناندا بونون کؤنلو میضراب اولور .

3 : ائله بیل ماهنی دیر محمدحسین کی , چالینان زامان ...

قیزلار هامیسی :   یاری گؤردوم بولاغدادیر     جئیران منه باخ- باخ , مارال منه باخ باخ

                      اَل – اوزونو یوماقدادیر       جئیران منه باخ- باخ ,مارال منه باخ –باخ

                                     خومار اولدوم – خومار اولدوم  خومار....

3 : والله کؤنول یامان باغچادیر , یالنیز اؤز بولبولون ایسته ر .

2 : داریخما آی قیز , نه دوشونورسن ؟ سنین ده سئوگیلین قاییداجاق , سنینده بولبولون نغمه اوخوماغا باشلایاجاق .

1 : گؤره سن اودا منی سئویر ؟ اونوندا کؤنلو منیم کؤنلوم کیمی سئودا عالمینده چیرپینیر ؟ چوخ قورخورام منی بوراخا, گئده کنددن اوزاقلاشا.

3 : نَدَن قورخورسان آی قیز ؟ والله هئچ کیم سن کیمی بیر مارالی یالقوز بوراخماز , باخ سنده بو گؤزللیک , بو ملاحت ....نَدَن قورخورسان ؟ نَدَن نیگارانسان ؟ اونون سازینین یانیقلیقی بیر عشقین اودوندان خبر وئریر .

1 : قورخوم ائله سازداندیر , بو اوچونجو دفه دیر کی آتاسی محمدحسینین سازین سیندیریر و اونون ساز چالماغین یاساق ائدیر و اودا سازسیز ائله بیل کی قفسده یالنیز بیر آصلاندیر , حزین – حزین باغیریر .

2 : دوغرودور , من اونو چوخ گؤرموشم کی تنهالیقین سازیلا پایلاشیر و سئوگیسنده سازیلا قارشیلاییر .

3 : اگر ائله اولسا دوغروداندا محمدحسین یامان گونلر کئچیریر .

2 : ائله دیر هئچ زامان من اونو سازدان اوزاق گؤرمه میشم ..... آما آی قیز سن چوخ نیگاران اولما , او سنی آتماز .

1 : یوخ ... ایکینجی دفه سازی سیندراندا , نئچه گون ائودن اوزاق کؤشنده قالیب یاتدی ... ایندی بیلمیرم نئجه یاشییاجاق .

2 : آخی آتاسی نییه اونون کؤنلونو سیندیریر ؟

3 : بیلمیرم قازاقلارین ایساقینا گؤره دیر یا .......

 1 :  آتاسی , محمدحسینی چوخ سئویر , اونون ساوادلاشماغینا , عالی تحصیل آلماغینا چوخ ماراقلیدیر , آما اونون ظنیجه سازین عشقی بوتون چالیشمالاری اوندان آلیب و اونون یاشاییشینی گئری ساخلاییر .

2 : سنین قورخون بودور کی محمدحسین ائوی ترک ائدیب داها قاییدمایا ؟

1 :  دونن کی او اولایدان سونرا اونو چوخ کدرلی و غملی گؤردوم . منیمله دانشیناغا حالی یوخ ایدی رنگی سولوب بیر حوزونلو وضعیتده ایدی , آناسی دئییردی کی ساز سیناندان یئمک – ایچمک دن دوشوب , قورخورام اوغلومو بیر دفعه لیک الدن وئره م .

3 : آتاسینین بو وضعیتدن خبری وار یا یوخ ؟ بیلیر کی سازین سینماسی اوغلونون ...

1 : اوغلونون ... لوغلونون .. آخی نه دئییم ؟

عاشیقین آناسینین سسی ائشیدیلیر ...

آنا : محمدحسین ! اوغلوم گئتمه , دایان ..... منی یالقوز قویما .

1 : گؤردوز ... گؤردوز  نه یامان گونه قالدیم , وای من نئییلییم ؟ آی محمدحسین گئتمه , من یاقوز قالانمارام .. وای ( آغلاییر)

3 : آی قیز اوزونه گل , اوزونه گل ..منه باخ گؤر نئجه .. سئوگی سیز ...

2 : اوزولمه یاوروم گئتمز ..

عاشیقین آناسینین آغلار سسی اوجالیر ....

آنا : اوغلوم دایان , من سنه اوخویوب سازینی تاپارام , اوغلوم گئتمه , من سنینله سازی آتاندان قورویارام , , گئتمه منده سازسیز یاشایا بیلمه رم .... قاییت ... قاییت سازی چال , آنانی یالقوز قویما ...

1 : محمدحسین سازین سؤزونون حورمتینه قاییت سن   .  بو خالقین سازیلا , سؤزیله  قایغی سینی چکمه لیسن .  قاییت سازین حورمتینه , سوسما سویله .  آنالارین کؤنلونو داغلاما . سازین سسین قوش یئله , یئللر گلیب نغمه سالسینلار تئله . عاشیق سویله , باغیر آصلان کیمی اورمانلاری آل , عشقین نغمه سینی بو یانیق چوللره سال , سندن اوزاق باغچامیزا سولار گلمیر , چونور ایرماق ,  گل قاییت .. قاییت یالواریرام .. خالقا قاییت , آنانین دویغوسونا , تورپاغینا , سؤزونله , سازینلا قاییت . ...

قیز هوشدان گئدیر , او بیری قیزلار اونون باشینا ییغیشیرلار ...

آنا : (سسی ) قاییت اوغلوم , قاییت , سازین سنی گؤزلور , سئوگیلینده ....

ایشیقلار سونور ...

دور دينجی صحنه

(عاشیقین آتا و آناسی اولان صحنه )

آنا : سنه یالواریرام , اوغلوم گئدیب , ساز اولماسا قاییدمایاجاق , منده سازسیز یاشایا بیلمه رم .

آتا : منده سازی سئویرم  آما بو قازّاقلار نه ایش گؤروبلر بو سازیلا ؛ بو یازیق سازی سیندیریرلار, باسدیریرلار , یارین گؤرورسن عاشیقلاریدا اولدوروب باسدیریرلار , من ایسته میرم اوغلومو الدن وئره م..... یوخسا , من سازی اونون سیملرین قیردیقجا کندیمی سیندیریردیم.

آنا :من ساز آلیب گتیردیم , من اوخویوب اوغلوم چالاجاق , او اوخویوب من چالاجایام .

سازیم اونودمارام خالقین دیله یین .

شیرین بوغازیندان چیخان نغمه لرینی

سن عاشیق , چال سازینی دوشمن اینانسین .

قدرتیندن , شوکتیندن , قورخو آلسین .

بو ائلین دنیزی جوشسون , دالغالانسین .

قارا گونلری گئری قالسین .

ائل دالغالانسین , جوشسون , داغلار آشسین .

شیمشک کیمی گؤیلرده چاخسین .

چال عاشیق , قوی یاتانلاردا اویانسین , اویانسین , اویانسین ...

من سازی اونا گئری قایتارمالییام ..

آتا : قایتار .. آما یئنه قورخورام ....

آنا : گئری دون اوغلوم ....

ایشیقلارسونور

بئشينجی صحنه

 ( همان یئر عاشیقلا آناسی )

عاشیق و آناسی سازین سینیقلاری باشی اوسته دانیشیرلار , بیر یئنی ساز ,عاشیقین الینده گؤرونور.

عاشیق : تانریم منی سندن آییرماسین .

آنا : چال اوغلوم , سازی چال , سوسما , سئوگیلین سنین سازینلا , سسینی گؤزله ییر , خالقیندا گؤزله ییر , خالقین ایسته یینه جاواب وئر .

عاشیق ( سازی باغرینا باسیر ) : آنا سن اوخو منده چالیم .

قیزلار سسی : نازلی یاریم وصله چاتدی , کئچدی هیجران گونلریم

عاشیقم من کوی دیلبر , وصل جانان ایسته رم

وصل جانان درد هیجران , قلبی ویران

زولفو رئیحان,دیل پریشان گونلریم.

بیر قانادسیز بولبولم من ,درده دوشموش سونبولم

عاشیقم من کوی دیلبر ,وصل چانان ایسته رم

وصل جانان درد , هیجران قلبی ویران

زولفو رئیحان,دیل پریشان گونلریم.

اوچونجو پرده

                                                           بيرينجي صحنه

صحنه گؤی تانریسینین قصریدی .

وزیر : قوربان ! بونلاری گؤیلری اونودوبلار , بؤیله خالقا , سورگون , دوستاق و اؤلوم گره ک سیزین فرمانیزدان یاییلا.

شاه : ائلناز ! شوکتلی و گؤزل ملکه م ! سن عاشیقا نه حوکم ائلیرسن ؟ ... باخیرسان بو قارا قوّتلر اولارا قارانلیق حیاتی وئرمکایسته ییرلر, منیم ظنیمجه اونلارا ؛ قارانلیق لاییقدیر .

ایشیق : ای گؤیلرین تانریسی , قارانلیقی بوراخ , یئری گؤیلردن گؤسترمه , بو خیانتدیر . یئرین – گؤیون آراسیندا نیفرت یاراتماقدیر . اَن بویوک جینایتدیر .

عاشیق : بوراخین , خالقین نغمه سیله گؤیلری یئره قوناق چاغیراق .

بیرینجی قاراقوّت : سن نه دانیشیرسان , اونلارین حاققی یوخ آیدینلیقا گلمه یه , یئرین نیفرتی گره ک گؤیلره یول آچمایا , تؤکدویوز قانلار گؤیوده محو ائده ر . گؤی تانریسینین قصرینی اودا چکه ر.

ملکه : ایشقلا , عاشیق یالنیز قصره گلسین و بوردا بیزه شنلیک مجلیسی قورسون .

ایکینجی قاراقوّت : اونلاری یئردن گؤیه گتیرمک بویوک تهلیکه دیر , (شاها) گؤی تانریسی اوردا , بونلار دؤیوش سالار لار , قان تؤکرلر , .... عاشیقین سازیندان خالقین سسی گلیر , گؤیه گلمکله , گؤیده دهشت قوپار .

شاه : عاشیقی سازسیز گریه گتیره ک , عاشیق یالنیز اوخوسون , ساز چالماسین .

ملکه : دوغرودور , سازی گتیرمه سین , ساز یئرده قالسین  قارا ظولمتده یاشایان خالقیلا , ساز عاشیق سیز یاخشی قالار .

وزیر : ائله دیر گؤی تانریسی , سیزین فرمانیزا هامی باش اَیمه لیدیر , عاشیق سازدان اوزاق اولسا,خالقیندا سازا کؤنلو اولماز , ساز عاشیقدان اوزاق اولسا , خالقداندا اوزاق دوشه ر .. بو فرمان اَن یاخشی فرماندیر , قاراقوّتلر ! بو فرمانی گؤیدن , گؤی تانریسیندان , بوتون کاییناتا یایدیرین , کیمسه بو خبردن خبرسیز اولماسین , جارچی لاری , شهلره , کندلره , کوچه لره سالین , هر یئرده یایدیرین , عاشیق سازسیز , ساز عاشیق سیز, خالق هر ایکیسیندن اوزاق اولمالیدیر .

ملکه : گؤیتانریسی ! بس اوندا بیزیم مجلیسلرده عاشیق نئجه اولسون ایشیق ایله عاشیقی گتیردین , سازی اونلاردان آییرسان , خالقین ایچینده قالان ساز اود اولار گؤیلری آلار . منجه عاشیق هاردا اولسا ایشقلادار ,سازسیز عاشیق اولماز .

وزیر : گؤی تانریسی ! سازین حورمتی عاشیقلادیر , عاشیق خالقین ایچینده سازیله تانینیر , بونلاری آییرسالار هر ایکیسی محو اولار .

ایشیق : آماندیر گؤی تانریسی ! من سنین قصرینه اؤز ایختییاریملا گلیرم , یالنیز سازیلا عاشیق آراسیندا فراق سالما .

عاشیق : ایشیق بو نه سؤزدور دانیشیرسان ؟ سن او قصره آیاق قویسان  دونیا قارانلیقدا محو اولار . آماندیر منیم سازیمین سؤزونون حورمکتینه بو ایشدن ال گؤتور . بو دوشونجه نی باشیندان آت .

بیرینجی قارا قوّت : عاشیق سوس! سنینله ایشیق , ایکینیزده گؤی تانریسینین قصرینه گلمه لیسیز .

ایکینجی قاراقوّت : گؤی تانرینین فرمانینا باش اَیمه لیسیز .

عاشیق : ایشیق ! بیزی سورگون ائتمه یه چالیشیرلار , خالقین ایچیندن ایشیقین کؤچمه سی خالقین محو اولماسیلا برابردیر  .. آماندیر , قصری اونود , یئردن گئتمه , تورپاغی آتما ...

ایشیق : گؤی تانریسی ! من سنین قصرینه گله ره م, سنه یالواریرام عاشیقی بو تورپاقدان آییرما .اونو گؤیلره آپارما .

عاشیق : سن نه دانیشیرسان آیشیق ؟ سنی مندن کیمسه آییرا بیلمز , سن منیم عشیقیم , حایاتیم , چکدیییم نفسیم سن , سازیمین سیملرینده سسله نن سس , آغزیمدا ائلین ماهنی لاری سان .

 ایشیق ! نغمه لری سوسدورما قاییت , بیر ائله باخ

 سازی کوچسه , ایشیقی سؤنسه , بولودلار گؤیون آلسا

سن یئرین تاجینی گؤیلره آسما

یئره باخ آماندیر ایشیق ,

قدرتین وار , گونش ایله تورپاغی تاپ , میللته باخ

شؤکتی ائلدن آلیب , ایلدیریم تک ایشیقی یئرلره چاخ

بو دردی چوخ نیسگیلینی سن قانیسان

عاشیقین او یانیق ماهنیسینا سن یانیسان

یالواریرام گؤیو اونود یئرلره باخ

سورگون اولساندا گولوم اورادان اؤلکه یه باخ .

ایشیق :

سن دایان عاشیق اگر

سازیلا سنی یئرده ساخلایا بیلسم

بو ائلین قایغی سینی سن چکه بیلسن

گؤیده اولسام دا , اینان ائلدن اوزاق

ایشیقی اؤلکه یه پای وئره رم , ائشیدرکن او گؤزل ماهنی لاری , خالقی گؤیدن ایشیق ایله توتاراق سئیر ائده رم.

بیرینجی قارا قوت : سیزین ایکینیزده گؤیه , گؤی تانریسینین قصرینه گئتمه لیسیز , هر ایکینیزده .

شاه : ایشیق ! سن منسیم قصریمی آیدینلیقا مجبور ائتمکه لی سن . بو قارا قوتلر سنین یاردیمین اولوب اورایا کؤچمه لیسن .

ایشیق : رحم ائت عاشیق اؤلکه ده قالسین .

عاشیق : ایشیق آماندیر منی یالقوز قویما .

ملکه : عاشیق سنده گؤیه گلمه لیسن .خالقی اونود , تورپاغی آت , گؤیلری توت .

ایشیق :

 سیزی آند وئریره م تورپاغین چکدییی زحمتینه

عاشیقین کؤنلوسونون ائل سئون حسرتینه

بوراخین ,اشیقی سازیله یئرده قالسین

گؤی ماهنی سیز عاشیقدان اوزاق

ایشیق عاشیقین عشقیله , کسیلمز

عشق ایلگیسی ایله یئره باخسین

شاه : ایشیق سن گؤیه گلمه لیسن .

وزیر : عاشیقدا سازیلا گؤیه کؤچمه لیدیر.

ملکه : گؤتورون اونلاری , خالقدان اوزاقلاشدیرین .

بیرینجی قاراقوت : توتون , خالقدان بونلارین سسی گلمه سین .

وزیر : سازین سؤزو گلمه سین , آدی باتسین .

ایشیق : آماندیر گؤی تانریسی ! عاشیقی گؤیلره چکمه , قصرده ساخلاما , قوی یئرده قالسین من یالنیز سنین قوللوغوندایام .

عاشیق : ایشیق! گئتمه , منی گؤیلره چکمه , سن قال ...

ایشیق : یالواریرام , عاشیقی خالقدان آییرمایین .

عاشیق : نه اولدو سن گئتمه یه راضی لاشدین ؟ آماندیر ایشیق خالقدان اوزاق و سندن آرالی یاشایا بیلمم ....گئتمه ....

شاه : گؤتورون , عاشیق گؤیلرده سیماع گئتمه لیدیر .

ایشیقلار سؤنور ...

ايکينجيصحنه

بیر باغ , ائلخان یالنیز , گؤی مینجیقلاریلا مشغولدور .مینجیقلار یئره توکولور , اونلاری ییغا – ییغا اونلارلا دانیشیر ..

ائلخان :  سن منیم باخت اولدوزومسان , باخ تانریم ! گؤر نه توکولموش حالدادیر , ... آخی من ائلنازلا کوپه یه منجیق سالدیق کی خوشبخت اولاق .... چوخ چتیندیر خوشبختلییه ال تاپماق ؛ دوغروداندا اینسان حایاتی نه قده ر ائلایلارا باغلی دیر کی شاید بو گؤی مینجیق اونون دویونون آچا .  من ایناندیم مینجقا , قیزیل آلمایا ال تاپیب حؤکمرانلیق ائتدیم .... یوخ ... یوخ  , ایسته مم کندیمی آلدادام ,  منده اینسانام  .. منه بیر ائلناز ؛ بیر نظر ده یمه سین گؤی مینجیق حایاتیمی قورویار , منیم خوشبختلیییم داغلاردا , قایالاردا دئییل , بلکه یالنیز ائلنازین محبتلی باخیشلاریندادیر . باخ ائلناز ! من سندن یالنیز باخماغی ایسته ییرم ؛

آند اولسون بو سونسوز گؤیلره , کؤنلومون محبتین بیر محبت سؤزونده دیله ییرم . من شاهلیقی سنین محبتینده , اینسانلارین دویغولاریندا ,اینسان حورمتینده و اینسانلیقین ذیروه لرینده ایسته ییرم , آخی منیم بو دونیادا نه ییم وار ؟ یالنیز ائلناز منه چوخ ....

سازین سسی ائشیدیلیر , ائلخان سسی ائشیده ر کن دایانیر ...

ائلخان : عاشیقین سازینین سسی گلیر گؤره سن نه خبر وار ؟ یقین بیر خبر وار ....

 بو سیرادا ائلناز سئوینجک ایچه ری گیریر...

ائلخان : ائلناز یاخشی گلدین , سازین سسی گلیر , کندده نه خبر وار ؟ سن کنددن گلیرسن , هر نه دن خبرین وار...

ائلناز : چوخ یاخشی خبرلر , سؤنگولون بیر قیزی اولدو , عاشیق سازین چالیب آدینی سارا قویدو ...

ائلخان : نئجه سؤنگولون ؟ .... اونون اوشاغی اولموردو کی .... یادیمدادیر , ... کئچن ایل , اری احمد ایله زیارته گئدیردی , عاشیق یامان دولموشدو , مسجیدین قاباغیندا سؤنگول دایاندی , مسجیدین کونبزینه باخدی , عاشیقدا بیر خالقا باخدی بیرده سؤنگولون دولموش گؤزلرینه ...

ائلناز : من سؤنگولون یانیندایدیم , عاشیق منه ده باخدی , سؤنگولون گؤزلریندن یاش ؛ بولاق کیمی آخیردی , منده اؤزومو ساخلایا بیلمه دیم ..

ائلخان : حاجی رحمتین , گؤزل سسیله اذان بوتونخالقین ایچینده یاییلدی . خالق هامیسی  رحمتله کؤنول وئریب احمدله سؤنگوله باخیردیلار احمدین گؤزلری یاشارمیشدی , حاجی رحمتین یانینداکی قیز اویناییردی , حاجی رحمت قیزا باخدی , قیز قاچیب عاشیقین الیندن یاپیشدی . عاشیق سازی باغرینا باسدی کؤنلوندن بیر دیوان علی مدحینده اوخودو.

ائلناز : سؤنگول ایله احمدین گؤزلری یاشا دولموشدو .

ائلخان , عاشیق گؤی مینجیقلاری حای رحمتین الیندن آلیب احمده وئردی , احمد سؤنگولون بوینونا سالدی , سؤنگول مینجیقلاری اوپوپ یولا دوشدو ... عاشیقین گؤزلری دولموشدو , سازین سسی قووزاندی , اذان سسیله بیرلیکده یوکسلدی ...

ائلناز : احمدیله ؛ سؤنگول یولا دوشدولر ...

ائلخان : شوکور آلله ها اونلار بار گتیریب مئیوه لرینی دردیلر.

ائلناز : سارا کیم یمئیوه , سارا کیمی قیز , عاشیق نه یاخشی آد قویدو , سارانین عشقینه بو ائل اونون ماهنی سین بیرلیکده اوخودولار .

ائلخان : ایندی گؤی مینجیقلار منده دیر , بیز عاشیقی گؤرمه لیییق و دردیمیزی سؤیله مه لی .

ائلناز : خبرین یوخدو کی احمدین قیزینا بویوک شنلیک توتوبلار ؟

ائلخان : یاخشی بودور کی او شنلیکده ...

ائلناز : یاخشی دیر بیزده اعلان ائده ک ... داها بسدیر ... گره ک سؤنگولون شادلیقی گونو بیزده شنلیک ائده ک  و سؤنگولون ساراسی ...

بو حالدا سؤنگول الینده بیر دؤورو کی آغ ساققلارین هئدیه لری اونون ایچینده دیر و بیر پاپاق اوستونده ایچه ری گیریر ...

سؤنگول : آی قیز ائلناز ! بورایا گل ...(مینجیقلاری اونون بوینونا سالیر ) عاشیق , آ؛ساققالارین حضوروندا , سنینله ,ائلخانین ائولنمه ک عقدینی اوخویوب سیزی ار – آرواد اعلام ائتدی .

ائلخان : بس بو پاپاق منیم دیر ..

ائلناز : منده گؤی مینجیق صاحابی اولدوم .

سؤنگول : بو شنلیک سسی سیزین اوچوندور دورون , دورون گئده ک , سیزین اولماغیز لازیمدیر ..

چیخیرلار , ایشیقلار سؤنور...

اونونجو صحنه

بیر باغ عاشیق ساز چالیر و اوخویور , باغین دوواریندان ,, ایشیق بویلانیر و عاشیق اونو گؤرندن سونرا ایچه ری گیریر ...                 

عاشیق : ایشیق ! سئوگیلیم ...

ایشیق : محمدحسین ! نه اولوب ؟ نییه یانیقلی چالیرسان ؟ آتان کی سنین ساز چالماغینا ایذن وئریب

عاشیق : داها نه اولاجاق ؟ سازین عالمی منیم عالمیمله دانیشیر , سازین نغمه سی سندن اوزاق یانیقلی کرم چالیردی ..

ایشیق : داها هیجران دوورو کئچدی , آنام آنانلا باغدا دانیشیردی , گیزلیجه قولاق آسیردیم ...

عاشیق : نه دانیشیردیلار ؟

 ایشیق : سنینله منیم ... آخی بیلیرسن,من چوخ ایسته ییرم کی سازی منیم اوچون چالاسان,منیم عشقیم سازین سیملرینده دینله نه

عاشیق : سن منیم سئوگیلیمسن , سنین عشقین منیم کؤنلومده اؤزل بیر یئری وار , اسزین نغمه لری یالنیز یاشاییش  نغمه لری دیر , یاشاییشین دوغومو , اؤلومو وار , گئنجلییی , قوجالیقی وار ؛ شادلیقی , کدری وار و ساز بونلارین هامیسین سؤیله مه لیدیر .

ایشیق : محمدحسین من یالنیز سنین سؤیله دیین نغمه لری اؤزوم اوچون ایسته ییرم سنی سئون چوخدور , سنین اوچون عاشیق اولان چوخدور , گؤرمورسن آوخویوب ساز چالاندا , قیزلار نئجه دووره نی آلیر ؟ هامیسی سنین نغمه لرینهسئوه – سئوه قولاق آسیب لذت آپاریرلار...

عاشیق : منیم ماهنی لاریم , منیم چالدیغیم ساز , خالقیمین ماهنی لاریدیر . اونا خاطیر خالقیم ذوق ایله قولاق  آسیر . منیم سؤزلریم , خالقین سؤزلریدیر , قیزلارین سئوگی , محبت عالملریندن رویالاردیر .

ایشیق : آنام چوخ راضی دیر , هله آتامین خبری یوخدو آما سنی .... بیلیرم ... سنین سسین گلنده آام دئییر اوشاقلار سس سالمایین بو گؤزل بولبولون سسین ائشیده ک . سن اوخویاندا آتام سئوینج بیر حالدا رویایا دوشور ..

عاشیق : ایشیق ! منیم آتا- آنام سنی چوخ سئویرلر , بیزیم عشقیمیزدن خبرلری وار, اونلار  بیزی  بو سئوگیده خوشبخت سانیرلار .

ایشیق : اؤنملی بودور کی بیز بیر- بیریمیزی سئویریک , سن منه اینان , کؤنلو باشقاسینا باغلاما..

عاشیق : من سنین عشقینله بو باغدا اوخویوب سسله نیرم .

ایشیق : آما قیزلار سنی بولاق باشیندا تئللی ایله گؤروبلر , دئ گؤروم سنین اونونلا نه ایشین وار؟ اولمویا مندن ...

عاشیق : من اونونلا هئچ بیر ایلگیم یوخدور.

ایشیق : قیزلار سهو ائدیرلر ؟ اونلارین بیر , ایکیسی , اوچو ,اونلارین هامیسی سهو ائدیر لر؟ یالنیز سن دوغرو دئییرسن ؟ محمدحسین منه باخ , گؤزلریمه باخ , عشقینی منه چوخ گؤرمه .. یالواریرام کؤنلونده مندن باشقاسینا یئر وئرمه .

عاشیق : ایشیق اینا , من سندن باشقاسینا کؤنول وئرمه رم .

ایشیق : بس تئللی ایله سنین نه ایلگین وار ؟ او کی بیر یئتیم قیز , قارداشی سفرده , یالنیز ائوده یاشاییر . سن ...آخی سن ...

عاشیق : ایشیق منیم اونونلا هئچ بیر عشقیم یوخدو .

ایشیق : اونلارین قاپیسیندا آخشام چاغی نئیلیردین ؟

عاشیق :  کیم دئییر ؟ کیم گؤروب ؟

ایشیق : نئجه کی کیم گؤروب .. کیم دئییر ؟ هامینین گؤزو  وار . ائله سانیرسان هر ایش گؤرورسن قارانلیقدا هامینین گؤزوندن اوزاقدیر :؟ یوخ ... محمدحسین من چوخداندیر کی سنه شک ائدیردیم , ایندی شککیم یقین اولدو . آخشام سنی او قاپیدا گؤرنده دونیا باشیما اوچدو .

عاشیق : سن نه دانیشیرسان ؟ من نه ائیله میشم ؟ اینان منیم هئچ سوچوم یوخ ..

ایشیق : یوخ سن بیر سازی منه چالمیرسان , اوندا قالمیش کی ..

 عاشیق :  ساز خالقین دیر . اوندا سن هر نه تاپارسان , اوندا سنین ده یئرین وار...

ایشیق : سن منیم سن , یالنیز منه قالمالیسان .

عاشیق : عاشیق خالقیندیر , خالق ایله اولمالیدیر , بیر اینسان کیمی اونوندا سئوگیسی وار اودا یالنیز سن سن  مارالیم .یاخشی دیر کی سنده اونا ایناناسان , اونو یالنیز بوراخماییب کؤنلونده یئرینی ساخلایاسان .

ایشیق : بس تئللی ؟او کی منیم عشقیمین رقیبی اولوب ؟ منیم باغریمی قان ائلیییب ؟گئجه گوندوزگؤزیاشلارین منه همدم ائلیییب ؟

عاشیق : اینان منیم ...

ایشیق : دانما محمدحسین , اؤزوم قاپیلاریندا گؤردوم , قیزلاردا بولاق باشیندا گؤروبلر ... دانما دوغروسون سویله ....

عاشیق : ایشیق بو کؤنول عشق ایچینده یانیر و بونون اصیل شوعله سی سندن گوج آلیر , سندن ذوق آلیر خالقیلا سئوگیدن دانیشیر ..

بو حالدا ایلقار تئللینین قارداشی گلیر و عاشیق اونو گؤرمکدن سئوینیر و اونو قوجاقلاییر .

ایلقار : محمدحسین ! یئنه اوخویوب چالیرسان ؟ یئنه او گؤزل نغمه لر ایله باغدا سسله نیرسن ؟

عاشیق : چوخ یاخشی گلدین ایلقار .

ایلقار : محمدحسین دوغروداندا سن سیز داریخیردیم , سنه چوخ زحمت وئرمیشم قارداش , منی باغیشلا .

عاشیق : بو نه سؤزدور ایلقار اینسان , اینسانی دار گونونده تامین خبری یوخدو , بیلیرم ... سنی ... آما سن اوخویاندا آتام دئییر : اوشاقلار ! سس سالمایین , بو گؤزل بولبولون سسین ائشیدک ... سینیآتا اااتاتاتادذ   وک/نسخکشهزخحسیبعهخکاااننمتنمتتنماازتز یوخلامالیدیر . آی قارداش سنینله من گونلریمیز واریدی . باغیشلا منی , ایشیق ,گله جک حایات یولداشیم .

ایشیق : ساغ اولون , خوش گلمیسیز .

ایلقار : سیزده ساغ اولون , محمدحسین ! .. یانی سن ... مندن قاباق ...

عاشیق : قارداش ! منه ایذن وئریرسن کی گؤروم کیشی اولموشام یا یوخ ....

ایلقار : لاپ کیشی سن , اؤزوده اَن یاخشی سیندان . پاپاق باشیندا دوز , بیغلار قاپ – قارا شه وه کیمی ائشمه – ائشمه , کؤنلونده اؤزون کیمی جاوان , سنین نه یین آزدیر؟  بیر توی , بیر جانلی – عاشیقلی توی . اؤزونده کی عاشیقسان چالیب اوخویورسان .. آما ایشیق سن نه دئییرسن ؟

ایشیق : وآلله نه دئییم , محمدحسینین ایشلری منی بیر آز کدرلندیریر.

ایلقار : نه اولوب ؟

عاشیق : اونود , هئچ بیر شئی اولماییب , ایشیق ! یاخشی دیر بوردا قورتاراسان .

ایلقار :اشی نه اولوب ؟ سویله یین منده بیلیم .

عاشیق : بوراخ , سن یورولوبسان بیر آز دینجل , شهرده نه خبر ؟

ایشیق : گؤرورسن ایلقار قارداش ! ایسته ییرسن کی دردله شه سن , تئز قاچیر ... اگر ...

عاشیق : تمنا ائدیرم ایشیق ! داها بوندان آرتیق اوندان سؤز آچما .

ایلقار : محمدحسین ! دوستلوغوموزا آنداولسون اگر دئمه سن  سحره کیمی بو باغدا آیاق اوسته دوراجایام , نه اولا منیم دوستوما بیر ایتیفاق دوشه من بیلمییه م .

عاشیق : ایلقار ! اینان هئچ بیر شئی اولماییب , ایشیق ساده جه ....

ایشیق : ساده جه گؤروب ... هه ساده جه ... قیزلار بولاق باشیندا تئللی ایله ....

ایلقار :  تئللی ؟ ... تئللی یه نه اولوب ؟ محمدحسین منیم باجیما بیر ایتیفاق دوشوب ؟ آخی من اونو سنه تاپشیرمیشدیم . سؤیله گؤروم نه اولوب یقین سنین خبرین وار ....

ایشیق : خبری وار .. لاپدا یاخشی خبری وار .. او هر گون ....

عاشیق : بسدیر ایشیق بوندان آرتیق بو سؤزه یاناشما .

ایلقار : محمدحسین نه اولوب ؟ منیم باجیما نه اولوب ؟

ایشیق : اؤزون سؤیله محمدحسین , سن کی هر شئیی بیلیرسن .

عاشیق : بسدیر ایشیق بسدیر , نه سؤیله ییم ؟

ایلقار : محمدحسین سؤیله , سؤیله یه جکسن یوخسا دوز چوره یی کسمه لیییک ...

عاشیق : بسدیر ایشیق , ایلقار والله هئچ نه اولماییب , بوش یئره اؤزونو زو یورمایین .. من ... یالنیز ....

بوحالدا تئللی ایچه ری گیریر....

ایلقار : تئللی ! سن سؤیله گؤروم بیر نه اولوب ؟ بونلار نه دانیشیرلار ؟

تئللی : ایشیق لا محمدحسینین  ائولنمه سیندن خبرین یوخدور ؟ به سنه هئچ نه دئمیییبلر ؟ قارداش ! چوخ یاخشی دوستون وار ... هئچ یادیمدان چیخماز کی بیر آی ایدی سندن خبریم یوخ ایدی , گئتمیشدیم بولاقدان سو گتیر مه یه , محمدحسین سنین ایلک مکتوبو اوردا منه وئردی , ... قارداش ! محمدحسین بیزیم چوخ زحمتیمیزی چکیب  , هر نه لازیم اولورسا , آلیب قارانلیق دوشندن سورا گتیریب قاپیدا وئریردی , من اونون باش قووزاییب دیک باخماسینی گؤرمه دیم  ؛ اونون منه سنین کیمی قارداشلیق حاققی بونومدا وار  , اؤله نه ده ک من اونا باجی او منه قارداش دیر ...

ایلقار : ایشیق ! سن ...

ایشیق تئللی نی قوجاقلاییر و اوندان ارز سهوینی باغیشلاماق ایسته ییر .... بو سیرادا عاشیقین بیبی سی ایچه ری گیریر ....

بی بی : اوغلوم محمد حسین ! آدام بیرینی ایسته ر بیرینی  سئو ه ر , خالقین معصوم قیزینین گؤزون آغلار قویماز .

ایشیق : بی بی نه اولوب ؟ محمد حسین نه ایش گؤروب ؟

بی بی : ایشیق کیمی آدامی اونودوب , باشقاسینا کؤنول وئریب .

ایشیق : بی بی ! منده سنین کیمی سهو ائدیردیم , باخ بو تئللی هر نه یی آچیب دئدی .

عاشیق : بی بی ! یورولوبسان گل ایله ش دینجل .

بی بی : آی یازیق قیز , سنین خبرین یوخدو دمیرچی نین قیزی نه حالدا .

عاشیق : بی بی بیزیم کندده دمیرچی یوخدو کی قیزیدا اولا .

بی بی : اؤزونو او یولا وورما , دوغروسونو سؤیله نییه بو ایشلری گؤرورسن ؟

ایشیق : بی بی ! گوهری دئییرسن ؟

بی بی : هه بالا , او یازق قیز کی گئجه گوندوزو اولوب محمدحسین .

ایشیق : من بیلیردیم سنین منه فایدان اومایاجاق , سن آخیردا منی باشقالارینا ساتاجاقسان . منی بیر گون یالقوز قویاجاقسان .

عاشیق : بیر دایان گؤروم , گوهر کیمدیر ؟ سیز کیمدن دانیشیرسیز ؟

بی بی : یانی سن گؤهری تانمیرسان ؟

عاشیق : یوخ والله بی بی تانیمیرام . آدینی ته زه سیزدن ائشیدیرم ......

بو حالدا گؤهر بیر باشقا قیزلا ایچه ری گیریر .

گؤهر : نییه یالان دانیشیرسان ؟ اؤزوم ائشیتدیم . باغدا ساز چالاندا دورد سئری منیم آدیمی چکیب اوخودون .

قیز : هه منده شاهیدام .

ایشیق : محمد حسین ! به بونا نه دئییرسن ؟

عاشیق : والله ...بیلمیرم  کی....  (گؤهره ) من دورد سئری سنین آدی چکدیم ...(فیکره جومور )

قیزلار : هه ... دورد سئری ...

عاشیق (بیر شئی یادینا دوشموش کیمی ) : هه بیر دایانین گؤروم ... هه من اوخوردوم ... ( بیر عاشیق ماهنی سی اوخور )

      ««« ........گوهر آختاریردیم کانه ئتیردیم »»»

 گؤردوز , من او گون عاشیق قوربانین شئیرین اوخوردوم .. آی قیز !سنی خوشبخت اولاسان ...

قیزلا دوستو غضبلی حالدا چیخیرلار ...

 

بی بی : اوغلوم محمدحسین ! بیزی باغیشلا  بالا , سهو ائله میشیک .

چیخیر عاشیق ایشقیقلا تک قالیرلار , عاشیق ایشقا دئلدارلیق وئریر .

                                                             دوردونجو صحنه

قصر صحنه سی

وزیر : تانریم ! عاشیقین دیلین آچماق اوچون ایذن وئرین ایشیقی اؤلدوره ک .

شاه : ایشیقی اؤلدوره ک ؟

ملکه : بس اوندا ایشیقی اؤلدورسه ک , عاشیقیدا الدن وئره ریک , بیزیم قصردن کوسه ر گئده ر . بیز اونا حوریلر وئردیک گؤزونون قیی ایله باخمادی , وزیرلیک وئردیک , سوسدو , دانیشمادی . یئرلری , گؤیلری اونون فرمانینا ائتدیک دانیشمادی , کؤنول وئرمه دی .

شاه : آخی بو عاشیق بیزدن نه ایسته ییر کی گؤیلر تانریسینین فرمانینا باش اَیمیر , ووروب اؤلدورورسن , قانی آخیر ,اونون قانیندان مینلر عاشیق یارانیب اونون یولون ایدامه وئریرلر , توتوب دوستاقا سالیرسان , عاشیقلار خالقیلا بیرله شیب اونون شئییرلرینی کؤیلرده , بازارلاردا اوخویورلار . چکیب قصرده ساخلایاندادا دانیشمیر , سوسور , چالیب اوخومور و بو اوخومامازلاقیلا قصریمیزی حورمتدن سالیر .

وزیر : تانریم ! اونلارین یوللارینا ایلیشیک سالاق .

ملکه : نه ایش گؤره ک ؟

شاه : نه ایلیشیکی ( ایلیشییی )؟

وزیر : گؤرمه ییرسیز نئجه خالق عاشیقین اولماماغیندا حکومته یاردیم ائتمیير ؟ گؤیلرین قدرتینی هئچ سانیر ؟ بیز بو چتین یولدان چیخماق اوچون عاشیقلارا پارا وئره ک , اونلارین حورمتین سیندیراق ,   اونلاری خالقا قارشی دوردوراق .

ملکه : گؤرمه ییرسن هر عاشیق آیاقین قصره قویاندا , خالق نئجه اونون حیمایه تینده آیاغا قالخیب اونون آزادلیقینی ایسته ییر ؟ ائله بیل کی قصر دوستاقدیر ...

شاه : و بو دوستاقدا عاشیقلار بیزه ده یه ر وئرمیرلر .... بیزه قارشی سوسوب , قصریمیزده چالیب اوخومورلار .

وزیر : قوربان ! اونلارین تاریخلرینی , بوتون شئییر کیتابلارینی پوزاق یاندیراق ...

شاه : یاوا – یاوا دانیشما .... آخی آز یاندیردیق ؟ آز پوزدوق ؟ آز تحریفلی تاریخلر یاراتدیق ؟ آخیری نه اولدو ؟ گؤردوک کی ...

ملکه : گؤردوک , عاشیقین تاریخی – شئییرلری سینه ده ن – سینه یه کؤچوب قالدی . آما بیزلر , حکومت آداملاری , خالقین شیرین زینده گانلیقلارینا آجی قاتانلار , تاجی – تاختی گؤروب حورمت سیز اولدوق و عاشیق باش اوجا قالدی و خالقین ایچینده باش اوجا یاشادی.

وزیر : بیزیم یاسالاری سیندیران فرمانی وئره نلر , عاشیقلار,  درین کیملیکلریله حاکیمییه ته قارشی دورانلار , حاکیمییه تیمیزی پوزانلار .....

سازین سسی قووزانیر و عاشیقلار ساز چالا- چالا صحنه یه داخیل اولورلار , شاه وزیر , و ملکه  اوز- گؤزلرینی توتاراق  ییخیلا- ییخیلا  صحنه دن چیخیرلار , صحنه نین ایشیقی چوخالیر ... سازین سسی داها آرتیق قووزانیر .

                                                                                                                    سون

 

 

 

kosa

                         

                          کوسا

 

اويونچيلار:

 

کوسا

خاتين

شاگيرد

چوبان

قوجا

کدخدا

نوکر

اوغلان

 

کندليلر ‍، حيرسيزلار،کومکچي لر و...

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

- گوندوز – اودا – ایچری

بیر اسکی و قدیمی ائو , ایچریسینده هر شئی اؤز قایداسیندا دئییل , هر نه قاریشیق ،کوزه , کوهنه گووزگو , و ... بیر  فولکولور ماهنیسی سسلنیر .

سس :          گیردیم یارین باغچاسینا      دئدیم گوله گوله

                 من اونا ائله مشتاقام          نئجه بولبول گوله گوله

کوسا بیر توکولموش پالتاردا , آینانین قارشیندا کندینی تومارلاییر ....

کوسا : آخی نه اولایدی منیم ده دولو ساققالیم اولایدی ؛ بو کوسالیقدان جانیم قورتاراردی ..

ساققالینا باخیب بیراوزون توک تاپیب اونو تومارلاییر ..

کوسا : بوراباخ گؤر نه یالقوز قالیب . منیم کیمیدیر , یالقوز ... آخی یازیق سنه ده یار اولمایاجاق، قوی سنی قوپاردیم  کوکونو کسیم , چونکی یالقوزلوقدا هئچ فایدا یوخدو .

گووتدیغی گووه باخیر , بیرنئچه سی سارالیب کوسا سارالانلاری قوپارارکن کندیله دانیشیر

کوسا : آخی سنه نه اولوب کوسا ؟ سنی نییه بئله غم باسیب ؟ ایلین سونو بايرام ياخين, هر نه گولمکده , هر نه شنلیکده ....يانيز منيم باختيم کوسکون،سوسقون(اوشاقلارين ماهني اوخوماق سسي ديشاريدان گلير ،کوسا قولاقلانير)آي اوشاقليق ،صافليق ،گوزلليک دونياسي هارداسان؟ايتن دونيام ،ياتان بختيم  تاپا بيلمز سني بيرده؟

2- ائشیک – گوندوز – کوچه

کوچه ده اوشاقلارین سسی گلیر , بیر خیردا اوغلان و بیر قیز اوشاغی اویناماقدادیرلار , او طرفدن بیر کئچل جوجوق گلمه ده، اوشاقلار اونا باخیب اوخویورلار , کوسا قاپيسيند ا اونلاری سئیر ائده رک اسکی خاطیراتا دالیر.

اوشاقلار :(گوله – گوله و اوینایا – اوینایا )

کئچل – کئچل بامییه         گئتدی حکیم خانییه

حکیم خانا باغلیدی          کئچلین باشی یاغلیدیر

کئچل دییر وای باشیم       قازاندا قاینار آشیم ...

کئچل لر ها کئچل لر    ییغیشیب  آش ایچرلر

کئچلین هیندی باشی         میندی باشی

اوتایدا داش آتیرلار    بو تاید ا سیندی باشی

کئچل اوشاقلاری قووماغا باشلاییب سونرا گئدیر , اوشاقلار ییغیشیب بیریسی او بیرينه  ایشاره ائده رک  ..

اوشاقلار: 

ال – اله دورمه دله           گلین گئده ک آرزی گیله

آرزیمیز گویچک اولا        گویچکی گتیر دیله

کوسا فیکیره جوموب اوشاقلیق دونیاسینی خاطیرلاییر .... بیر اوشاق بیر باشقا اوشاقی قووالاییر .

کر سسی  :

دریا اوللام سولاننام          سوجاق اوللام سولاننام

ساغ گؤزوم سنه قوربان      سول گؤزومله دولاننام

بير اوشاق الينده بوغدا گووه رنتيسي ،بير گئنج قيزين داليسيجا گئتمکده ،هردن دونور آرخاسينا باخير،خير دا قيز اونلارين داليسيجا قاچماقدادير ،قاباقداکي گئنج قيزين اليندن کوزه دوشور يئره سو سه پله نير ،کوسا سودان ديسکينير آيينير اوشاقلار بير-بيرينه سو سپيرلراوشاقلرين بيري بيردن کوسايادا سو سپير،کوسا اونو قوالير

3- گوندوز – سحر چاغی کوچه – کوسانین قاپیسی .

کوسا اوتوروب یئره کندی دونیاسیندادیر .. بو حالدا بیر اوشاق قاچا – قاچا  کوسا دییه – دییه گلیر . کوسا آنیر سئوینجک و تعجبله ..

کوسا : نه اولوب بئله قیش قیریق ائدیرسن ؟

اوشاق : هامی گلیب ..

کوسا : نه اولوب ؟ کیم گلیب ؟

اوشاق :بیر سن ... سن .. سنده گل ..

کوسا : نه اولوب دئ گوروم , اوره ییمی اوزدون .

اوشاق : خاتین دا گلیب .

کوسا :  خاتین , خاتین آی خاتین     بئله جانیم سنه قوربان خاتین .... هانی ؟ هاردا ؟ منه گوستر – جانیم سنه قوربان خاتین .

کوسا قاچیر آیاق قابیسی  قالیر, اوشاق آیاق قابی نی گوتوروب اونون دالیجا قاچیر , کوسا اؤزون ایتیریب, اوشاق اونو توتا بیلمیر کی یولو گوسترسین ...

اوشاق : هارا قاچیرسان ؟

کوسا : هانی ؟ هارادا ؟ نه ائدیرلر ؟

اوشاق : کوپه مینجیق لارینی چیخاردیرلار.

کوسا ییخیلا – ییخیلا کندیسینی ایتیرمیش قاچیر . کوچه لردن کئچیب بیر بویوک مئیدانا یئتیریر, مئیدانین بیر طرفینده گئنج قیزلار ییغیشیب هر بیری اللرینده مینجیق , اوزوک و بیر بویوک کوپه ده وسطه قویوبلار , منتظیردیر کی کندین بویوک قیزینا , اودا هئچ کیم دئییل یالنیز خاتین دا سورا ... کوسا تووشییه – تووشییه ال _ آیاقدان چیخمیش یئتیریر (کوسا خاتینی ایستیر ) ..

بیر قادین : خاتین گلمه دی !

کوسا : من گلدیم .

قیزلار هامیسی بیردن چونوب اونا باخیب , تانییب گولولر , کوسا اوتانیر و اوشاقین اوستونه آجیقلانیر ...

کوسا : اوغلان گئتسین چاغیرسین ... من ... من . چاغیریم .

قیزلار گولومسونوب کوسانین آردیندان گلن خاتینین یولونا باخیرلار , کوسا ائله ظن ائدیر کی اونا باخیرلار ؛ اؤزونه یئتیریر .... خاتین یئتیریر , الینده کی قوی مینجیقی کوپه یه سالیر ؛ قیزلار هامی ال چالیرلار قیزلار و قادینلار بایاتی اوخوماغا باشلاییرلار .

خاتین :                                       یوخ عاشیق قارا – قارا       خالین قارا با قارا

یاری ایتمیش عاشیقلار        گزر قارا با قارا

 

بيرينجي قادین :                                    بابانین هارایین گؤر         هفته سین هر آیین گؤر

                                             ییخیلمیش ویران اولموش    عومرومون سارایین گؤر

 

ايکينجي قادين :آپاردی تاتار منی       قول ائدیب ساتار منی

یاریم وفالی اولسا       آختاریب تاپار منی

 

اوچونجو قادين :                   عزیزیم شکر جانیم         بو دردی چکر جانیم

                       نه حاققیم وار نه موزدوم    بی لره نوکر جانیم

 

دوردونجو قادين :                  عزیزینم گول اللر      آغ بارماقلار گول اللر

                      دونیاجا آغلین اولسا    یوخسول اولسان گولرلر

 

کوسا : من قالدیم ... من ... من ...

هامی گولمه یه باشلاییر یالنیز خاتین گولمور و جئبیندن بیر باشقا مینجیق چیخاردیب کوپه یه آتیر ؛ کوسا سئوینیر .. بیردن سس گلیر هامی باخیر گورور چوبان – چوبان اویونو باشلانیر 10 نفر حدودوندا اویونچو ال – اله یاپیشیبلار , بیر نفر اوستا صفین بیر باشیندا و بیر آیری اوستا صفین او بیری باشیندا  یاپیشیبلار و بئله سووال – جاواب ائدیرلر ..

1 : چوبان چوبان

2 : بلی چوبان

1 : اینک هاردا؟

2 : آلا داغدا

1 : نه ییه ر ؟

2 : خورما

1 : نه چیخار ؟

2 : بورما

1: آ؛یلی ندن ؟

2:  آغ داشدان

1 : گوموشدن

ایکینجی اوستا یانینداکی اویونچونون آدینی دییه جک ..

2 : بهروز قیزیمین

1 : نه ایله گله ک ؟

2 : زیرنا قاوال

اویونچولار : دامبا دیمبلی زیرهازیر

بیرینجی اوستا " دامبا دیمبلی زیرهازیر " دییه – دییه گلیب او بیری اوستانین و تویو اولانین قوللاری آلتیندان اییلیب صف ایله بیرلیکده کئچیر و اؤز یئرینه قاییدیر و بئله لیکله تویو اولان اویونچونون اؤزو دالییا دونوب و قوللاری بیر بیرنین اوستونده ال – قولتوق قالیر . یئنه هامان سووال – جاوبلار تیکرار اولوب و هر اویونچو بیر سسله گلیب کئچیر تا اینکی ایکی اوستانین آراسینداکی اویونچولارین هامیسینین اؤزو دالییا دونوب و الی قولتوق قالیرلار  ...

1 : ده ده م دئییر بیر ز فینیدق سیندیرسینلار آژ

آز فیندیق سیندیرسینلار .

اویونچولار هامیسی آیاقلاری ایله و آغیزلاری ایله فیندیق سیندیرما فرمو اویناییرلار . اوستا ده ده سینین قوولوجا هر نه دئییرسه اویونچولار اونو ایجرا ائدیرلر .. کوسا اونلارین گروپونا گیریر ..

کوسا :ده ده ین  دئ منیمده دردیمه چاره قیلسین  , منیده آرزوما یاردیم ائتسین .

بو حالدا خاتین قادینلارین گروپوندان آیریلیر و کوسا بو وضعیتی آنلارکن کدرلنیر ...

کوسا : ده ده ن ایش دوزلدندیر یا آرا قاتاندیر ؛ خاتین , خاتین بیر دایان منیمله سنین ایشین بونلاردان کئچیب ..

اویونچولار کوسانی توتوب ایت قورساغ ائدیرلر .

اوستا : ده ده م دئییر ایپی بیر آز قیسالتسینلار .

کوسانی  الده گویده بوران کیمی ائدیرلر .

کوسا ( قیشقیریر ) : منی بوراخین , باغیرساخلاریم قیریلدی .

اوستا : ده ده م گئدیر اودونا , دئییر بیر آز ایپی اوزالدین .

هامی صفی اوزالتماغا باشلاییرلار, صف اوزانیر او قده ر اوزانیر کی قیریلیر و کوسا یئره دوشور ؛ شادلیق سسی هر یئری آلیر ؛ کوسا یئرده قالیر و خاتینین آردیجا باخا – باخا .. ایکی اوستانی توتوب ایت قورساق ائدیب گویده گوت – گوته وورورلار .

4 – گئجه – ایچری - کوسانین کولاسی

کوسا فیکیره جوموب شاگیردی چالیشیر اونا یئمک وئرسین . آما کوسانین آغزی آچیلمیر...

شاگیرد : اوستا یئمه سن اؤله جکسن ها , منیم ده ده م سنین کیمی ایدی اؤلدو .

کوسا : کس سسینی قیفیللان , گور با گور اوغلو .

شاگیرد : یا گور یا گور سوز  یئمه سن اؤله جکسن .

کوسا : قوی بورا سنین ایشین اولماسین , منیم بوغازیم قیفیللانیب ؛ بو قیفیل آچیلماز .

شاگیرد : خاتین آچار

کوسا : لال اول , سنین نه حاققین وار کی منیم سئوگیلیمین آدی چکه سن ؟ ( شاگیرده بیر شاپالاق آتیر )

شاگیرد : قوجاداندا سئوگیلی اولار ؟

کوسا : اولار یا تاولماز سن قاریشما .... یاخشی خاطیرلاییرام ....

5 – ائشیک – کویون اورتاسی – گوندوز

خالق هامی ییغیشیب کوسا اویونونا باخیرلار , کوسانین شاگیردی "یالانچی پهلوان " خالقی مشغول ائدیر .

یالانچی پهلوان : آی کوسا کوسا گل سنه     گلیب سالام وئرسنه

کوسادان خبریوخدو , هامی منتظیردیر , یالانچی پهلوان گؤرور کی کوسا گئجیکیب باشلاییر یالنیش دانیشماغا .

یالانچی پهلوان : بو گون من کوسادان قاباق سیزه اویون ائتمه یه حاضیرلاشدیم . کوسا دئییب کی من اونون ایشلرینی گؤره م دئییردیم کی ... دئییردیم کی ....(یادیندان چیخیر )... کوسا قارینچی دیر , کوسا هر یئرده گؤزو یئمک آختاریری.

کوسانین اداسین چیخاردیر و کوسا اونون دالیندا اونا باخیر.

یالانچی پهلوان : کوسانی من دولاندیریررام ؛ من اولماسام کوسا آجیندان اؤلر ؛ بیت وورار ؛ قوخویار .

خالق هامی سی گولور و کوسادا اوزونو بوروشدورور.

یالانچی پهلوان : بیر گون یولدایدیق , اوغرولار بیزه هجوم ائتدیلر ؛ کوسا قورخودان آز قالیردی کی اوزونه توک چیخا  تیتیم – تیتیم تیتریردی , رنگی ساب ساری سارالمیشدی , من یاپیشدیم اونلارین بویوکلرینین بوغازیندان قویدوم دیزیم آلتینا , کوسا تیتریردی  دئدیم کوسا آخی سن کیشی دئییلسن؟ دوغرودور , کیشی دئییل , کیشی اولسایدی خاتین یالقوز قالمازدی ....

کوسا (نیفرتله ) : کس سسینین قیفیللان قورخاخ ایت سنین نه حاققین وار کی منیم سئوگیلیمین آدینی چکه سن ؟

یالانچی پهلوان : ( اؤزونو ایتیریر ) آی کوسا کوسا گل سنه    گلیب سالام وئرسنه

بوشقابی دولدورسانا       کوسانی یولا سالسانا

کوسا زینقیروولاریلا , اوست باشینی گوستریرقارنینا ال ووراراق .

کوسا :  یئدیم یارما آشی یاریسی سو       گئیدیم یئددی قات پالتار تزه سی بو

او دووره وورور جاماعاتا مراجعتله کومک ایسته ییر , آنجاق هئچ کیم اونا کومک ائتمیر ..

خالق :کوسام بیر اویون ائیلر            قورتدان قویون ائیلر

         ییغار کندین دویوسون            ماحمودون تویون ائیلر

ماحمود ( یالانچی پهلوان ) کوسانین دالیندا شنلیینی خالقا بیلدیریر و اورک آرزیسینی خلقین ایسته گیله بیرلشدیریر .جاماعات حرکتیله اوخویور ..

خالق :  آی اویروغو اویروغو                ساققالی ایت قویروغو

         اریتمه میش قویروغو                 بیغلاری یووشان کوسا

کوسانین کومکچی سی خالقدان یاردیم ایستیر هئچ کیم اونا یاردیم ائتمیر , کومکچی فیکیره جومور , خالق داغیلیر یالنیز کوسا و شاگیردی قالیر ..

کوسا :  ماحمود هامینین ائوی ائشییی وار , یالنیز منیله سن یالقوزوخ . آخی بو بویوک دونیادا یالنیزلیق گره ک منیمله سنه

        قیسمت اولا .

شاگیرد : اوستا آلله دا یالنیزدیر , کدرلنمه من سنه یاردیم ائده رم .

کوسا : بدبخت سن آدام اولسایدین نییه منه توش گلیردین .

شاگیرد : آخی من آدامام آداملا اولام .

کوسا : جهنم اول گؤزودن ایتیل آلچاقین بیریسسی آلچاق

شاگیرد : سنین یالنیز منه گوجون وار , سنین قذرتین اولسایدی خاتینی قارا باخت ائتمزدین .

کوسا ( حیرسنلیر ) : قیفیللان آلچاقین بیری آلچاق , سنین نه حتاققین وار کی منیم سئوگیلیمین آدین چکه سن .

شاگیرد : سئوگیلی , سئوگیلی  ...(دوروب , قاچا – قاچا)  سنده هئچ هئچ بوراخمیرسان اونون قوجالیقینداندا ال چکیمرسن .. اوتان ...

کوسا دوروب چاریغین شاگیردینه تولازلیر .....

کوسا :بیر دایان گؤروم , بو دورومدان  چیخماغا , بیز  نه ایش گؤرمه لییق ؟

شاگیرد : اونو دا خاتین دان سور .

کوسا : کس سسينی قیفیللان , سنین نه حاققین وار منیم سئوگیلیمین آدیني چکه سن .

شاگیرد : یاخشی , یاخشی .. خالق بیزه داها اوز وئرمه ییر , بیر آیری آدام تاپاق .

کوسا : هاردان ؟ نه دیل ایله ؟

چوبانین اؤزونون , ایتینین , و کئچی سینین سسی گلیر شاگیرد فیکره جومور  . ..

شاگیرد : اوستا قالخ یادیما دوشدو .

کوسا : نه یادینا دوشدو آخماق , آپدال . شابان ..

شاگیرد : بیر قالخ گؤر نه دییه جه یم .

کوسا : آخی منی یاریم جان ائتدین . سویله بیر گؤروم نه ایستیيسرسن  دییه سن ؟

شاگیرد : چوبان , داش باشییان , چوبان ,  چوبانین کئچی سی  کوساليغي بوراخ ساققالليدان ياپيش.

6- گوندوز – چول – گون اورتا

چوبان بیر داش اوسته اوتوروب نی چالیر , داوارلار اوتلايير , کوسا ایله شاگیردی چوبانا ساری گليرلر ...

چوبان :      عاشیقم کیمسه داغا                    کیم قوربان کیم صاداغا

                من مجنون واریثییم                  قویمارام کیمسه داغا

کوسا بایاتی اوخویا اوخویا چوبانی قارشیلاییر و شاگیردیده اونون یانیندا .

کوسا :   عزیزیم هی آغلارام       دردیمه درد باغلارام

           غربت جنت اولسادا      وطن دئییب آغلارام

شاگیردی غربت باسیب و کدرلنیب اوخویور ...

شاگیرد :                عزیزیم ایراق منم               بو یانان چیراق منم

                          قول تک ائللره دوشدوم        وطندن ایراق منم

کوسا: ياخشي ياخشي،گوربا گورون اوغلو سن کئچد هفته آتنين خاراباسيندان گليبسن،نه تئز او توکولموش کولايا اوريين سيخيلدي؟

شاگيرد:نئيلييم وطندير،اورييم سيخيلير دا سنيين اوره يين اونا....

کوسا:اونون آديني چکمه يوخسا اوزوم بو اللريمله سنين اولو جسديني او توکولموش کولايا گونده ررم

شاگيرد:ياخشي آ...قيفيللانديم کوسا ليغي بوراخ ساققاللي کئچيدن ياپيش

چوبان دوروب اونلارا اوجاق اوستوندن چای تؤکور , و بیر دردلشمک اوچون حاضیرلاشیر .                    

چوبان :               من عاشیق اسدی فلک          صبریمی کسدی فلک

                        هر یاندا چادیر قوردوم         طنفیم کسدی فلک

 

کوسا : سنه نه اولوب ؟ بیز سنه پناه گتیردیک قارا گونی آتاق , سن بیزدن دردلی گؤرونورسن .

ماحمود ( کوسانین شاگیردی ) بیر کئچینی توتوب انگیندن یاپیشیب , کئچی الیندن قاچا بیلمیر ...

شاگیرد : آی کئچی نه اولایدی سنین بو توکوندن بیر آز منیم ساققال گؤرمه میش اوستامدا اولاردی , آی کئچی سن نه قده ر خوشبختسن ،اوستامین گؤزونده ...        آی کئچی سنسیز اوستام شادیدی , غصه سی یوخ

آرزو دولو , قارنی دولو , فیکیری یوخ

باختی اوجا , قارنی آچیق , تومان یوخ

بس نه اولدو بیردن بیره اویاندی

سنی گؤروب غصه لره بویاندی

آیاق قابی گلیب کلله مدن آشدی

اوستامین هئچ یئره صبری قاشدی

منه گلن نه محبت , داش اولدو

آخی نییه دردلریمیز فاش اولدو

کئچی گؤزوم  سؤزومو بير آنلا سن

ساققال قزیلاوستاما بیر ساخلا سن

بلکه ده بیز شنلیک ائده ک شنلَنَک

موفته اوجوز یئرده یییَک هلله نک ..... کئچی ! آللاهیم یا کوسانی یادا خاتینی اؤلدورسون .

کوسا بو سؤزو ائشیدرکن غضبلی قالخیر و شاگیردینی قووالاماغا باشلیر ....

کوسا :  آپدالین بیريسی آپدال , سنین نه حاققین وار کی منیم سئوگیلیمین آدینی چکه سن ؟

چوبان قالخیب اونلاری ساکیتلشدیریب , گئدیر ائششه ایله دردلشیر ..

چوبان :اشي بير دايانين گوروم هاردان گليب هارا گئديرسينيز؟نييه بئله بر-بيرينيزه قيزير سينيز؟(ائششه يين بوينونو قوجاقلايير)  بو کویون آغیر ایشی منیمله سنین بوینوندادیر , بیر کیمسه بیزه اوره ک یاندیرمیر,هر کیم اؤز ایشینده , ایستی گون قاباغیندا بیز یانیریق , آخی گون چیخاندان کویو ترک ائدیب بیر اینسان گؤرمورم , حئیوانلارلا یاشیرام , سنده قوهوم ,  قارداش باجیندان اوزاق یالقوز منیمله سورونورسن . بیزدن ده قارا باختی واریمیش ؟

بو حالدا بیر قوجا کیشی چیینینده چانتاسی گئریدن سسلنیر و چوبان دیسکینیر ...

قوجا : واریدی ... آما ایندی یوخ .  چانتام دولو ائوه قاییدیرام  , سنده چوخ کدرلنمه , ائششیین بیر آز آغیللی اولسایدی حتا شاهین وزیرلیینه کیمی ده گئدیب وزیر اولاردی .

چوبان , کوسا و کوسانین شاگیردی تعجبله بو کیشینین سؤزلرینه قولاق آسیرلار و اونو اله سالماغا چالیشیرلار ..

کوسا : قوجا ! سن آغیللی سان یا ائششه یین ؟

قوجا : منیم آغلیم ائششه یی تاپدی , ائششه یین آغیلی پارا تاپدی , یاشاماق اوچون پارا گره کدیر .

چوبان : بس اوندا ائششه یین چوخ آغیللیدیر .

شاگیرد : اوستام بونو هئچ بیلمیر , ائله یالنیز خاتینی دوشونور ...

کوسا : کس سسینی قیفیللان , سنین نه حاققین وار منیم سئوگیلیمین آدینی چکه سن ؟  آبدالین بیری آبدال .

شاگیرد : آخی , هئی منه آبدال دئییر سن , شابان دئییر سن ! بس اؤزون نه سن ؟ باخ بو کیشی بودا سن بونون ائششه یی اونو پارایا یئتیریر و یئییر قارنی دولو گزیر , منله سن آجیمیزدان قارنیمیزدا قورت بوغوشور , آخی سنین آغلین اولسایدی خاتین عوضینه بیر ائششه یین اولاردی قارنی میزی دویوزدوراردی .

کوسا : کس سسینین آبدالین بیری آبدال ,, سنین نه حاققین وار منیم سئوگیلیمین ادینی جکه سن ؟ مورتد اوغلو مورتد .

قوجا : اشی ! حئرسلنمه ,  نییه به اؤزوندن چیخیرسان ... دوغرو دئییردا .

چوبان : آخی گئیدیغین ییرتیقیاماقلی پالتار , یئدیین یارما آشی , سنین هاراندان بلله نسین سئویب , سئویلمک ,ائشيديلسين سئودا سسی ؟

کوسا : سن اؤزون نه گونده سن ؟ هئچ آدام گؤرورسن  دانیشماغا ؟ یا قویون کئچی ایله دانیشیرسان یا ائششه له ده , بوراخ , قوجا سویله سن هاردان گلیرسن ؟ نه ایش گؤردون  بو قده ر پولو هاردان تاپدین ،يوخسا قازاندين؟

قوجا : منده یالنیزایدیم , بیر ائششه ییم واریدی  , بیرده اؤزوم , گونلرین بیر گونو ...

7 – ائشیک – کوی – گوندوز

بیر یوکلو ائششک بیر کوهنه قاپی قاباغیندا  دایانیب  , بیر قوجا کیشی چیخیر" هئی – هئی " ائششه یی یولا سالیر , کویدن , کوچه دن چیخیر , ال آتیر کوکسونه باخیر سیگار قوتوسو یوخدو ...

قوجا : ائششییم ! سن گئت دییرمانا ,منده گئدیم ائودن موشتویومو گؤتورم گلیم .

ائششه یی میلچک وورور , باشینی توولاییر , قوجا بئله آنلیر کی ائششه اونون سؤزلرینه هه دئییر ...

8 –ایچری – قوجانین اودا سی – گوندوز

قوجا سیگار قوتوسونو ( توتونو) گؤتوروب تله سیک ائودن چیخیر ....

9 – ائشیک – دییرمانین قاباغی – گوندوز

قوجا سئوینه – سئوینه دییرمانچیلا  اؤزبه اؤز اولوب دانیشیر , دییرمانچی اؤنجه تعجب ائدیر سونرا قوجانی اله سالماق ایستییر ...

قوجا : بوغدالاریمی ائششه ییم بورا گتیردی اونلاری نئیله دین ؟

دییرمانچی : دارتدیم , اون یوخاری کویده باهالانمیشدی ائششه یین اونلاری آپاردی اوردا ساتا ..

قوجا : ساغ اول منیم آغیللی ائششه ییم , نئچه ایل بوندان اؤنجه آغیللانسایدی بو گونه قالمازدیم .

قوجا یولا دوشور و نئچه پارا کند و چول یول گئدیر تا بیر کویه یئتیریر گؤرور بیر قوجا چینینده اوت آپاریر ...

قوجا : قارداش یورولماياسان , منیم ائششه ییم بورا اون گتیریب اونو گؤرمه دین ؟

قوجا تعجبله کیشییه باخیب سونرا گولومسونن حالدا ...

قوجا (کیشی ):عمی! ائششه یین بوردایدی , یوکون بوردا ساتدی ؛ ائشیددی کی یوخاری کویده کول باهادی , اورایا کول آپاردی.

قوجا اوندان آیریلیب یولا دوشور ...

10- ائشیک – بیر داغ اته یی – گوندوز

نئچه یول کسن هيرسيز اوتوروبلار و اوغورلادیغی اشیالاری پایلاشیرلار ..

هير سيزلارين بويوگو : کدخدا بیزی چوخ اذیت ائدیر , نه ائدیریک یولا گلمیر ..

بيرينجي هيرسيز : اونو گره ک اولدوره ک .

هيرسيرزلارين بویوکو : یوخ , بیز یالنیز خالقین پوللار و امواللارینی زورلا آلمالییق نه جانلارینی .

ايکينجي هيرسيز : کدخدا بیزی بوراخماز , گره ک اونلا شریک اولاق , کی اوندادا بیزه بیر شئی قالماز .

اوچونجو هيرسيز : کدخدانین اموالینی غارت ائده ک .

بو حالدا قوجا یورغون – آرغین بونلارین یانینا یئتیشیر و بیر آز اونلاردان سو ایستيیر , اونلار قوجایا سو وئریرلر ؛ قوجا سویوایچیب بیر آز حالا گلیر .

قوجا : بالام ساغ اولون , مینم بو آغیللی ائششه ییم منی آیاقدان سالدی , تیجارته قاریشان  مشغول اولاند چوخ دردسر چکمه لیدیر , اوزلليکله  تاجیرین ائششه اولا ،واي او گونه .

هيرسيزلارين بويوکو : نئجه ؟ نه دانیشیرسان قوجا ؟ ائششه دن ده تاجیر اولار ؟

قوجا : اوغلوم منیم ائششه ییم بیر آی دی کی تجارتده دیر و منده اونون دالیجایام .

هيرسيزلارين  بویوکو فیکیره جومور و بیر شئی آنلایان کیمی دانیشماغا باشلاییر ..

هيرسيزلارين بويوکو : قوجا سنین ائششه یین بوردان کئچدی و بو کویده کدخدادیر , بیر آز آرپاسی بوردا قالدی , دئدی مینم صاحابیم بوردان گله جک , منیم آرپامی وئرین گتیرسین .

قوجا : ساغ اولون .

قوجا اونلاردان آیریلیر , هيرسيزلار ییغیشیب قوجا گئدن دن سونرا گولورلر.

هيرسيزلارين بويوکو : او بیزی اذیت ائتسین , بیزده بیللریک نئیلییه ک , اونو بی عابیر ائده رم , آلچاغین بیری آلچاق .

11- کوی – کوچه لر ایچی – گوندوز

قوجا نئچه آدامدان کدخدانین عمارتینین یئرینی سورور ....

12 کوی –گوندوز – کدخدانین عمارتینین قاپیسی

قوجا عمارتین قاباغیندا دوروب اونون عظمتینی گؤروب اللرین قووزاییب تانریا شکر ائدیر . بو حالدا کدخدا ائشییه چیخیر ..

قوجا : ( آرپانی الینده توتوب )  چوچوچو .... هوش ...هوش ....

کدخدا : ( غضبلی ) آی کیشی نه ایستيیرسن ؟ نه دانیشیرسان ؟ آغلينتي ايتيريب سن يوخسا جانينا دويوبسان

قوجا : سن منیم ائششه ییم سن ! دئییرلر منیم ائششه ییم کدخدا اولوب .

کدخدا : کیم دئییر ؟ سن کیمسن ؟ هاردان کلیرسن ؟ بو سؤزلری سنه هاردان دئییب لر ؟

قوجا : بیر عیده هيرسيزلار  کی  چولده اوتورموشدولار منه دئدیلر .

کدخدا :هيرسيزلار  ؟ یاخشی یاخشی ( غضبین گیزله دیر ) سن آئششه یی سات من پولون وئریم , قیمتی نئچه دیر ؟

قوجا : اَللی قیران .

کدخدا : من آتمیش قیران وئریرم گئت .

قوجا : چوخ یاخشی ( ماراقلانیر ) .( کدخدا بیر کیسه پارا وئریر و قوجا آیریلیب گئدیر ).

13- ائشیک – گون اورتا چاغی –هيرسيزلارين  یئری

هيرسيزلار سرخوش اوتوروبلار , قوجا سئوینجک اوینویا – اوینویا گلیر و چیلتیک وورور . ..

قوجا : ائششه  ائششه هامیدان گؤزل , چوخ پارام وار

    گئتمه سم _ گئتسم بورادان آغیللی ائششه ییم وار

چانتام دولو پارادان , تاتلی بیر ائششه ییم وار

 ائششه ساتیب ؛ پارا آلیب , ائششه ییم یوخ , خانیم وار

جیبی دولو , بویو اوجا, بویوک عمارتی وار

منیم آغیللی , پوللو ؛ عمارتلی ائششه ییم وار

حرامیلر قوجایا ساری قاچیب اونو قارشیلاییرلار ..

بویوک حرامی : قوجا چوخ سئوینیرسن ؟ نه اولدو. ؟ ائششه یینی گؤردون ؟

قوجا :  ائششه بیر بویوک عمارتلی خان , ارباب ,... ائششه بیر کدخدا ... نه دئییم اونون هئیبتیندن ... اونون عظمتیندن ..

1 : نه اولدو نه آلدین ؟ کوتک یئمه دین ؟

قوجا :خئیر .. من پارا آلدیم , حورمت گؤردوم ... بوراباخ چانتام دولودور پارایلا...

هيرسيزلار حیرصله پارالارا باخیرلار ..

هيرسيزلارين :یاخشی , پارالارین اؤزونون کی اولسون , آما قوجا ! بورا باخ گؤروم , حئییف دئییل کی سنین بو آغیللی ائششه یینين نسلی کسیله و سونسوز قالا ؟

قوجا : نئییلییم ؟ من پاراسین آلدیم ,داها نه ییمه لازيم , بو پارالار منی اؤله نه قده ر گؤره ر .

هيرسيزلارين بويوکو : قوجا ! سن آنلامیرسان , بو پارالار تئز توکَنه ر و سنه چوخ یاردیم ائتمز , سن چالیش بیر قانجیق ائششه تاپیب اونونلا توتوشدوروب و اوآغیللی ائششه یین نسلینی قورویاسان .

قوجا ( فیکیره جوماراق ) : هه ! چوخ یاخشی , اوندا داها اییی اولار, بو فیکیر هئچ منیم قافاما گلمیردی , ایندی من بو ائششه یی هاردان تاپیم ؟

هيرسيزلارين بويوکو : سن پارالاری وئر منه من سنه ائششه وئره ره م ؛ صاباح آپار کدخدا حاماما گئدن زامان اونونلا توتوشدور .

قوجا :داها یاخشی , اوندا داها آرتیق پارام اولاجاقدی .

14 – گوندوز – چول _ گون اورتا چاغی

قوجا ائششه یه مینیب , اونونلا دانیشیر , ائششه یی میلچه وورور باشینی توولاییر , قوجا ائله آنلیر کی ائششک اونون دردلشمه سینه جاواب وئریر .

قوجا : منیم آغیللی ائششه ییمین نسلی گره ک کسیلمییه , سونسوز اولمویا ؛ بیر گودوغوز اولسون منی قارا گوندن قورتارسین ؛ آتاسی کدخدا اولاندا بلکه ده کندیسی بیر شاها وزیر اولاجاق ... من امینم کی منیم قودوغوم وزیر اولار ... اولار ...اولار ..

ائششک باشینی توولاییر ؛ قوجا ائششه دن مثبت جاواب ائشیتمک ظنیجه ؛ خیالاتا دالیر , کندینی بیر شیک پالتاردا و گؤزل بیر سیمادا گؤرور , بیر اوتلوق ایچینده قوللارین آچیب ؛ و بیر قادینلا کی اونا ساری قوللاری آچیق حالدا قاچیر قوجاقلاشماق ایسته ییر , ( قوجا : یاریم ...نازلی یاریم .)بیردن آنلاییر کی ائششه یین بوینونو قوجاقلاییب کدرلنیر ...

قوجا : منیم باختیم ائله قارادیر کی دنیزه گئتسم ؛ دنیزین سویو قورویار , من سئویب , سئویلمه یی  گورا آپارمالییام . هانی او سئوگی ؟ هانی او سئودالیق ؟ هانی او گون کی یار منیم قارشیمدا منه قوجاق آچا ؟ هانی او حایات کی گونشی منه ایستی وئره ؟ منیم حایاتیم قارانلیقدا , یازیق ائششه ییمله , ... یوخ .. یوخ آغیللی ائششه ییمله کئچمه لیدیر .

15- گوندوز – کوی – کدخدانین قاپیسی

کدخدا نوکریله چیخیر , نوکرین قولتوغوندا بیر بوقچا وار .. کدخدا قوجانی بیر قوجا ائششه له برابر گؤرور غضبلنیر ...

کدخدا : یئنه سن ؟ اشی یئنه نه اولموش ؟ سنین کی پارانی وئردیم ؟

قوجا : منیم آغیللی ائششه ییم حئییف دیر کی سنین نسلین کسیله , من بیر دیشی ائششه گتیرمیشم بلکه سیزدن بیر بالا گوتوروب نسلیزی قورویام . والله سن کیمی بیر آغیللی ائششه حئییف دیر کی سونسوز قالا؟ سن کی کدخدا اولوبسان لابد کی سنین قودوغون  سندن داها آرتیق ......

کدخدا : اشی بوراخ بو آخماق دانیشماغی , نه بوش – بوش دانیشیرسان،انگين بوشا چيخيب  يا سنين کسب و کارين يوخمو؟من نئيلييم سنين  ...آغيللي اششه يينين اليندن...هه....آي اده  ( نوکره ) گئت منیم کیسه می گتیر .. ( قوجایا ) او ائششه یی وئر منه من اونون دا پاراسین نئچه برابر وئریرم , ( یاواشجا ) گئت او هيرسيزلارا  دئ کی کدخدا دئییر من حاققیمی ایسته میرم اونلار اؤز ایشلرینده اولسونلار ,الله آشقينا داها بو ايشلريندن ال چکسينلر،داها اونلارا قارشي  من هئچ بیر ایش گؤرمه رم . ..

16 – ائشیک – گوندوز – چول

چوبان , کوسا و اونون شاگیردی قوجانین سؤزلرینه قولاق آساراق هره سی بیر سوز دئییر ..

چوبان : قوجا منی چوبانلیقدان قورتار ..

کوسا : بیزیمده بازاریمیزا رونق وئر ،اشي  نه اولور بيزيم ده چوره ييميزي ياغلاندير،هه ...،اشي بيزيده قورتاردا  ...هه...هه..

قوجا : بیز بیرلیکده گره ک کوسا اویونون سونا بیتیره ک .

چوبان : من کئچی اولارام , قوجادابالام .

شاگیرد : منده کوسایا کومکچی ؟

کوسا  : اوندا بیزه یاردیم ائده رلر ؟

17 – گوندوز – ائشیک – کویون مئیدانی

جاماعاتدان بیری : کوسا سنین اویونلارین کوهنه لیب یئنی بیر اویون ائله ..

 "2: کوسا سن نییه آلدیغیندان , شاگیرده وئرمیرسن ؟

 "3: کوسا سنین ساققالین اولسایدی , هم کیشی اولاردین همده پول – پاران چوخالاردی .

"4 : خاتیندان دا بئله اوزاق اولمازدین .. ( گولوش سسی )

کوسا : کس سسینی قیفیللان , سنین نه حاققین وار منیم سئوگیلیمین آدینی چکمه یه ؟

شاگیرد : بیزه یاردیم ائدین , ایللرجه بیزی ساخلاییبسیز , یئنه ده ساخلایین .

خاتین خالقين ايچيندن چيخاراق کوسا آج سوسوز اومودسوز خاتينا باخير ،شاگيرد پارا آختارير , تاپا بیلمیر ،خاتين  کوسايا بیر جوت یون جوراب وئریر , کوسا اونو گرروب کدرلنیر ..

کوسا : ( هونکور – هونکور آغلاییر) خاتین سن سیز یاشاماق زور , من آج سوسوز بو خالقداندا بیر کومک ائدن یوخ ..

شاگیرد : اوستا بیز فلاکتدن قورتولماق اوچون گره ک کئچی نی گوره ک .

کوسا (حیرسلی ): نییه من کوسایام اولمور ؟

شاگیرد :یئنه ده حیرسلندی , آجیندان اؤله جکسن ها , کوسا اولماسایدین خالقدا بیزه یاردیم ائده ردی . آما حئییف ..

 کوسا :  آخی کئچی بیزه نه کومک ائده جک ؟ کئچی دن بیزه قارین دویما اولار ؟

شاگیرد : هم قارین دویما اولار , همده خاتین اولار ..

کوسا :کس سسینی قیفیللان  , آپدالین بیریسی آپدال سنین نه جاققین وار کی منیم سئوگیلیمین آدی چکه سن ؟

شاگیرد :قوی من کئچی نی چاغیریم .

کئچی : من کئچی یم , بورنوزلویام , بورنوزلو     چوخلو ساققال , هم نازلییام هم دوزلو

داغا داشا دیرماشارام , زیرنگم هئچ قورخوم یوخ

شنگولومو – منگولومو قورویارام , قورتدان ائله قورخوم یوخ

ساققالیما ال چکرم غرورلا آخ کوسالارا اومود یوخ

بو ساققالدان فایدا گلر ,چوره ک گلر، ضرر یوخ

بیرده گلین شنگولوم – منگولوم سیزدن سونرا گؤزل یوخ..

 

 

شنگول : آنام منه سو گتیریب  , سود وئریب           تورپاق اوستن یئم گتیریب , اوت وئریب

منگول : آنام قوردو بورنوزویلا ازردی                آزاد- آزاد چولو بیزله گزه ردی

شنگول :   آخی بیز آجیق بو خالقدان یاردیم آل           بیزي دویور بو خالقدان قدرت آل

منگول :   هر قاپیدان قاچساز بوقاپی دیر تک آچیق     میلتیله – دوولت اولار هپ آییق

کئچی : یاردیم ائتسز شنلیک اولار اؤلکه ده              آزاد یاشار میللت بئله اؤلکه ده

هامی یاردیم ائدیر , شنگول و منگول پارالاری ییغیرلار , سونرا کوسا بؤلمه یه باشلیر ...

کوسا : بو ایش مینم دیر  , منیم اویونوم

سیلکه له نین جیبلریزی تا من دویوم

کیمسده قالماسین آرتیق پارا

چوخو منیم سیزه آز اولسون پارا

 

شاگیرد : یئنه نه ایش گؤرورسن آي کوسا           ساتدین دینی – ایمانیني سن بوشا

کئچی : گل سن اینان بیزلره هپ عادیل اول     قویما بو ایشیدن قالا خاتین دا دول

کوسا :کس سسینی قیفیللان قوجا کافتار           سئوگیلیمین چکمه آدین سن بئعار

کوسایلا کئچی ساواشیرلار  کئچی وورور کوسانی اؤلدورورو بوتون پارالاری چیخاردیب , کومکچی نین  حاققینی کوسانین اؤلومو اوستونه قویور وبالالاریلا گئدیر , کومکچی ( شاگیرد ) گلیر مین بیر اویون ائدیر فیکیر ائلیر کی کوسا یاتیبدیر آما کوسا اؤلوبدور ...

شاگیرد : آرشین اوزون بئز قیسا           کفن سیز اؤلدو کوسا

بو حالداد خاتین گلیر چارقاتین آتیر کوسانین اوستونه و الینده بیر دسته گولو خالقا وئیریر , خالق گوللری آلیب گئدیرلر یازین ایستیقبالینا (اوخو بولبول ماهني سيني خالق اوخويور.خاتين چيخيب دوغالدا قارلار آراسيندا چيخان گوللره دوغرو قاچير)

 

 

سون

یازار : ولی توران

cəfər cabbarlı

"Od gəlini"ni C.cabbarlı 1924-ci ildə yazmağa başlayır.bu tarixi pyesini 1927 –ci ildə tamamlayır."od gəlini,konusunu 9-cu sənədə Azərbaycənı işqal edən ərəb istilacılara qarş qəhrəmanca özgürlük mücadiləsi verən əfsanəvi Babək dən alır.əsərdə ərəblərin islam dinini Azərbaycanlılara qılınc zoruıla qəbul etdirdığından kadın özgürlüyündən və tanrı tanrıtanımazlıkdan söz edir. əsərdə verilən mesajlarla geniş yurd sevgisi ,ədalət duyqusunun ucalması ,Azərbaycan qadınının özgürlük məsələsi ,dinlərin və tanrıların yox edilməsinə əsas yer verilir.Cabbarlı ilk əsəri olan "vəfalı səriyyə "dən etibarən qələmə aldığı hər əsərində əsas olaraq "sənət həyat üçündür"vəya "sənət xalq üçündür"nəzəriyyəsindən ayrılmır.Cabbarlının görüşündə ,sorunların təşxisində toplum özman və mühəndisi kimi hərəkət edərək gözləmlər yapmaq və analitik çözümlər ürətmək əsasdır.o xalqdan qopuq ,xalqa yabancı olan bir sənət anlayışını heç bir zaman qəbul etmir.sənətçi hər şeydən öncə topluma işıq tutma və çağdaş mədəniyyətlər səviyyəsinə çatdırmaq vəzifəsini if etməlidir.bu bağlamda Cabbarlı bir sovyet yazıçısı olaraq xalqın həyatında ortaya çıxan böyük sosyal olayların mahiyyətini düzgün anlamış  və realist boyalarla açıqlamışdır.Cabbarlının fikricə əsər eyni zamanda ,həm tamaşaçının şüuruna həmdə duyğularına deyil yalnız şüuruna etki etmək üçün yazılırsa sənət deyi. Işində yaşadığı toplum ,Cabbarlı üçün gerçək bir malzəmə xəzinəsidir .dolayısıla,toplumsal sorunların ifadə edilməsində bu xəzinəyə müracıət edir.Cabbarlı doğrudan da "sənət toplum üçündür "anlayışına kəsin inanırdı.bu nədənlə əsərlərinin dili ,içində yaşadıöl toplumun dilidir.özəlliklə olqunluq dönəmində yaratdığı əsərlərində ,fikirlərinin və vermək istədiyi mesajların süslü ,anlaşılmaz sətir arasında itib getməyə yol vermir.bu amacla əsrlərin də ki dil  son dərəcə sadədir .üslub isə fəlsəfi bir kisvəyə burunən söyləmələri ilə olduqca görkəmli və düşündürücüdür.

"od gəlini "müəyyən anlamda tarixi qəhrəmanlıq dramı ganrında işlənən ,mövzunun estetik həllinə görə tamamilə yenidir vəpyes Cabbarlının yaradıcılığında yeni mərhələnin balanğıcı  kimi qiymətləndirilib.dramın qəhrəmanı elxan müəyyən mənada tarixi şəxsiyyət olmuş,ərıb istilaçılarına qarşı rəşadətli aparmış sərkərdə Bbəkin (795-838)prototipidir.amma dramaturq bundan bir bədii vasitə kimi istifadə edərək romantik- psixologi,real-dramatik facıə qəhrəmanının xarakterini yaradıb ,elxanın cəsurluğu ,igidliyi və rəşadəti islam ideyaların təbliğatçısı aqşinin mürəkkəb obrazı ilə üzləşmədə daha canlı görünür.Elxanın sevgilisi ,məhəbbətində paklıq və qüdsiyyəti ləyaqətlə qoruyan solmaz ,istilaçılara qarşı döyüşlərdə məsləklərindən dönməyən qorxmaz ,dönməz ,toğrul,gülgün,altay,ildırım ,sönməz vətənin mübarizəsi uğrunda mübarizəyə qöşulmaqda psixoloji sarsıntılar keçirən yanardağ maraqlı təsir bağışlayan oddamdı.qəddar qan içən Əbu Übeyd ,puç mənəviyyatlı ,miskin altunbay,riyakar Rəbi obrazlarının bədii təsviri"Od gəlini" faciəsinə  möhtəşəm monomentallıq gətirib ,pyesdə konflektin mahiyyəti ,dramaturji gərginliyi həm toplumsal münasibətlərdə ,həmdə ayrı-ayrı obrazların psixoloji münasibətlərində bədii realizəsini tapıb.sosyal münasibətlərin bu  temalar üzərində şəkilləndiyi bir toplumda əskik axsayan yönləri təsbit edilməsi  və tənqidi Cabbarlının sənətə baxış açlsını ortaya qoymasında ilk önəmli mərhələyi oluşturur.ona görə sənət toplumun sorunlarını ortaya qoymaya və çözüm yollarını göstərməyə aracılıq bir fəaliyyətlər silsiləsindən başqa bir şey deyildir.sənət doğrudan doğruya topluma yönəlik olmalı,yönəldiyi kütləyəi etkiləyə bilmək üçün ,ağıl,duyğu,teknologiyadan məharətlə yararlanmalıdır.bu anlayış çərçivəsində ,Cabbarlı ən qatı gərçəkləri vətoplumun üz üzə qaldığı sorunları dilə gətirirkən duyğusallığı unutmur.ancaq tamaşaçını ağlatmaq və ya çox güldürmək də qəbul etmək olmaz .ona görə dram yazıçısı tamaşıçının  tansiyonunu kontrol altında tutabilməli ,onların duyğularına hükmedebilməlidir.

"Od gəlini "ulusal türkçü şüurundan qaynaqlanan bir əsərdir ki onda aıl duyğu ilə yanaşı və başqa sözlə deyilsə Cabbarlının amacını müdafiə edən bir əsərdir.cabbarlə bu əsərdə türk tarixini araşdirarkən Azərbaycanın ulusal kimliyini təhlükəyə salan din adına dilini ,dinini ,gələnək və ənənələrini pzan ərəblər istilaçısına qarşı durur.Azərbaycan xalqının bütün varlığını ,kimliyini ,özgürlüyünü ,dar istismarçı görüşləri ilə məhv edən ərəblər elxanın(babək)bir özgür vətənpərvər olduğuna da kölə olmaq nədəni ilə ərəb hakimiyyəti inanmayır və Atunbay bir türk olaraq onların polotik kölələri Elxanı təməsxor edir.(ha,ha,ha! Hələ dünən hərrac bazarında əl qan ,yaxa qan ,dörd-beş dirhəmə satın alınmış bir kölə ,yazıq bir qul ...nə qədər gülünc?)  Elxan məcburi və çarəsiz halda kölədir və bu köləliyə hər zaman fürsət tapanda qarşı durur etiraz edir,xalqının azadlığı uğrunda mübarızə aparır ,toplumun sorunlarını çözmək vətəni qurtarmaq onun böyük amalıdır,polotik kölələri açısından ,onun əl qan yaxa qan adlanması ,Elxanın  varlığı və mübarızəsinin və özgürlüyə varmaq çabalarının ona baş ucalıq gətirən ölməz ad bəxş edən dayanılmaz və  yüksək amallarının sonucudur.amma Altunbay köləliyəliyi maraqla qəbul edərək günü-gündən  özgürlüyünü ,kimliyini,vətənpərvərliyini  əldən verib xainlik damğası andında aydın –aşkar köləliyini göstərib isbat edir.köləlikdə o qədər zillətə batır ki öz millətinin kötü durumuna qəhqəhə vurur və onların daha durumunun kötüləşdirməsini söyləyir ,axı onun armcı artıq ərəblər hakimiyyətinə kəndi millətinə zülm etməklə qulluq və köləliyini isbat etməkdir.o xalqdan biri olan Qorxmaz ki başqa vətəndaşları kimi ərəblərin sitəmi altında məhv olmaqda itiraz edib Altunbaya harayını yetirir bəli bu soyqardaşı bir ayınsın xalqa yardım etsin. "Qorxmaz :ağamız!sizə aman gətiririk ,bizim son yorğanımızı üstümüzdən ,son parça çörəyimi boğazımızdan aparırlar"Altunbay qəsavətlə deyir:"siz gözləyin.hələ sizin qızlarınız ,gəlinlərizi də aparacaqlar."bu əsərin tarixilik və çağdaşlığı orasında dır ki Cabbarlı sosyal baxım və dərin bir sosyal alimi kimi Babəkin qiyamın və dövrün olayların ,yaşadığı dövrü və bir millətin tarixi olaylarını ,keçmişini yaşadığı anda təsvir edərək onları düşündürməyə və kötü durumdan çıxmağa ,çözüm bulmaşa ,fikirləşib hərəkət etməyə sövq edir.Cabbarlı milli hükuməti və onda iştirak etdiyi ,musavat partısının türkçülük girayişi ilə ədəbi fəaliyətə daxil olmuşdu ,türkçülük uğrunda dram ,ser və çıxışlar etmişdi .1920 –ci il sovyt impriyası milli hükuməti dağdıb ,Azərbaycan xalqı yenə də babək dövrü kimi vətəni,ulusal kimliyi böyük basqıya məruz qalıb,yenə Babəkləri çağırmaq ,xalqın bu məruzə və basqıya qarşı mübarızəyə dəvət və kütlələri ulusal oyanışa qatmaq və hərəkət etdirməyə yönəltmək gərəkir.Cabbarlı dörd il müstəqil Azərbaycanın dağılmasından sonra bu əsəri bəhs olunanan amacla yazmağa başlayır ,yaşadığı toplumun sorunlarını araşdırar kən ,Azərbaycanın çağdaş durumunun ,kötü halının nədənlərini ,"Od gəlini" əsərində ,Azərbaycan xalqının dini fanatizmə və yanlış qul törədən tanrılara və ideologiyalara bağlanmaqda,keçmişlərini unudub ulusal şüur və aydınlıqdan uzaqlaşıb ,ulusal kimliklərinə  maraqsızlıqlarında və ulusal qururlarının batmasında ki sovyet kimi impriyaya qul olub və  ulusal hakimiyyət qurmaq fikrini atmaqda,və sonuçda millətin parçalanıb düşmənə qarşı birliklərinin yoxluğunda görür. üç il böyük sosyoloq ,sənətçi ,türkçü və dramaturq ziyalının çabalarının sonuçu ,ulusal ədəbiyyat çevrəsində üstün bir əsər olan "Od gəlini"faciəsi olur. Cabbarlı xalqı üzərində hər zaman kəndini sorumlu hiss edir və bu sorumun sonuçu onun ulusal ,çeşitli konulu və ganrlı ədəbi və sınıtidir ki hamısında toplumunun,ulusunun taleyi ilə bağlı yaradıbdır."Od gəlini"ndə solmz obrazı önəmli yer tutur.solmaz Azərbaycan xalqının kimliyi varlığı və şərəf izzət simvoludur.solmaz bu özəllikləri və kimlik anlamını daşıyaraq ,xalqın tərəfindən od gəlini adlanır,od Azərbaycan xalqının inancları üzərə qutsaldır ,bu qutsallıq Azərbaycan xalqının kimlik və varlıq anlamını daşıyan solmazla ilgisi ,Azərbaycan xalqının inancı solmazın atəşgaha qurban olması ilə birləşəndə  solmazın məqamı  yüksək və daha artıq önəmli olur.bu nədənlə də azərbaycan xalqı və mübarizləri solmazın xəlifənin hərəmxansın hakimiyyət tərəfindən aparmasına  qarşı durub onu "od gəlini " atəşgaha qurban verməsin istəyirlər.ərəblər azərbaycanın qutsal inamlarına da təhacüm etməkdən də vaz keçməyirlər.gör necə xalq onların əlindən rahsıdırlar."Oddamdı:aman,sönməz ,sən məni yaman qorxuya saldın .demək bütün ocaqları dağıdıb ,indi bizim ocağa da əl atmışlar?-Sğnməz:onlar solmazı alıb Bağdad xəlifəsinin hərəmxanasına göndərmək istəyirlər.el buna dözməyəcə.qalxacaq....biz solmazı qurban bəhanəsi ilə yox edərik ...)Azərbaycanın çağdaş durumu nəqədər Babək dövrünə bəzəyir ,eləbil tarix təkrar olur və bu təkrarın ağır sorumu Cabbarlının boynunda bir millətçi ziyalı olduğunda duyğulu romantik qələmi ilə vətəninin ağır durumunu xalqına anlatmalı və tarixi ulusal qəhrəmanlarını sənət boyalarıla ,güclü,canlı ,bədii surət və obrazların yaratmasıla ,ulusçu,vətənpərvərlik mesajlarını ulusal sitəm altında yaşayan xalqına yetirməlidir.pyesdə xalq ziyalı qəhrəmanlarından çarə ,yol və kötü durumdan çıxmaq istəyirlər.çox kötü durumdur ,Qrxmaz diyən kimi "artıq bıçaq sümüyə dayanmışdır ..."belə durumda aydın ziyalı Cabbarlı qəhrəmanı Elxanın ağır görəv və sorumlarından Od gəlini Solmaza xalqın ulusal kimliyi və qutsal varlığına, aşıq olmaq  və onu qorumağı  dramda yaratdığı hadisələrdə ,obrazlarda və dolaşıq tartışmalarda dramatik duyğu və həyəcan yaradır,ideologiya  basqısında ,şovenist rus hakimiyyətində Cabbarlı ortülü itirazını elxanın ağzına qoyub səsləndirir ki,(...ən böyük qanun şəxsin azad diləkləridir...mənim tanrım başqalarına zərər verməz azad diləklərimdir...) bu sözləri Od gəlini dramında elxan 1924 –ci ildə ideologiya və partı basqısı altında olan xalqa söyləyir ki çoxu azad dilələklər olduğu milli hökumətlərinni şovenist sovyetlər tərəfindən dağılmasını görüb və coxlu azad düşüncəli ,azad diləkli ,vətən evladları sovyet hakimiyyəti faşisti rus quvvələri tərəfindən öldürülüb ya sürgün olublar vəya qurbətdə yaşamağa məcbur qalıblar.cəsarətli və sənətkar yazıçı Cabbarlı çox gözəl xalqının diləklərini əsərində inikas edibdir. Cabbarlı qorxu və dəhşət mohitində  Od gəlinini yaratmaqla Azərbaycanın kötü toplumsal və kültürəl durumunu göstərməklə xalqının odlu ,özgür azad diləkli vicdanlarını mübarizəyə və devrimə doğry oyatsın ,yenə də özgür  həyat və azad diləklər olkəsini azad insanlara vətəni Azərbaycanda gərçəkləşdirsinlər.elxan qardaşı aqşına ( Cabbarlının yaşadışı dövründə kimi minlər vətəndaşları tək millətinin düşmənləri ilə xalqını kötü ağır duruma salmaqda əməkdaşlıq edirlər )ki yarın asmağından xəbər gətirib deyir:"azad mənəmsiz ,məsud bir dünya –budur mənim yolum,budur mənim qanunum ,azad istəklər ,azad diləklər ,azad hərəkətlər –budur mənim qanunum .azad sevgilər ,qorxusuz ,pak və azad vicdanlar –budur mənim allahım,get söylə ki dar ağacını gözləyirəm."Cabbarlı yşadığı dövrdə rahatsızdır,və bu rahatsızlığını Solmazın dilicədə belə söyləyir:"Solmaz:yadlar mərhəmətinə sığmaq Od gəlininə yaraşmaz .Od gəlini od bağrında olmalıdır ..."kəndi milli dövlətini dağıdan ruslar indi ona hakimdir ,onların payı ,sovqatı Azərbaycana kültür genosidi ,türk xalqına sayqısızlıq ,özgür və düşüncəli ziyalılarına ölüm ya dostaq və sürgünlükdür.Azərbaycn xalqının tragik durumu onun vətənpərvər və umanist yazıçısı Cabbarlını bir rahat bırxmırdı və ona görədə ədəbiyyatın bütün janrlarından artıq kütləyə çox tranzitiv olan teatr sənəti ilə maraqlanır və xalqının ,toplumun sorunlarını və çözümlərini tragi komedia əsərlərlə traktovka edir.Cabbarlını umanisti düşüncəsi də  "Od gəlini "n də solmaz və elxanın diyaloqlarında vətənpərvərlik düşüncələri ilə birləşıb Azərbaycandan da dışarıda azad ölkələrdə də etkili intensiv olub estetik gözəlliyi ilə sənətsevərləri də sosyal etkisi ilə yanaşı maraqlandırıb yaşayıb və yaşadıbdır.örnək olaraq :"elxan:...topraqlardan qan daman əski dünyanı uçurmaq ,çiçəklərindən səadət gülümsəyən yeni bir sevgilər dünyası qurmaq..."

Cabbarlının Od gəlini əsərində iki ordu bir birilə üz- üzə durur,biri islam ordusu ya islam mücahidləri ki Azərbaycan topraqlarını basan, türk xalqına sitəm edən ərəblərdir.ikincisiazadlıqlar mübarizləridir ki azərbacan xalqı bu ordu da yerləşir.birinci ordunun amal,amac və hədəfi islam dini adilə ,polotikal ,ekonomik və kültürəl hegmoniyasını qoruyub genişləndiməkdir.bu yolda hər antiumanisti işlərə əl atır .bu ordunun əskərləri ərəblər və tamahkar kəndi mənafelərini güdən bir iddə aldanmış anarxizm sevən türklərdən təşkil tapır,bunlar dramda antaqonizdirlər .ikinçi ordu Azərbaycan azad vican ,azad dilək ,azad düşüncəli və vətənpərvərlərdir ki protaqonizlər dəstəsini  təşkil edir.protaqonizlərin obrazları Cabbarlının ulusal və türkçü şüurundan ,adları,düşüncələri ,əməlləri v.s.prototiplər yaradıbdır.Cabbarlının faciələri romantik faciələrdir və Azərbaycan dramaturgiyasında ənənənin yeni şərayit də davamıdır. Bu faciələrdə romantika tədricən yeni məzmun kəsb etməyə başlayır və "Od gəlini"ilə artıq əsil inqilabi mahiyyətdə təzahur edir. Od gəlini romantik türkçü bir faciədir.burada kı romantika cabbarlının ideya-bədii inkişafi ilə birlikdə deyişən və qüvvətlənən inqilabi vətənpərvərlik duğusunu oyadan bir romantikadır.daha doğrusu dramaturq "Od gəlini "ndə toplumsal və mənəvi mübarizə tarixinin köləlikdən sərbəstliyə ,özgürlüyə doğru gənəl-tarixi hərəkatın öz tragik ziddiyyətlərini görür və onun inkişaf həlli yollarını tragediyanın mərkəzində qoyur.Cabbarlı ilk dəfə olaraq külələrin usyanını ,inqilabi faciə konusu edir.bununla da Azərbaycan dramaturgiyasında çox vacib ciddi konularından birini  tapmış olur.bu isə ğzgürlük tarixini,toplumsal tarixi bədii təsvirdə ən doğru yolu ıdı.çünki hər cür əxlaqi –mənəvi ziddiyyətlər də həmişə və yerdə tarixin öz toplumsal ziddiyyətləri ilə nəfəs alır.bu ziddiyyətlər isə inqilab və usyan yolu ilə həll olunur.Cabbarlı toplumsal hərəkətin ,özgürlük və yüksəliş tarixinin,bu faciə gedişini yüksək bədii-fəlsəfi bir səviyyədən öz faciəsinin konusunu ,ideya-bədii pafosu edir.əsərin yeni orjinal konflekti  və kollliziyası ilə toplumsal məhkumluq,şəxsiyyət və xalqlar özgürlüyü problemlərinin müasir həllini verir."Od gəlini"quvvətli fəlsəfi konflektə malik monomental-romantik bir faciədir.yüksək vətənpərvərlik və türkçülük əsərdir.faciədə vətən,xalq taleyi problemin qoyuluşu ,bədii-fəsəfi həlli tərzi göstərilir.dramaturq xalqın həryönlü toplumsal –sinfi və mənəvi özgürlüyü məsələsini qaldırır.buna görədə xalqın tarixində əntragik dövrü 9-cu əsri götürür.Elxan(babək)eyni bir vaxta uç böyük hədəfə-ideya,yadelli işğalçılara və bərabərsizliyə qarşı çıxır.faciədə xalqın ulusal-mənəvi ruhu ,adət və ənənələri tarixi çox canlı bədii lohələr də əksini tapır."Od gəlini"odlar ölkəsinin ulviyyəti gözəlliyi də təcəssüm olunur.və xalqın Elxanda təzahur edən qəhrəmanlıq keyfiyyətlərini tamamlayır."od gəlini"n dəisə dinin sinfi politikal kökləri və mənası aşılır.Exan" bu dinlərin hamısı güclülərin mizrağını daldalamaq,bu allho-əkbər ,bu gürültülü canlar,gücsüzlərin iniltilərini,fəryadlarını ,örtmək ,boğmaq,susdurmaq üçündür"deyirdi.dinə qarşı ənənəvi inkarçı və usyançı qəhrəman əsil ateyistə çevrilir.öz özgürlük,ümumilik və bərabərlik ideyalarını Exan ailə və məişətin,toplumsal və mənəvi həyatın sahələrinə aid edir.azad diləklər ölkəsinin başcısı kimi onu onu islahatçı fəaliyyətində ki müəyyən ifratlıq buradan əmələ gəlir.öz böyük amalı yolunda eşqindən və həyatından keçən qardaş mərhəmətini rədd edərək ,qardaş cəzasına məhkum kəsilən Elxan həqiqi faciə qəhrəmanına məxsus yüksək  tragik vüsətə  qalxır.odlar gözəli Solmaz  öz faciəsi ilə elin və vətənin taleyini simvolik bir şəkildə təcəssüm etdirir.   

     

 

 

 

 

əriman nərimanov

Xalq içərisindən çıxmış bütün həyat boyu geniş və cəhətli sosyal,ədəbi və polotikal çalışmaları ilə xalqın özgürlük və səadəti uğrunda mübarizə aparmış N.nərimanov Azərbaycan maarifçı-realist və inqilabçı –demokratik ədəbiyyatın inkişafında ,onun yeni mütərəqqi keyfiyyələrlə zənginləşməsində müstəsna rol oynamışdır.Nərimanovun əsərləribüün kütlələrin mənəvi aləminə və məfkurəvi ikişafına önəmli etki etki göstərmi. Onları burjuva-mülkədar cəmiyyətinə ,mürtəcə adət və vərdişlərə ,fanatizmə ,mövhumata qarşı mübarizəyə sövq etmişdir.19-cu əsrin sonlarında Azərbaycan dramaturgiyasının yeni inkişaf mərhələsinə qədəm qoyması ,ölkənin toplumsal-polotikal və ekonomi həyatında baş verən yazıçılar deyişikliklərilə əlaqədar  idi.yazıçılar bu dövdən sosyal dərdləri geniş xalq kütlələrinə açıb göstərirdilər.Nərimanov "Nadir şah"tarixi faciəsində şərq despotizminə və taxt-tac hakimiyyətinə qarşı çıxması bu cəhətdən təsadüfi deyildi.məlum olduğu kimi Azərbaycan ədəbiyyatı tarixində faciənin ilk numunəsini N.vəzirov "müsibət fəxrəddin"(1896) pyesi ilə yaratmışdı.19-cu əsrin sonralarında N.nərimanovun "Nadir şah"Ə.haqverdiyevin"dağılan tıfaq"(1896) və "bəxtsiz cavan"(1900) səhnə əsərləri Azərbaycan ədəbiyyatında faciə janrının ideya-bədii və mövzu cəhətindən müstəqil inkişaf yoluna düşdüyünü göstərir.Nərimanov "Nadir şah"tarixi faciəsində şərq xalqlarının polotikal- toplumsal və mədəni inkişafında monarxiya hakimiyyətini buxova çevrildiyini cəsarətlə söyləyir.Nərimanov İran xalqının tarixi keçmişinə müraciət edir.beləliklə mövcud toplumsal həyatın ziddiyyətlərini orijinal bir yolla açıb göstərirdi.İranın tarixi olayları onun üçün qabaqcıl ideyaları təbliğ etmək çox usul-idarəsinin mürtəce mahiyyətini ifşa etməkdən ötrü bir vasitə idi.Nərimanov "Nadir şah"da tarixi olayları əsas götürərkə Nadiri bütün ziddiyyətləri ilə verməyə çalışmışdır.tarixi faciədə Nadir amansız  quldur,böyük sərkərdə,tədbirli dövlət başçısı və müstəbid hökmdar kimi verilmişdir.dramaturq əsas diqqətini Nadirin şəxsiyyətinə,daxili aləminə verməklə,onun faciəsinin mahiyyətini açmış,beləliklə öz şüur və duyğusuı  ilə tarixi olayı güclü güclü surətlər və tragik hadisələr və obrazlarla yaratmışdır.Nərimanov səfəvilər xanədanının sonbeşiyi "Şah Təhmas"ın devrilməsini səhnəyə gətirməklə avam camatın şüurunu fanatizm və dini əsarətdən qurtarmağa onu real düşünməyə çağırırdı,Nadir şah obrazını yaradarkən dramaturq nə tarixi gərçəyin etkisi olmuş ,nə də sərbəstliyə yol vermişdir.     

آقای رئیس جمهور !من از سهام عدالت متنفر م

آقای رئیس جمهور من از سهام عدالت متنفرم

هر جا نام علی است عدالت تداعی می کند حضور آن امام همام در پیروان واقعی اش ضامن اجرای عدالت است کل عدالت و عین عدالت نه سهمی از آن. عدالت حرکت و جوهره ی حکومت اسلامی است سهم بندی آن خیانت و بدبینی و نگرش منفی به حکومت اسلامی که بزرگترین هدفش خدمت به خلق و اجرای عدالت و عدالت گستری است می باشد " و قتل ............. محرابه لشده عدله ... " در محراب عبادتش بخاطر عدالت شدیدش کشته شد.

عدالت را من می خواهم و آنهم  شدیدش را که در بر هیچ فردی ، گروهی ، طبقه ای ، صنفی در اجرای عدالت تبعیض روا نباشد گسترش عدالت از دیوان دولت با حذف اسراف و تبذیز و نگرش عدالت محوردموکراسی امکانپذیر است پذیرش حق مردم و ایمان به آن و تلاش برای حفظ و نگهداری اموال دولتی و غیر دولتی از وظایف اساسی دولت است ، دولت نمی تواند در عصر رسانه ها و ارتباطات الکترونیکی که هر نظارتی و اعمال حاکمیتی به صورت سریع انجام گیرد قافله راه اندازد و در جغرافیای وسیع کشور به بازدید از شهرها و استانها و روستاها با توجه به فرهنگ مهمان نوازی مردم ایران استان و کشور را روزها و هفته ها از کارو مشغله انداخته و کارناوال  وجشن دولت سروری  پذیرایی و ستادهای  پرهزینه استقبال از رئیس جمهور و یاران قدرت طلب و مگسان دور شیرینی فراهم آورد آقای رئیس جمهور! این چه جور سیاستی است و با عدالت امیرالمومنان که با نامه ها به فرماندارش ما لک اشتر از حال مردم جویا می شد چه نسبتی دارد؟ شما نباید خودتان با ابواب و انصار پر هزینه با هواپیما و هزاران دستگاه ماشین ، و میلیونها تن مردم شاغل و غیر شاغل ادارات کار خلق را بخدا گزارده و برای دلخوشی وتملق حفظ قدرت مدیران اجرایی استان و روسای ادارات و مدیریتها در ستاد شما جمع وبا مجلس انس و دیدار ریخت پاشهای ناجوانمردانه بیت المال در جلو چشم مردم گرسنه استبدادزده روی سلاطین ظالم گذشته این خاک بوم فلک زده را سفید نمایند.   آیا این همه صرف هزینه خیانت به بیت المال نیست ؟مگر شما به مدیرانتان اطمینان ندارید؟ به وزیرانتان رأی موافق و نظر و نمره عالی نداده اید؟ دزد در خانه است شما که رامی جویید؟ اینها خیانت به بیت المال و اهانت به حکومت و حاکمیت الهی و اسلامی است درست است که ما انسانیم و از درون نفسانییات شما با خبر نیستیم ولی می توان به این گفته بزرگی استناد کرد که :

« معیار تشخیص عدالت افراد مطابقت درون با بیرون و عمل گفتار می باشد » . اعمال و رفتار دولت نشان از بی تفاوتی به حقوق مردم می باشد و مراعات حق ، انصاف ، میزان ، هماهنگی و راستی و قرار دادن هر چیز در جای خود از مشخصه های عدل علی است در عدل علی افراد شایسته باید در حاکمیت اسلامی در نقش و جایگاه خود باشند عدالت در بعد حقوق و قانونگذاری در حکومت علوی به معنای جلوگیری از استنباط تبعیض آمیز از قانون بود وارد شدن درجو و جریانهای حزبی و طرفداری حزبی عامل اساسی خدشه دار کردن عدالت علوی است در عدالت علوی حزب خلق است از هر زبان ، نژاد و رنگ و قبیله و ملت و در یک کلام امت. دیدگاه معنوی اسلامی در بعد جامعه شناسی گسترش عدالت اسلامی و حمایت فرهنگی و سیاسی و امنیتی حاکمیت از جامعه است. حضرت می فرماید « من و تبعیض ؟ من و پایمال کردن عدالت ؟ اگر همه اموال عمومی که در اختیارم است اموال شخصی خودم بود و می خواستم آنرا تقسیم کنم هرگز تبعیض روا نمی داشتم تا چه رسد مال مال خداست و من امانتدار خدایم.

آقای رئیس جمهور نشستن در پست خدمتگزاری  ریاست جمهوری مملکت اسلامی و در حاکمیت الهی مسئول بودن آسان نیست عدالت لباسش احرام الهی است ودر احرام الهی تبعیض ، دروغ و اسراف راه ندارد قدرت داشتن در حاکمیت اسلامی مسئولیت است مسئولیتی که همه را در بیرق عدالت یکی دانستن نه سهمی بر داشتن است. سهم بندی کردن  عدالت اهانت به عدالت و مفهوم و ارزش اسلامی آن عنصر زنده حیات بخش می باشد.و روح  اسلام عدالت را تقسیم نمی کند اسلام عدالت را بالسویه مثل باران یکسان می گستراند و عدالت پوشی است بر تمام جامعه نه بخشی از آن.

در حکومت علوی عدالت در اخذ مالیات ( زکات ) اجرای صحیح آن می باشد اعتماد به مردم و جلب مشارکت آنان از طریق اتخاذ روش خود ارزیابی و خود تشخیص در کنار اخلاق و رفتار پسندیده عاملان زکات و رعایت دقیق قوانین توسط آن از موارد عدالت در اخذ مالیات می باشد. وزارت امور اقتصادی و دارایی دولت به اصطلاح اسلامی مورد ادعایتان با آن حجم گسترده وشکل وفرم محتوای  اسرافیش کجا به اخذ مالیات به شیوه حکومت علوی رفتار کرده است ؟رفتارش بسی شرم آور و جریمه های سنگین اش بدون رضایت و قبول مالیات دهندگان حرام است واین سیاست جذب نقدینگی دولت   یک نوع تهاجم اقتصادی و مالی به مردم از طرف حاکمیت به اصطلاح عدالت محور شماست. عدالت شما عین تهاجم است که حقوق فرد و جمعی امت اسلامی نیز با این سیاست های تهاجمی و ضد اومانیستی و پوپولیستی تان   در امان نمانده است. با سفرهای پر هزینه و تشریفاتی تان چطور ادعای عدالت محوری دارید؟ اینکه به یغما بردن و عین فساد اقتصادی و سیاست زدگی است .این رفتار دولت باعث فساد اخلاق عمومی است دولت باید به این امر توجه کند که تقسیم عادلانه قدرت بین طبقات مردم و توزیع عادلانه ثروت بین اقشار مختلف انسانها و اعطای اعتبار منزلت و موقعیت اجتماعی به طبقات توده ها سبب پایداری و استحکام بنیه وجودی جامعه است عدالت باعث استواری مردم است بوسیله عدالت بین افرادوگروهای اجتماعی اقتصادی وسیاسی  جامعه و اجتماع صلح و دوستی رواج می یابد. عدالت اجتماعی عامل اصلاح حرام است ولی افسوس که سیاست زدگی دولت و موج سواری حزبی و حزب گرایی در درون طبقه حاکم وجود عدالت را از میان برده است و عدالت اجتماعی که داروی شفا بخش و عمر افزای حیات جامعه می باشد به خطر افتاده و در مسیر انحطاط قرار گرفته است. جامعه بدون عدالت جامعه خشک بدون زندگی است. کارکرد عدالت الفت و همسازی و مشارکت و ایمان قلبی به حاکمیت   و ارتباط با ارگانیسم ملی است. افسوس صد افسوس که با اسم مستعار شیعه چقدر از فراخوان عدات امیرالمومنان علی ( ع ) دور افتاده ایم با مراجعه به فراخوانهای امام برای اجرای عدالت بهتر است بیاندیشیم که این فراخوانها وجدان مذهبی و انسانیمان به پیامهای امیرالمومنان  گوش جان سپرده و امت اسلامی را دریابیم. ببینید اینها فراخوانهای امام برای اجرای عدالت است : 1- رعایت انصاف با خدا ، مردم و خویشان ((آقای رئیس جمهور! با بی توجهی به فرامین پیامبران و معصومین و اهمیت ندادن به دستورات الهی در قرآن در انصاف با خدا راه خطا پیموده اید. بجای اینکه حاکمیت اسلامی در خدمت مردم و در راه رشد و تعالی مادی و معنوی آنهاباشد شما بنام دولت با تبعیضات سیاسی فرهنگی و اقتصادی چه خیانتها که نکرده اید دولت پاسخگو است و بزرگترین ها ی مردم در نظام فعلی دولت است و افسوس که دولت خود راه انحطاط را گشوده است و قدم در راه تهاجم به حقوق مردم باز گذاشته است ))

2- ثبات قدم در اجرای عدالت (( پروژه های ناتمام مثل پل شهید کلانتری 27 ساله ،‌تبعیضات فرهنگی و بی توجهی حقوق فرهنگی اقوام غیر فارس ،‌تخریب زیربنای اقتصادی استانهای ترک و عرب نشین ،‌برخورد سیاسی با فعالیتهای اقتصادی وفرهنگی  عمرانی هنری   ، بی توجهی به امکانات بازار مشترک آذربایجانغربی و شرقی در جلفا، سردشت ، پیرانشهر ، ماکو ،‌ بازرگان ، سرو از اینطریق رشد بی ثباتی اقتصادی و تجاری و رشد بی رویه قاچاق سوخت ، میوه و صنایع دستی استان و ... همه نشان از بی ثباتی و بی توجهی دولت به اصطلاح عدالت محور در راه اجرای عدالت است )) .

3- تقدم عدالت بر کارایی اقتصادی .

4- فرق گذاشتن ميان نيكوكارو بدکار (( شبکه مافیایی توزیع محصولات فرهنگی ، خدمات ایرانسل وابسته به مقامات و قدرتهای پشت پرده وابسته به دولت و به جیب بردن میلیاردها دلاراز بیت المال و سوء استفاده های کلان در فروش نفت اوپک و غیر اوپک که توسط افرادی ناشناس وابسته به قدرت که در دریاهای آزاد به سوی غرب سرازیر می شود و ... نشان از دولتی است به اصطلاح عدالت محور که جز شکاف طبقاتی و فساد اقتصادی و اخلاقی چیزی برای ملت به بارنیا ورده است. ))

5- اجرای عدالت روشنی چشم زمامدار « امام در نامه ای به مالک اشتر برترین روشنی چشم زمامداران را برقراری عدالت در شهرها و آشکار شدن محبت مردم نسبت به رهبر می داند.

امام ( ع ) در نامه ای به مالک اشتر اشاره دارد که باید خرید و فروش در جامعه اسلامی به سادگی و با موازین عدالت انجام گیرد با نرخهایی که به فروشنده و خریدار زیانی نرساند.

با توجه به فرمایش امام به نقد دولت بپردازیم در مملکت ایران. که  به نام اسلام داریم حکومت می کنیم بزرگترین تولید کننده با توجه به سیستم اقتصادی استثماری واستبدادی شبکه دولت مافیایی خود دولت است ولی در همین دولت مدیر وبرنامه ریز یکه تاز عرصه فعالیتهای اقتصادی می بینیم قیمت  کالایی در عرض یکسال دو برابر و سه برابر می شود و خریدارانی که شاغل و غیر شاغلند توانایی خریدشان پایین و قیمت بالاست در این صورت است که تناقضی اساسی عملکرد دولت با فرمایش امام به چشم می خورد تولید ماشین سالی سی و چهل درصد افزایش قیمت و خریدار که مردم است بدون افزایش درآمد در یک وضعیت کمرشکن به سر می برد و اینها و هزاران مثال دیگر ناقض سخنان امام علی است که دولت در عملکردش نشان می دهد در قضیه بنزین بهتر است نیز اشاره ای کنیم در بسیاری از کشورهای جهان (( کشورهای توسعه یافته )) ماشین وسیله ای برای رفاه و سرگرمی مردم است ولی در کشور ما برعکس ماشین در بسیاری از طبقات متوسط و پایین مردم وسیله امرار معاش است گاهی دیده می شود که از درآمد ماشین سه خانوار زندگی می کنند و اکثریت به همین منوال می باشد در چنین وضعیتی آیا دولتمداران وسیاستگزاران به اصطلاح اسلامی بی اطلاعند از وضعیت مردم که چنین سیاست غلطی را پیش گرفته و در وضعیت بحران اقتصادی و بیکاری ، زندگی عادی مردم را فلج کرده و بسیاری از شاغلان با وسایل نقلیه را بیکار کرده و آنان را بسوی بیکاری و فساد سوق داده است.

آیا چنین عملکردی در مقایسه با عملکرد شیوه حکومتداری امام علی ( ع) که عدالت را حتی در چشم و اشاره و سلام دادن رعایت می کرد قابل قبول است و این سخن امیرالمومنان را نکند ما ملت هم فراموش کرده ایم که « افضل الجهاد کلمة عدل عقد امام حائر» با فضیلت ترین مبارزه سخن گفتن از عدالت در برابر حاکم ستمگر است.

و اين نوشتار نیز در این راستا بعنوان تکلیف نگاشته شده و امید اینکه ذره ای از فرمایشات  علی راآویزه گوشمان کرده و به شیوه حکومت وی عمل نماییم چونکه بنظرآن امام عدالت محور حکومت بدون رعایت عدالت و احقاق حق بی ارزش تر از کفش وصله دار است عدالت در احقاق حق عدالت در تقسیم بیت المال.

آقای رئیس جمهور! عدالت شرکت تعاونی نیست که هر کسی با توجه به سرمایه اش سهامی از آن ببرد عدالت جوهره و خون و حیات و زندگی است بدون آن زندگی انسان دچار انواع مرضهای سیاسی و اقتصادی اخلاقی فرهنگی و فکری است که از درون جامعه را پوسانده و از بین می برد آیا شما به این فرمایش امیرالمومنان نیز در انتخاب استانداران و وزراء توجه کرده اید که فرموده : ای مالک از میان مردم برترین فرد را برای حکمرانی و قضاوت برگزین از کسانی که عادلند فراوان آنهارا در تنگنا قرار ندهد ، برخورد مخالفان با یکدیگر او را به خشم کج خلقی وا ندارد ، در اشتباهاتش پا فشاری نکند ، بازگشت بحق هنگامی که برای آنها روشن شد بر آنها سخت نباشد ، طمع را از دل بیرون کرده باشد ، در فهم مطالب به اندک تحقیق بدون بررسی لازم اکتفاء نکند ، از همه کس در شبهات محتاطتر باشد ، در یافتن و تمسک به عقل برهان و دلیل از همه مصرتر باشد ،‌با مراجعه مکرر شکایت کنندگان کمتر خسته شود ، در کشف امور شکیبا باشد ، به هنگام آشکار شدن حق در فصل خصومت از همه قاطع تر باشد.

فکر کنم خیلی تند رفته ام نه تنها شما وزیران ، استانداران تان محمل چنین خصوصیاتی نیستید بلکه مدیران کل شما با کوچکترین اختلاف سلیقه و نگرش و شنیدن انتقاد نسبت به خودش فرد مزبور را از دایره فعالیت خارج کرده و حق و حقوق وی را سلب می نمایند شماها که جای خود دولت افراد غیر  از حزب خودراو افراد متفکر و مستقل آگاه را نه تنها فکر وعملش بلکه وجودش را نیز انکار می کنند مهم برایتان حضور در قدرت و راندن ماشین ظا لم وسرکش حکومت بر روی آشیان مردم و سوار بر قاری عدالت به شیوه خود به انضمام اختلاس و اختلال در بیت المال هستید چونکه دولت از کسانیکه ستایش فراوان از وی می کند منتسب به نحله وتفکر تاراجی دولت است .موافق و غیر را طرد و از همه حقوق محروم میدارد اینها را نوشتیم شاید به احتمال گفته باشند که نویسنده نیزاز حزب دیگر ودگر اندیش واز براندازان ویااز خوان  پر نعمت نظامدستش کوتاه است اما باور کنید اینها را من نگفته ام اینان بهره گیری از فرمایشات امام علی ( ع ) و دین مبین اسلام ناب است و خودم معتقد به اسلام و مؤمن به این فرمایش وی هستم که می فرماید : ................. قارشی ائدیلن ............... عفو ائدین فقط ملتیزه قارشی ائدیلن اصلا و بر این اساس قلم این هدیه مقدس را برداشتم و هرچه نگاشتم با ایمان و امید رحمت حق بود و بس.

تورانچی

 

میکاییل مشفق انقلاب شاعیری

ماکسیم گورگی سرگئی پوئزیا اوچون یارانمیش وارلیق ساییردی. بو سوزلری عینی ایله آذربایجان ساوت شعرینین یارادیجیلاریندان اولان میکاییل مشفقه ده (( 1939 – 1908)) علید ائتمک اولار. میکاییل مشفق سرگئی یئسینیدن دورد ایل آز یاشایب. ترجمه حالی ال بویدا بیر کاغیذا دا سیغار : باکی دارلمعلیمینده اون ایکی نومره لی ایکی درجه لی مکتبده اوخوموش لنین آدینا دیل و ادبیات شعبه سینین بیتیرمیشدیر باکی مکتبلرینده معلم ایشله میشدیر...

 مشفقین ده ، یئسینین کیمی ، گئنیش ترجمه حالی اونون شعرلرینده وپوئما لاریندادیر.بیزیم گونلرینده اوتوز بیر یاشیندا مشهور لاشان ادبیات تاریخینده دوشن یاز یچیلار اولمور. بلکه بوللو استعدادی ایله بیر لیکده یاشاریقی گونلرین غوغالاریصنفی مبارزه نین کسکینلیی  هفته لرین آیلارینسرت دیشیکلیکلری ده پوئزیا دونیاسیندا اونا اوز یئرینی تز توتماغا کمک ائلیردی؟ نه یازیبا اورکه یازیب اووره یی ایستمه ین اونو ناراحات ائلمه ین موضونو قلمه آلماییب.

عصریمیزین سوز صنعتی دونیاسیندا شیمشک کیمی چاغیب پارلایب قارا اللر اونو زیندانلارا سالسالاردا هانسیحبسخاناداسا جسماً محو ائله سه لرده پوئزیاسی اوجالیقدا یوکسکلرده اولدوزا.

دونوب یاشاییر یاشایاجاق.

شاعیره الهامدان مایا گره کدیر

آنا سیز جوجوغا دایا گره کدیر

شاعیرم سویلییر ئیریندن دوران

آدامِن اوزوندن حایا گره کدیر

شاعیر لییه پوئزیا یا بئله پرنسیپاللیقا  طلبکار لیقلا یانا شیب اونا گوره ده نه یازیبسا بوگون سئویله – سئویله اوخونور شعرلرینه موسیقی بسته لنیر : اوخو ، تار ، اوخو ، تار

سسیندن ان لطیف شعرلر

اوخو ، تار بیر قادار...

نغمه نی سوکیمی آلیشان روحوما چیله ییم

اوخو ،تار

سنی کیم اونو دار؟

ای .گئنيش کوتله نین آجیسی شربتی

آلولو صنعتی

بونلار عادی شعر مصراعلاری دییل ، تارین خاللاریندان دوغان درین معنالی نغمه دیر. نغمه حاقدا ترانه بار ده نه دییه سن؟

ینه اوباغ اولایدی ینه ییغیشاراق سیز.

اوباغا کئچه یدنیز

بیزده مرادیمیزجا فلکدن کام آلایدیق

سیزه قونشو اولایدیق

ینه او باغ اولایدی سنی تز تز گوره یدیم

قلمه سوز وئره یدیم

هر گون بیر ینی نغمه هر گون بیر ینی ایلهام

یازایدیم سحر آخشام

آرزویا باخ سوگیلیم تئللریندن اینجه می ؟

سویله اوره ین اینجه می ؟

مشفق شعرلرینده پوئمالارینی دا بئله وسعتلی پوئزیا دیلیله پوئزیا چیلیغینلیقلا   یاراتمیشدیر. قیسا عمرونده کیچیک  یاشلی اوشاقلار مکتبلیلر ،‌ ینی یتمه لر اوچون دیرلی اثرلر یازمیشدیر.

اونلارین بیر قیسمی بو توپلویا داخیل ائدیلمیشدیر. بدیعی ترجمه ایله مشغول اولموش خیا مین ، پوشکینین ، لرمانتوفون بیر سیرا داهی باشقا کورکملی شاعیرلرین اثرلرینی مهارتله دیلیمیزه چئویرمیشدیر.

اونون اثرلرین چوخلی یابانجی دیللره دیشاری اولکه لرده  ترجمه اولونوب و انون ابدی حیاتی ویوکسک روحی یالنیز . آذربایجاندا و تورک اولکه لرینده بلکه دونیا ادبیاتیندا یئرسالیب و ادبیاتچیلار ومدنییت سؤن خالیقلارین کونوللرینده یاشاییر. کئچن شئونیست استثمارچی روس حاکمیتی شفق کیمی اولوسونا باغلی اولان شاعیری که شعرلریله و بویوک صنعتی ایله خالقنین ایستکلرینه اورنک اولاراق « اوخو تار اوخو تار » شعرینده ده میللی مطالباتلارینی خاطیرلایاراق مدافه ائدیر ائدیر ،قان پوسگورن   قانلی شمال (( روس شورنیستی حاکمیت )) اویدورما انترناسیونالیسم شعاریله بویوک میللی تورک شاعیرین وجودون و هنرین قاباغیندا دایانماق زورونا گلیب و اونون ایشیقلی جیراغین اودلار دیاریندا گیزلی گیزلی گیزلی بو سوندوروب حسین جاویدین ،‌احمد جاوادین یولچوسونو میللی یولدان قانلی شمال کندی آلچاق مفکوره لریله محو ائدیرلر بوندان قافیل کی خالق هچ زامان میللی واولوسال   صنعتکارین هچ زامان اونوتمایاجاق ینه ده تارین سینده مشفقین روحی خالقین ایچینده ایستی  کونولرینده جانلانیب  اونلاریله بیرلیکده اوخو تار سسله نه جک.

اوخو تار روحلانسین

شیروانین گنجه نین مهربان گوزلی

تورانچی

 

 

خلیل رضا زینداندا

شاعیر اوچون زیندان مفهومو همیشه سوزون حقیقی معنا سینداکی زیندان دییلدیر. صنعتکار ایشقلی دونیادا اونو داریخدیران موجود جمعیتده ده اوزنو زینداندا ساییر حاق سسینی اعتراض هاراینی خالقین باغریندان دوغان فریادینی اوجالدیر و بو فریاد گئجه تز اونو حقیقی زیندانا گتیریر. خلیل رضا دا زیندان یولو آیری جور اولمادی. والیونثاریزمین گوپ – کلک باتاقلیقیندا جسارتله پوئزیایاگلدی. او یورغونلو ایللرده .................... – میدال وظیفه دالینجا دوشمه دی ایلک گنجلیک چاغلاریندان .............. میصراعلادی دوز سوزو او تسه همیشه دویولدو ایشدن چیخاریلدی ،‌ ال یازمالاری رداکتورلاردان باشلامیش حکومت رهبرلرینه جن نئچه مرحله ده « داراندی » کتابلارینین نشری گنیدیلدی ... اما دویولدوکجه برکیدی خلیل رضا ،‌ایلک آندینی اونوتمادی چونکی « بودونیادا اوتون سویون توپراغین دا یادداشی وار. سیندیریلمیش بیر بوداغین ، سوندورولموش اوجاغینین دا یادداشی وار» و بو یادداشا نئچه دفعه « یوخو درمانی » وئردیلر کئیتمه اینه سی ووردولار ساختا ................. سیالار یایدیلار ، بیر شیء چیخمادی ، چونکی قان یادداشی ایدی ، باشقالاری « ینی دن قورما » دییلن « ینی گونلر» وصف ائتمیه عباره لی سوزلر ، ینی قافیه لر آختاراندا خلیل رضا « ینی انقلابین » یارادیجیلارینین گوزلرینین ایچینه دئدی کی : " داوام ائدیر اوتوز ئیددی ، داها کسگین ، داها جیدی " ینیه داوام ائلیر؟ « گونکی ... باشچی اولور باشسیز جانلار بیر مللتی تالام تالام تالا یانلار... »

اوتوز ئیدی اینجی ایلده بئله ایدی ایندی ده بئله دیر.

خلیل رضا او میصراعلاری یازاندا هله دیدی گین بلاسیندان ارمنستاندا ساوت حاکمیتینین ییخیلماسیندان قانلی یانوار سوی قیریمیندان لیفورتو حادیثه سیندن خبرسیزیدیک. هله وصف ائلیردیلرینی دن قورمانی ... گویا بیلمیردیلر کی اصلینده ینی دن قورمادیر.

ایندی - ایندی  هردن سوزون دوزونودییرلر. « هر کیشی مستقل بیر ................. »

« آزادلیق » شعرینده بئله دییر شاعیر ... بس بئله کیشی همه ده شاعیر اولسا اوندا نئجه ؟

قاطار گئدیر قاطار کئچیر مفتوللارین آراسیندان

قاطار کئچیر مملکتین آراز آدلی یاراسیندان

بو میصراعلاری بیر ایکی ایل قاباق یازیلمیش « مهریدن گئچنده » شعریندن دیر و اصلینده خلیل رضا پوئزیا سیندا تزه لیک دیلدیر. اولا ............. گوره کی شاعیر هله گنجلیک چاغیندا جنوبوموزون آدر یاساق ائدیلدی ایللرده غضبله دئمیشدی :

دوشمن گورمک ایستیر – ویران اذربایجانی

هله آددا اویدورور – ایران آذربایجانی

ایکینجی سی ایندی جنوبدان کیم یازمیر کی ...

اوخوجونو دوشوندورن او شعرینین باشقا و من دییردیم کی اساس معناسیدیر.

شاعیر نئوچون مملکتین آراز آدلی یاراسینین سیزیلتیلارینی اردوباددان ، جلفا دان صده رکدن ... کئچنده قلمه آلمیر؟ نئچون محض مهری ؟ مهرینین دردی اردوباددان دا آغیردیر. جلفادان دا صده رکدن ده ! مهری ده یوللار دا ، ................. دوغما آیاقلارین ایکلرینه ................ ،‌مهری چای بلکه ده نازیلیب ،‌ کیچک ................. چئوریلیب بو قدیم آذربایجان توپراغی 1922 اینجی ایلده ارمنستان ............. سوسیال ..................... پای وئریلنده نخجوان دا اذربایجاندان بیر کئچیلدله آییردیلارکی « بویوک ارمنستان » ................. یریندن باش قالدیراندا ینی ادعا « باش مصیبتلر کئچمیش » خالقین ینی ................. میداندا آتیلسین. اوللجه بو کئچید چوخ دار ایدی ، اوز دوغما تورپاغینا زنگیلانا و اوردوبادا قانسیز قاداسیز قایناییب – قاریشا بیلردی. 1928 اینجی ایلده نُوه دی کندینی ده زنگیلندن قوپاریب مهریه قاتدیلار. مهری قدیم آذربایجان توپراغی دیر! 1501 اینجی ایله جن ارمنیلر ایراندان قووالاناجاق او داغلاردا یاد سسی ائشیدیلمیب هله داغلیق قارا باغدان چوخ چوخ اول مهریده – آتا بابا تورپاغیمیزدا وئر میشیک ارمنی لره ، آغلیمیزا گلمیب کی بوگون ائویمیزه اوجاقیمیزا صاحب چیخا بیله لر. اونا گوره ده مهریدن کئچنده مملکتین آراز آدلی یاراسی شاعیرین وارلیغیندا جانیندا داها .....................  سیزیلداییر. مقصدیم کورکملی شاعیریمیز خلیل رضا نین سون ایللرده یازدیقی اثرلری تحلیل ائتمک دییل ، دئمک ایستسرم کی اونو لفورتوو زیندانینا آپاران یوللارین نه اوللی گورونور نه ده سونو. بس زیندان ایچینده نئجه ؟ خلیل رضا سهو لرینی گونا هلارینی ............. قاپیلدیغینی اعتراف ائده جکمی ؟ کیسمه دن ایمداد دیله یجکمی ؟

خصوصی طیاره زینداندان دا بتر دیر. هارا اوچدوغونو سنی ................... گوزله ............... بیلمیرسن. هله طیاره یه ............. جن ............... آدینی سانینی شخصیتینی سایماییب سنی دونه – دونه احتیاطلاندیریبلار دا « قاچسان گولله یجم » بئله آقاملاردا اولومون گوزونه نه قده ر دیک باخساندا کئچمیشلری خاطیرلاییرسان خیر شرده آییرماق سنی گوزلین فلاکتی آییرد ائتمک استتیرسن شعر یازا بیلسن ده بو موضوعدان آیریلماق ................. :

چک کمری ای

چکدیم

طاققامیز ....................

بئلیمده کی کمر یوخ

ایشیقلی ....................

یاغیش یاغیر یوخسا قار؟

نه یاغیشام نه قارام

بو قار سلطنتیده

اوزووم بویدا باهارام

اوتوراجاق یوموشاق راحات یوخسا شاه تاختیندایام؟

بولودلاردان اوجادا

ووقار پایتاختیدایام       « خصوصی طیارده »

بو قهریمانلیقدیر ! تورک شعرینده دئدی کیمی دردی بوکوب قویوب دیزلرینین آلتینا!

اراده سینی ................ ، آمالینی نه آوتومات واهیمه سی قورخودور نه ده خصوصی طیاره نین نا معلوم منزیلی. ینه ده اوجادا دایانیر شاعیر زندانین ایچینده ده باییردادا اونون آدیندان قورخانلار ................ اوخویور.

منیم کیچیک کامران آزادلیق پایتاختیدیر

ایشیق دوشور گوزومدن نئجه ظولمت قفسه

عادیجه ......................... بیر حکمدار تاختیدیر

تاقیلدایب دیوان اوخویوروق سس سسه

ایشیق دوشور گوزومدن نئجه ظولمت قفسه

بو میدان یالنیز میلیون آدام توتان آزادلیق میدانی دییل ، خلیل رضا پوئزیاسینی انتهاسیزلیقی سرحد سیز لیی کیمی اوتوز آلتی میلیونلوق آذربایجاندیر. تورک دیلی خاقلار اوجاق قالایان بوتون تورپاقلاردیر ، بوتون شرقدیر ، بوتون دونیادیر. و آذربایجانین همده صاباحکی نسیللری صاباحکی اوغول قیزلارینین میدانیدیر.

آردی وار...

تورانچی

qanlı resimler ressamı

Qnlı rəsimlər rəssamı                    

         Bu əsər türk xalqının zəngin tarixindən igidliklə özgürlük uğrunda apardıqları qanlı mübarizələrindən ilham alınıb

                                        

                                

 

 

 

                          Yazar:vəli turan

                                                                          

 

                                                                           güney azəərbaycan türk cümhüriyəti-urmu şəhəri 20 yanvar 2007-cı miladi  il

Iştirak edənlər

Xiyabanı

Xiyabanının arvadı

Təqi rəfət

ismayıl

Sevil

Rəşid

Qoca

qadın

Yeprim erməni

Marşimon

əsmər

möxberusəltənə

eynuddovlə

vusuquddovlə

səmədxan

simitqo

qazzaq

 

 

 

 

                                                          Birinci pərdə

                    

                                                 

                                                                              Birinci şəkil

 

 

 

 

(hay küy hər yanı alır məşrütiyyət inqilabı önderlərinin dara çəkilməsi ,,.səmədxan qəsavətlə igid mübarizləri sallaxlıq etməgə əmr edir qadınları hayat yoldaşlarından uzaqlatmaqa ,şallaqlar ,tüfənglər  istibdad quduları əlində höküm sürür və şahlıq ,irtica,fanatism,teror örqütləri əl bir olub pəncələrindən qan süzür)

Qadin:ey qara qartal nə gorub qan tökməkə uydun

Azadlığı sıdın boğazından nəyi tutdun

Bu axan qanları görsən gözünün pərdəsi goysa

  yüsifin soymağına indicə gər qüdrətin olsa

yox! dəhşətli qafandan gözlərin qandır

qan tökmə insan ölümü bəsdir amandır

cor cəfa hər yerdə əyandır bəsdir amandır

cəllad bəsdir amandır

amandır

səmədxan:məşrütə deyib azadlıq alan ölkə indi gərək 

səmədxan səttardan uzaq qüdrəti ilə hükm edəcək

vurun döyün kəsin çalın bu milləti

 məclisə uymuş ?

selə dönmüş güci ilə silkələsin qudrətimi ?

yox...yox...

bu səsi mən boğaram

milləti hep soyaram

zulmilə cövrdə israr edərəm ki

xalq anlıya heybətimi qüdrətimi

(istibdaın qüllüqçüları xalqi döyməkə dara asmağa şiddətlə  başlayırlar səmədxan ğürlə qəh-qəhə cəkir. hamı anlayır ki yıxılan bayraq özgüluk bayrağıdır və məşrütədən bir quru cansız şəkil qalıb bu şəkildə səmədxan ,eynoddovlə kimi müstəbidlərin kölgəsi qaranlıq Salıb qaranlıq hər yeri alır və qadınlar üz gözlərin yolmaqda ağlayırlar)

 

 

                                                                                      ikinci şəkil

bir sadə ev hər nə sünnətə ayıddır həddəqli evdə görünür rəsimlər memarliq və pelanlar bir ayiləli evdən xəbər verir evdə xiyabani oturub molla nəsrəddin qəzetəsinə baxir başınə tovlayər  əfsusluq edir və ah cəkir xiyabaninin həyat yoldaşı onu görur mərhəmətlə ona yaxinlaşir  xiyabani istəyır qalxa

xiyabanini:nəqədər yazırsan danışırsan

yaraların üstün açırsan

haraylayıb xalqı birligə çagırırsan

ynə yenə...

hayat yoldaşı:şeyx dayan səsləri məndə duyuram

odda yanan xalqi ilə məndə yanıram

xiyabanı:cəlladlıq edir görmürsən

vəhşi insan adlı heyvanlar

solur çiçək kimi

qənarədə gözəl  göyçək insanlar

xiyabanı:məraq etmə bu dövranda var mənim

öz soyumdan böyük eldarlarım

bu halda dişarıda top tüfəng qaça- qaç səsi gəlir xiyabani ilə hayat yoldaşı qapıya sarı gedirlər xiyabani qayıdir əbasın geyinə dişarıya çıxa...

qadın:getmə dayan dərdimizə baxan yox

bir fikr qıl olkəmizin dərdi çox

xiyabanı:yol ver gedim döyüşməkə hazıram

milləti ilə azadlığa bağlıyam

qadın:dayan dayan özgürlügün yolçusu

vardı elin səninlə çox arzusu

yolda qalanların gözlərinə bax inan

eldə batanların sözlərinə bax inan

dayan dayan özgürlügün  yolçusu

bu halda qapı döyülür bir qoca kişi içəri girir əzilmiş istebdad əlilə qovulmuş kişidir

qoca:şeyx dadə yetiş amandır amandır

millətin   hər dərdi sənə əyandır

 dizlərimdə yox taqətim amandır(ağlayır)

hayat yoldaşı:söylə söylə sözlərində gözlərində dərdin çox

söylə görüm məşrutəçi əyalətdə nə var yox

döyülən kim ?soyulan kim?kimi qalıb kimi yox?

Qoca:seqqətolislam həsən qədir şeyx səlim

Ziyaololəma sadeq məməd ibrahım

Darda gördum yandi ürək ey  həkim

Şeyx:vay  neyrəngilə məşrutə talan oldı xəbər ver gələn olsa

Mirza təqidən ismaila hər kim nehzətdən qalan olsa

Yenidən istəyırəm baş qovzuya məşrutə yolunda

Qadin:şex səbr elə xəlayeq qaça-qaşda dayanan yox

Baş qovziyan evladi tofəngilə vuran çox

Qoca:o gözəl haciye qəfqazıdan artıq dəgıləm mən

Qoca vaqtımda bu toğyanda diyarımda oləm mən

özgürlügə bağlı ola bilsəm yaşaram mən(istir dişarıya çıxa Səməd xan neçə qazaq saldat içəri girir))

 

 

Səməd xan:şeyx yaxşı tanıram qodrətini xalqın içində

Danışıb xalqilə şurə gələndə

 tehranda miting qurduğun gündən

Yox olub illər qaçaq oldun

Sürgündə qalıb ağlını aldin

Aydınları yığdın yola saldın

  başçı olmaq  nəzərilə geri döndün

Gər səs salıb azadlığa başlıq edəsən

Anla məni məcbur eləsən

Fənalıq yoluna yolçu gedərsən

Bu gündən ev sənə  dostaq olacaqdır

Hər kimsə danışsa oda məhbus olacaqdır

Qoca:öldur məni yurdumda yasaq saxlama çaqqal

Pozma belə azadlığı aydınlığı  çaqqalp

 

Saldatlar qazaqlar qocanı  yırtırlar şeyx qəzəblənir şeyxin arvadı hucum edir qazaqlar mane olur şeyx arvadın ozaqladır

Səmədxan:şeyx gün gələr səndə qalarsan əslansız

Qüdrətimdən kimsə qalmaz amansız

Qadın:şövkətin qüdrətin altunda qılıncda

Kəndindən uzaq qüdrəti onlardan alırsan

Milləti soymaq  üçün boş danışırsan

Şeyx:kəndini boş yerə aldaltma igid ol

Qul olma yabancı səni tytmaz sənə yanmaz

Xalqı sev azadlığa sal yol

Səmədxan:çox yaxşı təcddüd yaradıbsan ev içində

Bilməmki bu otraqda nə vardi içərində

Ancaq onu bil batdı məşrutə inan sən

Məclisin olmasi əşrafilə doldi nə ki sən

 

 

Yeprim xan:məndə işi anlayıram böyləcəsi

Vardi işin çox tələsi

Aydınların çox grunür

Fikro əməl məşğələsi

Mən duyuram  inqilabın gür nəfəsin

əyalətdə özgürlügün sevilməsin

anlayıram qan həvəsin

azadlığın can nəfəsin

nə etmək?indi sual təcəddüdə qarşı budur

biz nə edək ?

təcəddüdü candan salaq

mühəmmədi üzgürlükdən uzaq salaq?

Biz nə edək?

Səmədxan:qoy deyim kəndi siyasətimdən

Məşrutə çağı qorxunc qüdrətimdən

Hər yerdə tutub mücahidləri  asdım

 Öldürüb aydınları  ya sürgünə atdım

Ölum mələki kimi hər yerə qondum

  dayanan  qarşı mücahidləri boğdum

oldu əyalətdə   əmniyət bərqərar

gəldi mücahidlərə hərtərəfdən   fişar

soyulan kəsilən biçilən döyülən

başçılardan qalmadı bir əsər

can qutara bəllənə bir hünər

nə etmək sualə cavabım budur

  kəsmək biçmək yenə dəhşət yaratmaq

təcəddüd adila milləti qoxuya salmaq

yeprimxan:məşrutə qiyamından gözəl təcrübə aldım

aydınları ya məhbus elədim

yadar asdım yerə saldım

siz ey bəylər ağalar

ağız açan dəhşətə yol axtaranlar

yalnız yıxdı məclisi toplarım

sındırdı  məclis aydınların qollarn

marşimon:məşrutə qiyaymın gorərək anliyaraq

mən belə qandım

aydınları sürgün etməklə uzaq

inqilab məhv olacaqdır

ingilisin fikri budur

ölkədə bir ğövğa yaransın

ərməni asürilər   vəlvələ salsın

urmu salmas xoy  da dağılsın

oda yansın şəqavətlə talansın

zülmü zillətlə qalansın

odların yurdu talansın adı batsın

vüsüqqüddövlə:doğrudur ölkənin cənnətidir urmu şəhəri

gər otda yansa ölkənin cənnəti

qana yasa batar  ölkənin milləti

təbrizin fikri cayar fikirlənə ölkəsinə

baxmaz urmu  ölkəsinin qüssəsinə

onda qüdrətlənərik dəhşətilə

kimsə səs versə urmu səsinə

görərsən   düşər hey kəminə

millətdə   qalar öz qəminə

aydınlar yalnız qalıb gedər

simitqoda istəsəniz yardım edər

cəlladdır,  qan tokər qarət edər

eynuddövlə:bu fikrə də rus ingiltə  yardım edər

 

 

bizdə gərək onlarila birlik edək

bu ölkədə qarət edək

heç qoymuyaq millət elə inkişafa bir yol aça

qorxu budur bundan sonra

bizləridə dostaq ilə bəndə sala

qorxusu var bu millətin inqilaba işıq saça

qalxa elə fırtınalar azadlığa bir yol aça

marşimon:izin verin mənlə simitqo görüşək

(bu halda rəşid adlı bir casus içəri girir möxberossəltənə rəşidə baxir)

möxberossəltnə:nə olubdur belə pərişansan?

Oturmuşq gizli məhvildir

Ağlın olsa əgər qansan

Rəşid:qurban

 əyalətə düşübdür qaradağ vəlvələsi

nifrət edir millət görərkən dəhşəti

Govzanır millətin hər dəm gür səsi

Təcəddoda gəlir millətin isti nəfəsi

Eynuddövlə::nə olubdur bir- bir söylə

Qoy bilim təcəddodun işin yenə

Səslənib döndərməsin xalqı selə

  susma danış yenə durum kötü elə?

Yenə gəlir qara günlər gəlir bala

bu hay küydən mən qorxuram yenə ola

məşrutədə tökdüyümüz qanlar coşa

dəyə səltənətin oxu daşa

dövlət yenə rusva ola

dyenə demokıratlıq baş qovzıyay

yalquz qalaq ümüdümüz çata sona

rəşid:qurban qorxu çoxdur inan

qara dağda  axir sel kimi qan

səs qovzanir ölkədə  yenə

odlar yurdu tarac oldu

imdadə gələn yalnız

yenə təcəddud   oldu

möxbirussəltənə:yaxşı bəs nədir sözü o xainin?

Rəşid:xalq təcəddüdü yalnız bir məktəb görmür

Ora ziyalı aydınlar dolur

Dövlətə qarşı

 xalqa yardimci olur

Möxberussəltənə::məmləkətdə neçə dövlət olacaq anlamıram

Millətin istəyini anlamiram

Dövlətə qarşi məşrutə qururlar

Dovlət barişir məşrutə verir

Yenə məşrutə adila oyanırlar

Anlamıram yenə dövlətə qarşı dayanırlar

Yoxdur iranda bir belə ölkə

Anlamiram

Qulluq edirik  yenə bizə qarşı dayanırlar

Kimi doymuş kimi soymuş nəyi sönmüş?

Otayın inqilabilə selə dönmüş

Yenə bu milləti mən heç tanıb anlamıram

Marşimon:qurban gedib mən onları haylıyaram

Xanı tutub qollarını bağlıyaram

Eynuddovlə:mən deyirəm sən urmuya fikirləş

Inqilabın bir qoluda urmudur

Urmuda hər iş görəsn haqlıdır

Səltənətin könlü ordan dağlıdır

Xoy salmas şəhərlərin qalması

Urmu kimi əyalətə bağlıdır

Urmu gedsə təbriz əldən gedərdir

Xəmsə zəncan qəzvin başqa yerlərdə

Getməkləri təbrizilə bəllidir

Marşimon:urmuda dəhşət tanrısı olaram

üşaqları beşiklərdə boğaram

Gəlinlərin gözlərini yaşila

 

Gözu yolda könül dağlı qoyaram

Intizarin işqların söndürüb

Qaranlıqı bu ölkəyə salaram

Yeprimxan:ərmənilər bu fürsəti atmazlar

Bu qovğada bu dəhşətdə yatmazlar

Marşimonu təcəddüdə satmazlar

 Yardım edərlər ruslara

özlərini təcəddüdə qatmazlar

 

möxberussəltənə:urmuda bir qovğa Salın gülən olmasın

bazardan evlərə otlayın

təbrizə dayaq kimsə qalmasın

elə qorxu salın kimsə xalqıdan

azdlıq bayrağın ələ almasın

kimsə elə özgəsinə yanmasın

od vurun odlayın kimsə qalmasın

qarşı duranlar tehrana birdə anlasın

baş olsada yüksəklənib qalxsada

dili bağlanıb dilsiz ağlasın

bir qovğa salin bir dəhşət yaradın

uşaqları   qadınları dəhşətilə

ailədən uzaq salın

öldürün  kimsə qalmasın

tutsun gözlərin yaş təbrizin

göz yaşın töküb ağlasın

bir daha azadlığın 

fikrini yada salmasın

könlündə kədər dağları

əbədlik saxlasın

qoy göröm kim gəlib bir daha

bir də qalxıb onu anlayıb saxlasın

qan verən parçalanmış yarasın görüb

mərhəm qoyub cürət edib bağlasın

eynuddovlə:bu millətdən məşrutədə çoxlu əzab çəkmişəm

qururma əyaq qoyub ölkəni tərk etmişəm

illər boyu günlər gəlib aylar illər dözmüşəm

qurd dumanlı gün axtaran kölgə tək

izzətimi qururumu qovzamağa gəlmişəm

rəşid! sən get bizlərə göz qulaq ol

ayaq atsa nəfəs çəksə təcəddüdçilər

  xəbər verib bizə yardım elə bir yar ol

dövlətə sən bir dost ol

bu dosluqda səninlə biz   qardaşıq

ölkə olsa təcəddüdan gər uzaq

onda alar dövlət səndən hey soraq

qüdrət sənə yaxınlaşar görərsən

dövlət   sənə arxa olar həm dayaq

möxberussəltnə:işlər indi əyan oldu

dovlətin istəgi

odlaryurdunu pozmağa bəyan oldu

bundan sonra sən marşimun

urmu salmas xoyda bir qovğa sal

əermənilərlə birlikdə qəzəblənin alovlanın

türkləri yurdlarından qəzəblənin uzaq salın

baş əyməyın xalqa cəhənnəm yaradın

qorxunun dəhşətini göstərək

varlığını xalqın alın

qoy təcəddüd bu bəladən huşa gəlsin

itirib öz başını bir dilə gəlsin

yeni fikrin unudub ta yola gəlsin

zara gəlsin

cana gəlsin

marşimon:urmunu mən tanıram anlayıram

xalqı necə cana gələ mən qanıram

yeprimxan:sən böyük  bir qırqın sal ta hamı qorxsun

hər kim qalarq kəndi hayında qaçaraq

urmu pozulsun

bu işə ərməni ruslar hər yanda olarsa

yardım edəcəklər

onda türklər  odlu vətənə dönmiyəcəklər

 bizlərlə gərək urmu dolunsun

bizə kim qarşı durarsa

bu qovğadə soyulsun

 türklər cana gəlsin qanda boğulsun

marşimon:mən bilirəm neyləyim dövlət əmin olsun

hər yerdə qan axdırmağa cəllad kimi

var qüdrətim dövlət əmin olsun

aydındır maraqlıdır ingiltərə bu işə

biz istəsək  yardım edər hər işə

ingiltərə  əfsəri ismitilə

görüşərəm urmuda tək özüm mən

bu işdə dövlət gərək dəstək olsun

onda urmunun batmasındandovlət əmin olson

bu işdə əsmər gərək  ruslarila danışa

simitqoda əlyardım edə bizlərilə barışa

qətllu- qarət yola düşsə sanıram

urmu gedər bada gərçək ilə inanıram  

əsmər bacımdır yaxşı qəsavətin tanıram

yeprimxan:bəs xoy salmas nə olar bu qovğada

eynuddovlə:məraq etmə odlar yurdu dağlıdır

qardaş yolu bakı hələ bağlıdır

oralarda simitqo bir yağıdır dağlayır

türkləri qətlam edir  türk elinə dağ salır

seyhundan ceyhüna türk gözəlləri ağlayır

 sərt əsən qanlı şumal  ona yardım edib saxlayır

bu dərddən el oba gör nə həzin ağlayır

möxberussəltənə:böylə olsa iş qulaq asın

marşimon simitqoyla birləşin

qəsavətlə  uca başlı odlar yurdun

kəsin biçin xar eləyı böğdürün

 yaşayı.ı bu millətə xar eləyin

sevgi umud duyğusunu bu millətə nar eləyın  

yeprimxan:gördüz ki məşrutədə neylədim

fərman alıb onları xar eylədim

can qurtarıb qaçamadi məşrutəçi

şah bağında azadlığı dar elədim

sərdarları yalquz qoyub

anaların saçlarını

dərdu qəmdən qar elədim

yaxşı xatırlayıram parke ətabəkin axşamını

 

hiləylə çağrılmış o sadiq sərdarını

qan gedərkən saralmış pozulmuş əhvalını

eynuddovlə:başçıları oylə gərək məhv edəsən

azadlğı sevən xalqı

gərək oz qanına qərq edəsən

vusouqqoddovlə:bu millət canlı mllətdir gərək ayıq olaq

qız oğlanı məşrutədə əsgər olub

qüdrətilə cəngə dolub

bizdə gərək qudrətilə cəngə dolaq

yaman günə yurdu salaq

marşimon:əyalətin gözü yansa ürək yanar

baş qizişar qafa  yatar

urmu yansa xalq qarışar

inqilabın şöləsi də sıxıntıda rənk atar

təcəddüdün fikri batar

yəqin olun urmuya bir ot salaram

bu millətin varlığını mən alaram

yeprimxan:marşimon çalış od yağdır

odu evdən evə saldır

yazıq et milləti urmu viran olsun

yaman günə sal dunya heyran olsun

möxberossəltənə:nə qədər əsgər istərsən söylə

ruslardan yardim alaq öylə

ərmənilər dayanıblar qaya kimi dalında

nə sözün varsa indi söylə

marşimon:urmu cənnətdir inanın

cənnətdə cəhənnəm göstərərəm

acılar sallam qiyamət gğstərərəm

qaliblığın ləzzətini ancaq

sizlərə hədyə verərəm

yeprimxan:bu işə yardım üçün simitqoyla əl bir olun

marşimon:doğrudur simitqo o qan soran cəllad

əbdullahila yaxşi odlar yurdun edib  bər bad

möxberossəltənə:hədəf yolu tocih edər

indi bizə lazım o şəxs

qbaq gedsək dosluq edər

marşimon sən özün onunla tək

görüş edib rağib elə

ta bizilə dost olub birlik edə

eynuddovlə:dövlətdən sən salam söylə simitqoya

söyləgilən sözləri bir- bir sən ona

hilə vurub qüdrəti ki aldıq ələ

sonra çağırrıq şənliyə   bir o gələ

para verrıq öncə işindən əl çəkə

edsə qəbul ölkənidə tərk eliyə

yoxsa gər fərmana yaği olub qarşı dura

baş əyməyə biz diyənə  qalxa zora

məhv elərik yəqin onu bizdə sora

vüsouqqodovlə:simitqo bir qafasız yağidir bilməz

siyasəti anlamaz heç bir şeyi  düşünməz

doslar yəqin bilin o qüdrətə yaxn düşməz

marşimon:çağırram urmunu yandırmaq üçün

ruslarila ölkədə qan tökmək üçün

urmudan salmasə tamaşayə gəlin

göz qamaşan qanlı tamaşayə gəlin

yepimxan:dovlət yəqin olson bu işdə marşimon

ğalib gələcək

səltənəti saxlayacaq marşimon

rəşid:anladım hər şey səltənətə ayıd olur

təcəddüd məktəbinə hər nə olsa

hucum olsa qarət olsa

bütün işlər dövlət haqqında

səltənətə hafiz olur ayıd olur

(rəşidin acı təbəssümü  əfsusluqu və acı qəhqəhəsi ertecanın qurur qəhqəhəsilə qarışır dişarıda istibdadın səsi yüksəlir və qəhqəhə içində...)

marşimon:(acı və qəzəbli kinli dəşətli simayla)hoşca qal urmu şəhri xəbərdar ol

                                                                          rəşid səndə çalış qüdrətin varsa

                                                                         elindən uzaq dövlətə yar ol

xiyabanin səsi  dişarıda gəlir rəşid gizli gülür ertica quldurları səsdən vəhşətə düşürlər, ağızlarından sərxoş halında anlaşılmaz sözlər çıxır və  qorxu hər yanı alır tər -tələsik  hərə öz haınaqalır yalnız rəşid qorxmayır və onları səhnədən yığışdırır....

                                                                               ikinci pərdə

Xiyabanı.təqi rəfət.ismayıll nobəri.sevil(şuşanika).kədərli oturublar

Sevil:şex qara dağda od yağir

Zolmdən ərşə çixan səslərdən

Tanrinin ərşi od totob odlanir

Xiyabani:bilmirəm çoxdandir rəşidən xəbər yox

Totob oldor moyələr?rəşidən əsər yox

Təqi rəfət:təcəddodon adila şəhərdə qan salirlar

Qara zolməti aciliqi məktəbə bağlayilar

Ismail nobəri:şex əmr elə əsgər yiğişsin

Gedib qaradağa hocom etsin

Yaziq millət ğoğadan çixsin

Xiyabani:qorxom bodo rəşid itə bilim yolo bağlana

Doyoş gəlib örmu təbriz olkəmizdə yer sala

əyalətin şəhərləri viran ola xarab qala

sevil:rəşid gələr mən taniram yoldaşi

yolda qalan yolda gedən sirdaşi

çağir gəlsin hər nə var

boyok kiçik qardaşi

təqi rəfət:əsgərlərin mən deyirəm zobdəsi borda qalsin

təcəddoda hayl olobhep qoroson saxlasin

doşmənə heç yol verməib onon yolon bağlasin

ismail nobəri:qoca kaftar alçaq kinli doşmənlər

bosmuş qorxax it kimi qaya dalindan horənlər

gozləyirlər gon qarala səfə çonə

həmlə ola nifrətilə bo olkəyə

xiyabani:çətindir bu dərd çətindir ayaq

elin dar gonondə ayaq saxlamaq

sevil:şex  godər əsgərləri getsin

qaradağin bəlvasina son versin

xani totob cəzasina dar etsin

izn ver qadinlatr mitinq qorson

istibdadin rişəsin vorson

təqi rəfət:rəşid istibdaddan xəbər gətirsəydi

təcəddod onlarin fikrini bilsəydi

bilərdik əsgər hara lazimdir

ismayil nobəri:simitqo çox qanlar tokor qarət edir

qəbahətli işlərini bizdən ozaq rahət edir

sevil:şex kohnə şəhərin xəbərləri

analarin dağli orək kədərləri

gəlinlərin yardan olmuş nalələri

kinəli cəlladin himaqəti

yağmur kimi yağir olkəyəzillət

gondə min bəla min fəlakət

təqi rəfət:yazirsan pozirsan danişirsan

anlamir hoqoq nədir səltənət

qanona baş əymir məclisi saymir

millətə xəyanət edir səltənət

ismayil nobəri:dərd çoxdor danişmayin çarə qilin

izzəti batmiş bu boyok millətin

olkədə dostaq olmuş horriyətin

yol açmağa ozgorlogə qodrətilə

ağilli bir fikir qilin

xiyabani:rəşiddən bir xəbər alsaydix

içəri vəziyəti anlardix

sevil:mən deyirəm mitinqdə siyasəti elan edək

olkəmizin bəlalərin millətədə bəyan edək

istibdadin mahiyətin hər tərəfdə əyan edək

ismayil nobəri:əyalətə çoxlari kinli qayidib

eynoddolə məşrutəni onodmayib

yeprimxan toplarina havalanib

xiyabani:qorxo bodor örmuya qan qosdoralar

təcəddodon qollarini bordan ozaq

əyalətin cənətinə od voralar

دلی بهلول

بيرينجي پرده :صحنه بير بويوك سنتي بازاردربهلول آغاجي آت ائلييب مينيب ،بير نچه نفرده اونونلا قاچير .بير طرفدن ده خليفه هارون الرشيد آداملاريلا برابر گلير بيردن بهلول خليفه ني گورن كيمي دايانير آغاجي آتير يئره و وورماغا باشلير .

بهلول : سنه من دئمه ميشم يئريني تاني ، آياغيني يورغانيندان  آرتيق چيخارتما........

بهلولون يولداشلاريندان بيري: آي بهلول ، ييغيش خليفه مسجده گئدير ، قالخ اونون يولوندان ....

بهلول : آخي بئله روزگار اولار  منيم آتيم آجيندان قورويوب آغاج اولور خليفه نين آتلاري سارايين اوتلاقلاريندا .....قالخ حيوان سنده        خالقا باخ اوتانما ، سنين احوالاتين اونلارين احوالاتيلا ائله بير گلر . آخي بوراباخ سنده اونلار كيمي اكيب بيچيرسن ،آغير وئرگي    وئريرسن ،حسرت يييرسن......يوخ سن گره ك حسرت يئمييه سن .شادليقينا شيللاق آتيرسان ...قشوولانما ...من خليفه دئييلم كي سنده وزير اولاسان. سنينله منيم زيغيميز كوپوكلو سودان يوغرولوب .

وزير :  قوربان آبدال بهلولون آتي اولوب ،قالخمير،اونابير كيسه پول وئر اوت آلسين آتينا وئرسين  بلكه آتي ديريلسين .(هامي گولور)

خليفه  : آي بهلول نه اولوب نييه بئله غضبلي آتيين وورورسان؟

بهلول : قوربان رعيت آجليقيندان قودروب بس منيم آتيم نييه گره ك اونلاردان درس آلسين . باخ بو حيوان درس آلاندير بير ياخشي حيواندان درس آلسين ....گل بو بيزيم وزير  ..قشوولانسادا اونون كيمي ادبلي قشوولانسين ،باخ بو آتلار بونا باخير پيس اويره نير . توتاق كي بوگون خليفه خالقا خوش باخير آهي اوندا بس يازيق وزير نئيله سين ، سارايين باشقا بالا ييغيشان ميلچكلري نئيله سين ؟واي من نه دانيشديم ؟..ايندي ميلچكلرين ملكه سي گليب منيم ديليمي بوينومدان چيخاردار .

ملكه :دلي بهلول نئجه سن سنه بير ياخشي قيز تاپاق ؟

بهلول : آخي بورا باخ گوروم قيز ، قيز اولسا نييه ملكه اولوب ساريدا وزير وكيلين گويلون گورور يا منيم كيمي بوش بئيين خليفه يه بئل باغلير كي آغليم گوبه ييمدن آشاغي ايشلير ؟

ملكه : دوغرودان دا ديوانه سن سنين آغلين اولسايدي .....

بهلول : دوغرودور ...اولسايدي ...آمما نئيلييم ...منده ايستيرديم سارايين باش وزيري اولوم ..و سنين كيمي ملكه يه .....

خليفه  : كس سسيني آلچاقين بيري سي آلچاق ...سن آخير بوينو منيم غضب قيلينجيما باغيشليياجاقسان .

بهلول : منيم بوينوم ائله بير آرمود ساپي دير قوربان. گورورم خليفه يه ايپ لازيمدير چونكي رعيتين هاميسي خليفه نين دولتيندن ، آجلاريندان ،منيم كيمي ، خليفه يه ايپ حاضيرلاييرلار داها قيلينجا نه گره كدير وئرگيلري چوخارتماقلا ايپلر هاميسي قيريلماقدادير .(بير آريق كيشي خالقين ايچيندن سسله نير )

كيشي : يا اميرالمومنين ، اوشاقلاريم آجدير ، آرواديم خسته دير ،داوا درمان لازيمدير ،كومك ائيله بلكه...

وزير : سارساق سن هميشه ديله نيرسن بو سنين كوهنه كسبيندير ..ايتيل .(اونو وورور)

بهلول : (كيشي نين بوينوندان ياپيشير) بس هاني سنسن بويوندوروغون ؟مگر خليفه نين گوستريشيله ، وزير  سيزي داغلييب ناللامييب ؟ گئت قاريش ناخيرا ناخيرچينين واختيني توتما .

خليفه : ديوانه من گره ك سنين آغزيني باغلييام ، قيفيللييام .

بهلول : آللاه خليفه نين سايه سين بيزم باشيميزدان كسمه سين، نييه كي اوندا بولودلار ياغار ياغيشي سئل اولوب بيزي آپارار .

وزير : سن نه هورورسن ، آغزيني آچيبسان قارانليقا .

بهلول : ايشيقي سوندوروبسوز دا ، چكيلين قوي آيدينليقا هوروم .يوخ هورمگه ايمكان يوخ ..ايت اليندن سوموك گميرمك اولمور .(بهلولولون دليلري هورمه يه باشلير و ملكه نين دوورون آليرلار )

ملكه : ايتيلين نه ايستيسيز ؟

خليفه : كسين سسيزي نه آلچاق يونگول ايشلر گوروسوز . بو دلي دن بوندان آرتيق اويره نمزسيزكي .

بهلول : قاييدين منيم دوسلاريم او سورونون چوبانينين ديشلري چوخ بركدير ايتلري دورون آليب سيزه بير شيء قالماز ، قاچين اوزاقلاشين .

خليفه : ايتيلين سارساقلار،آبداللار..(بو حالدا بير قادين يامان احوالاتلا، آغلار ،اؤزونو خليفه نين آياقي آلتينا آتير و هونكورتو ايله آغلير )بو كيم ؟

وزير : قالخ اوزاقلاش بوردان .بو نه هاي كويدير ؟ اميرالمومنينين واختيني توتما .ابو حنيفه عاليمين مكتبيندن گوروش ائده جك .

خليفه : نه اولوب ؟ سنه نه ظولوم و فلاكت باش وئريب ؟

قادين :يا اميرالمومنين اليم اتييوه . يوخسول بير دول آروادام .اريم نئچه ايلدير عومرونو وئريب ....

خليفه : ياخشي بو بير درد دئييل كي علاجي اولميا.منيم حاكميتيمده قادينلاري قوروماق اوچون دينيميز ياخشي يوللار قويوب . سن گره ك بير مسلمانلا ائولنه سن .سنه يالنيز قالماق جاييز دئييل .استغفرالله .

وزير : (خليفه نين قولاغينا)اميرالمومنين ...قوربان ...آخي ....

خليفه : نه دانيشيرسان ؟اوجادان دانيش قوي ائشيديم .

بهلول: آدامسان ادبلي دانشيرسان؟سسين آت باشينا بركدن آنقير قوي ناخيردا سسين بيللنسين.

وزير : قوربان آخي بو قادين بير قوجا كافتار ، جامالدان يوخسول .توكولموش بير حالدا ،اوندان باشقا قوربان سيزين حرمخانه ده آخي يئر ...يوخدو بئله بير قادينا .

خليفه : منه يوخ كي ،من نئيليرم رعيتي ؟ شاهزاده قيزي دئييل كي باشدان ائله بير باشقاسيلا يولا سال .بيزيم عدالت ،مرحمتيميزي گوستر .

قادين : يا اميرالمونين منيم درديم باشقادير ، سيز نه سويليرسز ، اوجادان دانيشين .

بهلول : آي يازيق سن نيليرسن اوجادان دانيشماغي . سنه نه يارار ..سنين باشيندان او قده ر بو حاكمييتين توخماغي دييب كي آغلين باشيندا قالماييب ، پوكه ليب . و بونلاريندا ازلدن باشلاريندا آغيللاري يوخويدو كي باشا دوشسئنلر .

خليفه : اوزاقلاش ...گئت ائوينه . دئديم وزير هر شيءيي قايداسينا سالار .

وزير : ياخشي عبدالاحسانين اوچ آروادي وار بودا اوستونه ،اولسون دورد .نه اولاجاق . ياخشي ياديما دوشدو ، گئدرسن قاضينين يانينا و دييرسن سنله عبدالاحسانين كبينين كسسين .

بهلول : آي يازيق هاله سن اؤز احوالاتينا آغليرسان منده سنين بو چتين يولدان دوز مقصده چاتماغينا هئچ اينانيم يوخ .قويونو قوردا تاپشيرديلار .آي يازيق سن نه دييجه كسن قاضييا .كئچي جان هاييندادير ، قصاب پي آختارير سني گورن همي .....

قادين : اي يازيق جانيم منيم باشيمين بوتون بلالاري ائله قاضي دن دير .

وزير :سن بوش يئره سوسهلنيرسن . نئجه قاضي دن سنين شيكايتين اولا بيلر.

قادين : يا اميرالمومنين يارديمن ائله ائولادلاريم، كنديم ،محو اولوروق منيم قاضي دن شيكايتيم وار .او...

بهلول : قاضي نين گوزو خالقين يا ماليندادير يا ناموسوندا ، او نئجه .....

وزير : ديوانه وآبدال بهلول سن كس سسيني ، قوي آرا ساكيتلشسين گوره ك خالقين دردي ندير .؟

قادين : او منيم حياتيمي ايشيقين سوندوروب ، قارا گونلره ساليب ...واي تانريم بو نه بلادير .قاضي حامي اولماليدير نه سويقونچو.يا اميرالمومنين يارديم ائت ...

وزير : ايندي واخت يوخدور سونرا گليب سارايدا شو درديني سويلرسن .

بهلول : ائشيت اينانما ، كنديني بوش يئره آلداتما . آي يازيق آدامسيز.كيمسه سيز.

خليفه : آبدال بهلول سن يارديم ائله ،آتيني چاپدير اونون خاراباسينا باش وور آرتيق اسكيييني يولا ،سونرا .نه بليم بلكه آلمالييق ،يوخسا يارديم ائتملي ...نه بيليم .

بهلول : (آتيني وورور آياقلير)من سنه دئمه ميشم خليفه نين آتلارينا قيسقانجيليق ائلمه ، تويوق كيمي ياتيب يوخودا داري گورمه ، آخي سن هارا خليفه نين آتلاري هارا ..هله شيكايتده ائديرسن ...سن قانميرسان كي اورا سارايديرو اونلار خليفه ، وزير ،وكيل آتلاري .اونلاردان مگر آرتيق قالار سنده ييه سن ؟....... هله شيكايتده ائديرسن ؟ سنين نه حاققين خليفه نين قارشينا چيخماغا و كنديندن دانيشماغا ؟..........سن آجيندان اؤلمه ليسن .

خليفه : آز وور آتي ،يازيق دير دلي بهلول ...قاضييه شيكايت ائده ر ها .

بهلول : آنلاماز .اونون نه حاققي وار قاضي ني گورمه يه ؟ كنديني نه سانير بويوندوروغ آختارير ؟ بيلمم آمما يوخ اياقلاريني كسه رم ...گوزلرينه اوت سالا رام .

وزير : آخماقلاما كيشي ... سن نه سوسهلنيرسن ؟معركه قويوب خالقي باشينا ييغيرسان ؟بونلارين عوضينه گئت ابوحنيفه عاليمدن بير ،ايكي كليمه سوز اويره ن .

بهلول : آخي مني مكتبه قويماز ...او بويوك عاليم دير ...بير سيرادا باشيني سينديرميشام .

خليفه : من دييرم سني قبول ائده .

بهلول : ائله اولورسا من گئتملي اولدوم ...آتيم دور گئده ك ...آي يازيق او دليله نييه چارپيشاق ..(قادينا) قادين دئمه دين خليفه يه سنه نه ظولوم باش وئرميشدي ؟

قادين : قاضي منيم بير كوپه قيزيليمي يئييب .امانت وئرميشم خيانت ائديب .

خليفه بو ايشي منيم قاضيم گوروب ؟ قاضي خيانت ائديب ؟

وزير : تهمتدير ....يالاندير .قوربان بو بهتانلار قاضييه ياپيشماز ...

بهلول : دوغرودور ...يازيق قاضي بير كوپه قيزيلي تك يييه بيلمز مگر او آدام ييجي ييب او قده ر اشتهاسي اولا ؟....اوره يي پاسلانار...دوشونده قالار...بس سارايداكيلارين حاققي؟ ...

(آرادان بير غريبه كيشي(تاجير ) باغيرير چاره سيز حالدا قاضي ني آختارير)

تاجير : قاضي هاردادير ؟منه سويله يين .قوي مني بو تله ده ن چيخارتسين ، يا اميرالمومنين الله سيزين كولگه ني بيزيم باشيميزدان كسمه سين ...

بهلول : ائله كولگه ده قايبسان بو قده ر قيب قيرميزي قيزاريبسان ...يا قارني آچيقلارين ديليندن دانيشيرسان ؟ قارني آچيقلارا باخ گور نه قده ر كولگه ده قاليب رنگلري سولوبدور .

تاجير :اشي سن كيمسن ؟ دانيشماغا سوز تاپدين ،واخت تاپدين .

وزير قوربان سيز بويورون من بونلاري يولا ساللام (خليفه ايله ملكه گئديرلر)

تاجير : يارديم ائله يين قريبم .قريب دياردان گلميشم كيمسه م يوخدور .

بهلول: سنده خوش گلدين . قاريش سورويه .

تاجير : اشي سن نه دانيشيرسان ؟....من..كئچن ايل بير كاروانسرادا اوتراق ائله ديم .كاروانسراچي منه بير تويوق ،نئچه يومورتا حاضيرلادي .كاروانيميز يولا دوشدو كاروانساراچيني  تاپا بيلمه ديم كي پولون وئريم ...ايندي گلميشم اونلارين پاراسيني وئره م مندن مين دينار ايستير ..آخي بير تويوق ، نئچه پيشميش يومورتانين باهاسي بو قده راولارمي ؟

بهلول : آي يازيق بو اولكه ده هر نه باهادير يالنيز اينسان اوجوزدور،ايستير سن سنه چوخ اوجوز اينسانلار گوستريم ..بونلار هئچ ....واي منيم واختيم كئچدي ،من گره ك بونلاري يئرينه آپارام (بير كيسه جيبندن گوسترير) اينسانين نه قده ر يوكو آز اولسا او قده ر ياخشي دير.(قاچيب اتين مينير دوسلاريلا گئدير).

(هامي داغيلير يالنيز تاجيرله آغلار قادين قاليرلار)

تاجير : بس من باشيما نه داش ساليم بو قريب يئرده ؟

قادين :من ائوي ييخيلميش درديمي كيمه دئييم ؟(بير قوجا حجره سيندن آنلينين تريني سيله سيله اونلارا ساري گلير)

قوجا :آي يازيق سيز كيمدن يارديم ايستيرسيز؟....سيز دلي بهلولو گوردوز؟

قادين : هه  من گوردوم او يازيق بير دلي ،آوارا بيراينساندير ...ائوي ائشييي يوخ....

تاجير : ائله بو دونيادا دلي اولماساندا بو آغير دوروملار آدامي دلي ائده ر .

قوجا : سيزين دردينيزين چاره سي اوندادير ....سيز اونو گورمه لي سيز .

تاجير : دليدن بيز نه اومود گوزلييك ؟

قادين : من اونون آديني ائشيتميشم .من گئتديم بلكه بير چاره ....(چيخير)

تاجير : (اونون داليجا چيخير )دايان منده گليم ...منه ده بهلولون ائويني گوستر.....

 

 

                                        (  ايكينجي پرده )

خليفه نين ساراييدير ، خليفه هارون الرشيد اوتوروب و ايكي نديمه سي اونون باشي اوسته اونو يئلليرلر، خليفه هوسله خديجه آدلي نديمه سينه باخير، خديجه آرالانير و منيره ني قاپي آغزيندا گورور گئدير اونون يانينا.

خليفه : آي قيز بوينومو اوو ، يامان يورولموشام . بو خالقين ايشي عذابي نه زامان مندن ال گوتوره جك ؟

خديجه : (ياواشجا منيره يه )او زامان كي سن اؤله سن اونلارين عذابلاري سندن آسيليدير .

منيره :(ياواشجا)آخي سنين واختين وارخالقادايئتيشه سن ؟(بو حالدا وزير گلير و نديمه لر اونا باش ايير ) ياخشي گلدين وزير اميرالمومنين يورولوب بير آز ايلنمك ايستير .

وزير : ياخشي ،مگر من دلخه يم .(خليفه يه احترام ائدير )

خليفه :وزير دوروم نئجه دير ؟ خالقين ايشي نه يئرده ؟

وزير : قوربان بويوردوغوز كيمي وئرگيلري چوخالتديق ، سارايين تزييناتي اوچون خزانه دن پول گوتووب سارايي سيز سئون كيمي بزه ديك . شيكايت ائدنلري ، حاقلي اولانلاري حاقلارينا يئتيرديك ، هامي راضيدير ، هامي اميرالمومنينين جانينا دوعا ائديرلر اؤزلريني سيزين حاكمييتده ياشاماقلا خوشبخت سانيرلار .

خليفه : وزير او قادين نه اولدو ؟ اونون درديني ائشيددين ؟ اونا بير يولداش تاپدين ؟

وزير : قوزبان ائله بيل كي سايه نيزده ميليونلار اينسان ياشايير. سيزين پارلاق حاكيمييتيزين ايشيقيندان كيمسه قارانليقدا قالماز .

خليفه : ياخشي ، بيزيم دلي آبدال بهلولوموز هاردادير ، چاغيرين بير بيزي گولدورسون .

وزير : قوربان اذن وئرين بهلول بورا گلمه سين اونون باشي قالاباليق دير خالقين ايچينده خالقا ايلنجه قورور خالقي گولدورور ،آغلين لاپ الدن وئريب گورمه دين خالقين ايچينده نه سوزلر دلانيشيردي ؟بيزي لاپ بي آبير ائديردي ، آنلامير نه دانيشير ،آغدان قارادان آغزينا نه گلير دانيشير .ائله بيل ناخيرا غريبه حيوان دوشوب اونا بونا بورنوز آتير .

منيره : وزير بو سارايدا بيزده ايلنمك ايستيريك ياخشي اولار بهلولو چاغيراسان .

خديجه : (ياواشجا) ياخشي اولاربونلاري بي آبيرائده ر.اوايله كيشي لييه لاييقدير،بهلول سئوملي اينساندير.

خليفه : ( شراب ايچير و سر  خوش حالدا ) بهلولون سوسهليغينين ساغليغينا  ، گل منيم گوزل منيره م ...گل او گوزل گوزلرينله شيرين سوزلرينله ،جيران باخيشلارينلا ، غنچه دوداقلارينلا مني سئويندير ، يانيمدان اوزاقلاشما . منم آيريليقا طاقتيم يوخدو... گل ..گل ...گل مني باغرينا باس (سرخوش حالدا آز قالير ييخيلا كي وزير اون توتوب اوتوتماغا چاليشير ) 

وزير : آماندير اميرالمومنين اوزونه گل ، اوتور هر نه ايسترسن حاضيردير ....

خليفه : بير دايان گوروم بس منيم باشقا سئوگيلي لريم هارداديرلار . چاغير ...چاغير گلسينلر .(نديمه لر چيخير لار خديجه ايستير چيخا خليفه اونو چاغيرير) گئتمه ...سن گئتمه ماراليم جيران كيمي بوينو اييب باخما ياخين گل ماراليم ..گل مني دينله ...گل مني آرام ائت قوللاريين سال بوينوما سنين قوينوندا دينجلمك منه نئشه وئرير . سئوينج وئرير ...گل ...گل (گوزلريني باغلير )گل ......بو نه ......اولميا من......واي من اوچورام ......گوللري وئر منه ...سن اؤزون گولسن .....گئتمه ....منيده آپار منيم ماراليم ......دايان منده گليم ...

خديجه : دلقك ايستير گولمه يه ...بو كي اؤزو دلقكدير ...گور كيم بو خالقا حاكيم دير ..تانريا آمان .

منيره : بس نئجه ، خليفه نين دلقك ليقي مين ده نه بهلولا ده ير ....بو ياخشي دلقكدير .

وزير : سيزه دئمه ميشديم يمن اوزومونون شرابيني اونا وئرمه يين بلكه اونون قوناغي اولاردي . گوتورون اوداسينا ايستراحت ائتسين (اؤزو شرابي ايچير ) ان اعلا.....دوغروداندا جنتي گوزه گوسترير . باخ ايچه سن بئله بير شراب بوتون دونياني اونوداسان ....بير آن سرخوش ياشاماق بيرعومرقورخودا يالتاقليقدا ياشاماقا ده ير .

منيره : آي بالام بو سارايين ساغلام آدامي دا وارمي ؟                                                            

خديجه : بيري بايلدي ياتدي ..گل بويول بونو آپار ، ايشيميز اولوب سرخوش داشيماق ...واي او ميللتين حالينا  كي بئله حوكمدارلاري وار  بئله ميللت ..(قاضي داخل اولور ، وزير سرخوش حالدا قيزلارا هجوم ائدير ،قيزلار قاچيرلار).

قاضي : منيم دوستوم سنه نه اولوب ؟نييه بئله پريشان سان ؟ دايان .......

وزير : آي يازيق هوشيارليقدا نه وار؟ گوريدين سحر تئزذه سنين دالينجا نه لر دانيشيرديلار ؟ هر كيمي دينديريردين سني پيسليردي ...سنين چيركين عمللريندن دانيشيردي .

قاضي : بو نه سوزدور وزير من بو حاكيمييتين قاضي سيام سيز نه دن اذن وئريرسيز كي مني پيسلييه لر مني بي آبير ائده لر ..بس دئييل بهلولون طعنه لري ...بس دئييل قوجا كافتار قادينين تهمتي ؟

وزير : اميرالمومنين خسته دير يمن شرابي اونو سيراب ائديب اوداسيندا اولاراق ايندي جنتده بير قوش كيمي اوچماقدادير  .... منده ائله اولماق ايستيرم ..باخ ..بودا دلي بهلولون بوش سوزلرينين آجي طعنه لرينين ساغليغينا ( شرابي ايچير ) .

قاضي : اوزاق دور گوروم بير، نه دن خالقي ييغيب سيز باشيزا مني بي آبير ائديرسيز ؟

وزير : آبير ...آبير بير ائله سنده ايكينجي سي ده قالسا منده  ......آبير نه دير ؟...گل ...گل اوچاق باغداددان موغان چوللرينه اوردان اوچاق قاراباغ يايلاقلارينا  گل مني يالنيز بوراخما.گل منه قوشول ...

گور نه گوزل صفالي باغلاري وار اوجا داغلاري وار .

قاضي : وزير ، آييل اؤزونه گل آييبدير ..ياخشي دئييل خليفه نين سارايندا سرخوش دولاشماق ، خليفه بيلسه ......

وزير : نگران اولماخليفه نين حالي مندن ياخشي دئييل ،اودا اوچماقداديرافسوس كي سنه او جنت ميوه سي ، يمن شرابيندان قالمادي ..نئيله مك گوناه اؤزونده دير تئز گلسيدين منيم يول بيراولاردين سفره چيخاردين  خليفه نين حرمخانه سينين قيزلاريندان گتير بير خوش اولاق .

قاضي : جناب وزير بو نه سوزذور دانيشيرسان؟....دوغرودان سن آغليني الدن وئريبسن ....

وزير : نه اولار بو دونيادا بيزده بير خليفه وزيري اولماقلا هليفه نين ميوه لريندن اوغورلوياق ..نئجه دير سنين خوشونا گلمير ؟.. اولميا ايستيرسن داناسن خديجه نين سئومه گيني ؟

قاضي : اونون آديني چكمه ....مني بو سارايا چكن يالنيز اودور ..حاضيرام دونيادا هر نه ييم وار وئرم اونا .....افسوس كي او هئچ منه اؤز وئرمير .

وزير : خديجه ....او يامان آفتدير . دوشن جانا ، روحا اوت سالير .آمما يوخ من بو سارايدا خليفه سئچن ميوه لردن سرخوش اولامام ....من قورخورام ....وزيرليكدن دؤشمكدن ...خليفه نين غضبيندن ...عاييله مين محو اولماسيندان .خليفه چوخ كينلي بير اينساندير .اونا اينسان دئمك اولارمي ؟

قاضي : دوغرودور ..گومه دين آل برمك احوالاتيني ؟ ...برمكين دارا چكيلمه سيني ؟

(خديجه گيزلي ايچري گيرير و خليفه نين تختينين يانيندان يايليغين گوتورور ، چيخماق ايستير كي وزير اونو گورورو سر خوش بيرحالدا اونو سوزور )

وزير : من جنتده يم ..بودا ملك ..گئتمه مني ده اؤزونله آپار....مني يالقوز قويما  آماندير ...دايان...

قاضي : قورخ خليفه نين غضبيندن ...سن نه دانيشيرسان ...جنت نه دير .ملك كيمدير ؟...بو خديجه دير .

خديجه : قاضي بو معركه ني سن قورموسان ؟ يوخسا معركه ييغماق ايستيرسن ؟

قاضي : آماندير وزير قالخ بوراني ترك ائده ك ....

خديجه : آمان .زاماني آز قالير، خليفه نين اويانماق واختي دير ....معركه بئله يئريسه اينانين هر شي كوتو اولاجاق ....حرمخانه نين قيزلاري نه زامان دير سيزي سوزورلر .. اگر بيري سيزين دانيشيغيزي  خبر وئرسه اؤزوز ياخشي بيليرسيز سونو نه اولار .

قاضي : خديجه ، منيم ملييم نه اولور بير آز دايان ...منه يارديم ائت بونو بوردان گوتوره ك.

وزير : مني يوخ اؤزونو سارايدان آييرسين ..داها سن گلدين بونون گئتمگي قالدي آللاها ...مني نه تئز بوراخدين .سني گوردويو زامان اسكي دوستونو انوددو .

قاضي : جناب وزير بو نه سوزدور ؟ من سيزه خاطيرخانيمدان يارديم ايستيرم

وزير : او ملكي آلداتما .. منه سويله ديين سوزلردن سوز آچ ، منده او قده ر سر خوش دئييلديم كي ائشيتمييم ...سن اونو ..او ملكي ..بو سارايين جيرانيني ..

قاضي : بس  سن ؟..ائله مي؟...ائشيددين مي ؟

خديجه : قاضي اونو اوزاخلات يوخسا خليفه نين آتش غضبي بيزيده يانديرار  .

قاضي : اينان ملييم . منده آيريلماق ايسته مير م .....افسوس كي يانان شعله نين پروانه سي لادير ...سني گورنده......ديلي باغلانير ...بيرده آخي من بو مقامدا سندن سوز آچماغا جسارتيم يوخدور... جسارتيم اولسايدي سويلرديم ..بوتون وجودوملا سني ....

وزير : ديلين باغلانماسين ، سويلسنده ديليني كوكوندن قوپارديب لال ائدرلر . سنين نه حاقين ، نه گوجون ،نه جسارتين اولا بيلر ....چونكي سن ويله ديين سوزدن قان قوخوسو گلير ...

خدجه : اوزاقلاشين ،من گره ك خليفه نين يانينا گئده م ..اونون ايندي واختي دير كي اويانسين من اولماسام....(چيخير ).

قاضي : بس من ...من آخي خديجه سيز ياشييا بيلمرم .

وزير : ائله بيل سنين باشين بدنه آغيرليق ائدير ..يازيق ، سن خليفه ني تانيميرسان بو سوزلري آغزيوا گتيريرسن ؟....آل برمكين احوالاتيني يادا سالاندا بوتون دونيا اينسانين گوزلرينده قارالير اوندا فالميش سئوگي ، سئويلمك .

قاضي : اونون كيمي ملكي من نئجه اونودوم ... گورمه دين نئجه باخيردي ..نه حسرتله بيزه يالواريردي كي گئده ك آماندا قالاق .

وزير : آي يازيق بيلسيدين كي خديجه كيمي سئوير اونداكنديني سارايدا اودا چكردين .

قاضي : كيمي سئوير ....سويله گوروم ...او يالنيز خليفه نين سارايندا بير نديمه دير ...خليفه ده اونا ياخينلاشمايير ...او يالنيز مني ....گره ك مني سئوه ...

وزير : گره ك ...آي يازيق بورانين هر خبري منيم يانيمدادير ...بوش يئره وزير اولماميشام كي ..سارايين ايچ ديشيندن خبريم وار ...خليفه نين سير يولداشيام .

قاضي : (وزيرين ياخاسيندان ياپيشير) سن يالان دئييرسن . ايستيرسن من اوندان اوزاخلاشام ، سن منه دوست سان يوخسا دوشمن ؟آخي بوتون ايشلرده بير اولوب بير ايشليرديك .نئجه اولار سن مني خليفه يه ساتاسان ؟

وزير : دوستوم من سني ايستيرم و اونا خاطير خديجه دن اوزاقلاشماغيني صلاح گورورم ....اونون بير باشي وار مين سئوداسي ...بيرينجي سي اونو خليفه نين سارايندان چيخارتماق ان چتين ايشدير ،ايكينجي سي اونون گره ك سنه گويلو اولا كي هئچ ظن ائتميرم  .

قاضي : مني آلداتمااومني سئومليدير،من بوخليفه نين بويوك قاضي سييام.سارايين بويوك شخصيتلريندنم كي خليفه منه اينانير ..او مندن باشقا كيمي سئوه بيلر ؟

وزير : اوبير گئنج قيزدير اولا بيلير كي سندن باشقالاريلادا سئويشسين ، من سارايدا كيمسه يي گورمه ميشم

قاضي : سارايدان اوزاق هر كيم اولورسا اولسون دوستاقا سالارام ، اؤلدوررم ،اونا عشقين ايضاح ائدني محو ائلرم ..خديجخ يالنيز منيم دير آغيللييام ،پوللويام ،دولتلييم .قدرتيم وار...

وزير : او بونلاردان قاچير بلكه دلي ، آغيلسيز ،پولسوز سئوير

قاضي : آبدالدير ....يوخ او آغيللي دير بئله ايش گورمز مندن باشقا كيمسه ني سئومه يه حاققي يوخدور .

وزير : عشق .حاق . ناحاق .سئومك.سئومه مك .بونلارين سن نجور بير يئره ييغدين ..بونلار بير يئره سيغارمي ؟

                            سويله ديلرليلي دن باشقا ،دلي مجنون ،سن

                          گوزللر گوروب دينله يييب هئچ مي سئويرسن ؟

  دئدي:

                         ليلي دن آلميش بو كونول آتش عشقي

                        يانديريب سوندورن اولسا دلي كونلو

                        دييرم بيرده گلسين ده گورونسون بيزه ليلي

قاضي : يانيرام هئي مجنون تك بيلن يوخ اويله مي ؟  بس كيمدير او رقيب ؟  مني عشقيمدن اوزاق سالان .كونلومو ويران ائدن ؟سن منيم دوستوم سان ...سويله تانريا باخ مني دهشتده بوراخما. اينتظار آغاجلارينا باغلاييب آغلاتما .

وزير : نه تئز اؤزوندن گئتدين بوندان قاباق كسيب بيچيردين ....سويله گوروم بس نه اولدو ........طاقتين قالمادي؟ سويلسم قورخورام اينانميياسان ، گوله سن  ، مني تحقير ائده سن ،..سويلرم يالنيز خليفه بيلمسين.

قاضي : بوراخ بو سوزلري منه اينان .هئچ بير كسه سويله مم . كونلومده باسديررام .

وزير : دلي ديوانه بهلول دير اونون سئودييي ....

قاضي : كيم ؟ دلي بهلول ؟

وزير : اونون جسارتين ،آغلين و بيليمين سئوير .

قاضي : بهلول .ديوانه بهلول . آخي اودا سئويب سئويلمك آنلارمي ؟.

وزير : اونون خالقين ايچينده حورمتي چوخدور .خليفه نين اونو محو ائتمه يه جسارتي يوخدور . اوندان قورخماق گره ك دير .

قاضي :  اولا بيلمز من بونو خليفه يه دئملييم ، خليفه ني بو ايشه قارشي دورماغا ...

وزير : بوراخ .سن منه سوز وئردين .منه رحم ائله بيز دوستوق خليفه بيلسه هامي ميز محو اولاريق .اونجه دن بيزيم باشيميزي وورارر

قاضي : بس من نئيلييم .....

خديجه  (گلير اونلاري گورور .و اونون داليجا بير پينه چي ايچري گيرير ):قالخين ،خليفه گلير،حرمخانه نين قادينلاريلا گوروشه جه ك .گئدين بوردان تئز اولون .

پينه چي : منده خليفه ني گورمك ايستيرم  ، منه يارديم ائتمه ليدير (ياپيشير قاضي نين ايافلاريندان و اونا يالوارير ) منه يارديم ائت ،آروادم مني ائودن چيخارديب .قاضييه گئتمك ايستير قاضي ني...

وزير : قالخ سني ده قاضي ياخشي تانير ...ائله بيل سنده بو آييله ده سن .

قاضي : ال چك گوروم ، سن كيمسن ...ايشلرين هاميسي ... او بهلولدادير اونو گوروم محو اولسون .بوراخ ياخشي آختارسان آرواديني بوردا تاپارسان ....

خديجه : تئز اولون ...خليفه ..تئز اولون ..(گئدير )....

پينه چي : بوردا ...سارايدا... خليفه ...سنين اياقلارينا قوربان اولوم (وزير و قاضي چيخير)قوربان بس منيم ائويم ...من او ائوي قازانميشام ايندي آرواديم مني ائشييه آتير...ائوه قويمور ...يوخ . خليفه ده ن چيراغ يانمير .بلكه ده دوغرودان خليفه اونو سارايينا گتيريب .ائله اولسا جان قورخوسو وار ....(قاچير).

                   ~~~~~~~ اوچونجو پرده ~~~~~~~

                                        بيرينجي شكيل

كاروانسرادير جاماعات ييغيشيب ،كاروانسراچيلا بير نفر تاجير سوزله شيرلر

تاجير : اشي آخي نئجه بير پيشميش تويوقلا، دورد يومورتا اولور مين دينار ؟ آي جاماعات بير سيز قيضاوت ائدين بئله ايش اولارمي ؟

بيرينجي نفر : نه اولوب هاي كوي ساليبسيز ؟

ايكينجن نفر: اشي وئر پولونو هاي كوي ياتيرتدا نه باش آغيريسي وئريرسيز؟

اوچونجو نفر : اشي بير يئمه يين پولو نئدير كي ...

كاروانسراچي : آي جاماعات قولاق آسين ....بو كيشي تاجيردير ...

بيرينجي نفر : منده دئديم ديلنچي دير وئرمير ،اشي چيخارت پولو وئر ده .

كاروانسراچي: كئچن ايل گليب بوردا يئييب ايچيب پول وئرمه ميش گئديب .

ايكينجي نفر : تاجير جاماعات ائله بئله اولار ،يئمگي ياخشي ، آلماقي ياخشي پول وئرمگي چوخ زور اولار .كيشي خالقين پولونو وئرده بونا دا تاماح ساليرسان .

تاجير : بير سن نه دئييرسن ...من بونو دوز پولونو وئرمك ايستيرم آمما بو ...

كاروانسراچي :بير ايلدن سونرا  منه بير تويوق ،دورد يومورتانين پولون وئرير آخي بو عدالت دير ..هه؟

بيرينجي نفر : كيشي به سن نه ايستيرسن سنين حاققين بير تويوخ ، دورد يومورتا ديردا .

اوچونجو نفر : دوغردوردا كيشي سن بوش يئره هاي كوي ساليبسان .

كاروانسراچي : آخي آي يازيقلار بس سيز بوراسيني دؤشؤنمورسؤز كي بو تويوق و يومورتالاري قالسايدي بير ايله قده ر منيم نه قده ر تويوق جوجه م ويومورتام اولاردي .؟هه؟....دؤشؤنموسؤز؟

ايكينجي نفر : دوغرو دئيير دا اشي سندن آرتيق ايسته مير كي بير ايلين تويوق يومورتاسيني ايستير ...سن وئرمليسن ..(گئدير)

بيرينجي نفر : حاخلي دير .هاميسيني قايتارماليسان

اوچونجو نفر : يازيق او حاقيني ايستيرده وئر مين ديناري قوي قال ياتسين .

تاجير : آي مسلمانلار بو نئجه حاقدير كي من باش قورتارا بيلميرم بو مملكتده بير شخص يوخدور عدالتله بو ايشه سون قويا ؟

اوچونجو نفر :ائله ايسه سن قاضيني گورمه ليسن ، اوداكي حاققين آليب سنين ايشينه باخار .

تاجير : نئجه كي حاققين آلار ،من قاضي گتيررم منيم حاققيمي آلا وئره و دوزقيضاوت ائيليه ...دايانين من قاضي گوروم .(گئدير )

كاروانسراچي : هر يئره كئتسن من حاقلي يام پولومو وئرمه ليسن .(هامي سوزونو تصديق ائديرلر).

                                              ايكينجي شكيل

بهلول كوچه ده گئدير .بير پينه چي كوچه باشيندا اوتوروب . بهلولون الينده بير كيسه . قوجانين يانينا يئتيرير و قوجا اونا باخير .

بهلول : آي كيشي بس سن گئجه ني آغاجدا ياتيبسان ؟قارقا كيمي نه تئزدن اويانيبسان ؟

قوجا : منيم آتام وصيت ائلييب كي گون جيخاندا ائودن چيخ گون باتاندا ائوه قاييت .

بهلول : چوخ ياخشي بس ياخشي ائولادسان آتانا....بو خرابه ده ن اوزاقدا اوتور ..بوردا يشين اولماسين .. (بهلول خارابانين ايچينه گيرير و قوجا اونو گيزلينجه سوزور ،بير كيشي كوچه باشيندان گورونور قوجا اونو گتيريب اوز يئرينده اوتوردور : عمي جان بوردا اوتور من بير ال سووا يئتيرم گليم .سن بوردان گوز قولاق اول.بهلول چيخير .قوجا گيرير ايچري و بير آزدان سونرا بير پول كيسه سيله چيخير و سئوينج حالدا گئدير .صحنه قارالير.

                                اوچونجو شكيل

بهلولون ائوي بير ساده ائودير .قاپي دويولور بهلول قاپيني آجير همان قاديندير كي بيرنجي پرده ده خليفه يه شيكايت ائدير دي ....

قادين : بهلول آماندير كومك ائله قاضي منيم سكه لريمي ييب قايتارمير ، باش اوسته تانري ،آشاغيدا گومانيم سنه گلير .

بهلول : نئجه ، نجور سنين سكه لرين قاضي الينه دوشوبدور ؟

قادين:بير كوپه قيزيل سكه م واريدي اريم ائولدن سورا قالميشدي ، ائويمي اونلا ياخشي دولانديريرديم ...اوغورواردان قورخودوم ...اؤزون بيليرسن كي بير دول آروادام بو شهرده تانريدان باشقا بير كيمسه م يوخدو ....بير امين آدام آختاريرديم ، قاضي ياديما دوشدو .آپاريب سكه لري اونون يانيندا امانت قويدوم ..

بهلول : ديلسيز آغيزسيز سيكه لري ، سن گور كيمه تاپشيريبسان ؟...آي يازيق او ايتي قويروغويلا يئيير ....بو سورويه ائله هارون الرشيد كيمي چوبان لازيمدير ، كندلرينه لايق چوبان تاپيبلار .

قادين : صاباحكي گون كي گئتديم سيكه لردن آليم ، قاضي منه بير كوپه بال وئردي .آخي من سيكه وئرميشديم يوخسا بال ؟

بهلول : سنين سيكه لرين بال اولموشدو اويله مي ؟....اشي نه قده ر دانيشيرسان .اؤزونو داغا داشا وورورسان . دلي اولوب آغزينا گلني بو حاكمييتين دانلاماسيندا  قابيرغاسينا وورورسان ، يئنه ده بو خالق آييلمير كي آييلمير .آخي من بيلميرم قاضي نه دير ؟...خالق يارديمجي سي ، عدالت قوران يا عدالت پوزان ؟آخي بيز اونلاردان عدالت اوموروق نه خيانت ،ظولم ،قولدورلوق  و اوغرولوق .

قادين :  دوغرودور ...ايندي من نئيلييم ،اؤزوم و اوشاقلاريم آج ،سوسوز قالميشيق .......    

بهلول : عيبي يوخدور .سن گئت ائوينه من آخشام سنه نئچه سكه امانت وئره رم .اوچ گوندن سورا من خليفه ساراييندااولاجاغام ، قاضيده اوردادير ،شكايتي گتير اورا .

(قادين سئوينج حالدا چيخا چيخا ):تانريدان سورا اومودوموز سنه دير بهلول .

(بهلول قاييدير صانديقين اوستونده اوتورور و اؤز اؤزونه ):آي ديوانه بهلول سن دلي سن يا سني دلي ائله ماق ايستيرلر .ائله معلومدور كي خالقين كوتو احوالاتي سني دلي ائله ماقا ساري آپارير ....قدريني خليفه يالنيز ،وزيرين ،قاضينين اؤزونو دانلاماقدا بيلير ...حرمخانه نين قادينلارينين يانيندا كنديسيني گوسترمكده و مني دلي فورموندا اله سالماقدا ...آي دلي ديوانه ، هر نه يه اولوبسان بويوك بهانه .تاپيليرسان ، ايتيرسن ، قاضي اولورسان ، خليفه اولورسان .ضابيط اولورسان ،عاشيق اولورسان .هاميسي يالنيز دلي پالتاريندا ...من دليه عاشيقليق نه ياراشير ...اودا كيمه ؟ خديجه يه ...والله خديجه گوزلدير .جاواندير آغيللي دير ...حرمخانه ....يوخ او حرمخانه قيزي دئييل او گوزل پري دير اونا بير جاوان گوزل آغيللي اوغلان لازيمدير ...من اونا لايق دئييلم ....من قوجايام ،دلييم ، آخي نه ييم وار ،دايم خالق ايچينده گولونج بير آدام ،خليفه .وزير . قاضي يانيندا بير دلي دوشمن.خالق ايچينده بيلمم حاقلي لارا دوست ، حاقسيزلارا دوشمن.(قاپي دويولور.بهلول قاپيني آچير .كاروانسراچيداكي تاجير داخيل اولورلار )

تاجير : آماندير بهلول دي.... بهلول ....

بهلول : ديوانه بهلول .ده قورخما .بو ديوانه يه نه سوزون وار ؟ايره لي گل ديوانه دن قورخما .

تاجير : من ديوانه يم من دلييم بير ايلدن سورا گلميشم كاروانسراچينين پولونو وئرم ...من هارا بورا هارا ..بير ايلدن سورا ...

بهلول : نه اويون گليب باشينا بو اويونباز مملكتده ....ساغلام ميلتين ساغ حاكيمي اولار اما يازيقلار اولسون بيزه كي قورويا بيلميريق كنديميزي . هار حيوانلار كيمي بير بيريميزه آغيز آتيريق .حاكيمه قويروق بولاييريق .آياق آتدا سوروننلر اوستونده سارايدا شادليق ساليريق و كنديميزي اويونجاق ائديب اونلاري گولدوروروق ....والله بو كوتو دورومدان دلي اولمويان آغيلسيزدير .

تاجير : بهلول منه زور دييللر كئچن ايل من كاروانسارادا بير شام يئميشم مندن مين دينار ايستيرلر .

بهلول: اوچ گوندن سورا خليفه نين سارايينا گلين . قاضي اوردادير شكايتيزي حل ائده ر .

           ________________ دوردونجو شكيل _____________

(بهلول خرابه ده بير يئري قازير بيردن بوش كيسه چيخير .كيسه الينده چيخيب قوجايا باخا قوجاني  گورمور. قوجانين اوخوماخ سسي گلير بهلول سسه ساري ):نه اوخويورسان آ كيشي ائله قويروغونلا آشيق اويناديرسان

قوجا (صحنه داخيل اولارق):اللاها شوكور آرواد مني ائوه قويدو .باريشديق (اوخويور )

بهلول : آي عمي منيم بير قده ر پولوم وار .

قوجا : هاردادير اوغلوم ..ياخشي يئره قويموسان ؟

بهلول : بيلميرم قويموشام .حيتيمده گيزله تميشم ؛ايكي يوز دينار . يوز ده نه ده خليفه نين باغچاسيندا گيزلتميشم ايكي يوز اللي سيني ده بو خارابادا گيزلتميشم .من دئييرم هاميسيني ييغيم قويوم بير يئره  نئجه دير گتيره م قويام ائله بو خارابايا .اوندا اولار بئش يوز اللي .ياخشيدير ؟

قوجا : اوغلوم هارا قويوبسان دقيق گئت يئرلريني يوخلا .

بهلول : يوخلاسام ياخشي اولار ...آمما قوجا من گئديم ائله الاريدا گتيريم بوردا كيلارين يانيندا گيزلديم .هم ياخيندير . هم گوزومون قاباغيندادير . قوي من گئديم .

قوجا : ياخشي اولدو ...آي سكه لر جان سكه لر من سيزه قوربان اولوم

                          گتير بهلول سكه لري ، من آختاريم ، من بؤلؤم

سكه لري آپارديم ائوه آرواد قاپيني باغلاميشدي .قاپيني چالديم .آرواد حيرسله : كيمدير ؟ ينه سن تاپيلدين كور بايتار؟ نه ايستيرسن ؟ ال چك .آخي سندن ده آدام ياشييار ؟هئچ سنله آدام يئمك اوچون بير قابا ال اوزادارمي ؟قوجا كافتار .توكو توكولموش تولكو .ايلان كيمي ايلده اون سيرا قابيق وئريرسن آخي  سنله ياشاماق اولارمي ؟.....آي دونيا ..يوخ آي پارا پول .....زنگينليك ..قاپي داليندان سيكه ني سيلكه لديم .آي يازيق بهلول سكه لري دار گونونه ساخلاميشدي . ..آخي منيمده دار گونومويدو آرواد مني بينميردي .مني ائوه قويموردو ........سكه لرين سسي ائشيديلن كيمي قاپي آچيلدي ...قوجا كافتار ، توكو توكولموش تولكو آصلان اولدو ...آرواد مني بير كيشي كيمي قبول ائتدي .......سكه لرين سسي حيات سسي دير .......آخي آتالاريميز دئييب لر كيشنين جئبينين پولونو دييرلر اونا آدام حساب ائدرلر ............واي من او سكه لري اوردان گوتوردو بهلول گئديب اونلاري اوردا گورمسه  اوبيري سكه لري اورا قويماز ياخشي سي بودور كي گئديم سكه لري آرواددان آليم گتيريم قويوم اورا سونرا هامسيني بير يئرده گوتوررم  آروادي لاپ ياخشي سئوينديررم اوندا آرواددا منه ياخشي باخار ،پاپاغيمين حورمتيني ساخلار ، مني بوراخيب باشقاسينا كونول باغلاماز.هه تئز گئديم سكه لري گتيريم                                                

_______________بئشينجي شكيل _________________

بهلول كيسه الينده قوجانين قاپيسيندان كئچر كن ار،آروادين هاي كوي سسيني ائشيدير .رد اولان زامان قوجا و آرديجا پاپاغي صحنه يه آتيلير آروادقاپي قاباغيندا:من بيليرديم سنده او كيشيليك يوخ عاييله ساخلاماغا . سكه لري گتيريب منه گوستردين بيرده اليمدن آليب ييه سينه قايتاردين .

قوجا : آرواد اينان من دئييرديم چوخالار .چوخ ايستمك بيزي آز يئمكدن ده قويدو .

آرواد : ائوله سن ده بوردا دا سنين يئرين يوخدو يئري جهنم اول قوجا كافتار ، پاييز تولكوسو ، ايتيل گوزمدن .(پينه چي دوشور بهلولون داليجا و آرواد بركدن قاپي ني باغلير .صحنه قارالير .)

 

       ______________  آلتينجي شكيل   ________________

بير مجلل ائودير .قاضينين ائوي دير .قاضي سكه لره اوينور .بيردن نه يادينا دوشن كيمي دوشونور . بير حزين اوخوماق سسي گلير دوروب پنجره دن ائشييه باخيب قاييدير  سكه لري يئره آتيب .باشيني اللريله توتوب قاپيي قاباغيندا اوتورور .

قاضي :(سكه لره باخاركن )نييمه لازيم .خزانه م دولسون ...كونلوم سينيخ خسته دير . بوشدور ..كيمسه م يوخ منه سئوينج ئره ..نييمه لازيم سيز  ...سيزين پازلاديغينيز يالنيز گوزومو قاماشديرير ...ايستميرم يالنيز سيزينله ياشاماغي .منه سئوگيله ياشاماق ان اونملي حياتدير .آمما او سارساق بهلول قويسا ...او گوزل ملكي منيم اليمدن چيخارتماسا .اخي من بيلميرم سن اونون نيينه عاشيق اولوبسان خديجه .بيلميرم خليفه يه دئييم يا يوخ .دئسم بهلولو كي اودوره بيلمز اوندا ميلت ديير خلفه نه قده ر قورخاق دير كي بير دليدن قورخوب اوني اولدوروب .آمما خديجه نين اولدورمه سي اونون الينده سو ايچيم كيمي بير شيء دير يوخ دييمم .نئجه دير اؤزوم بهلولو اولدوروم .بير دليدير دا ...آمما يوخ ...او بيزيم هاميميزدان آغيللي دير هاميميزي سريير .خليفه ني چوبان وبيزلري اونون ايتلري سانير . گوزوموزون قاباغيندا جسارت ائديب بيزلري تحقير ائدير ...بلكه خديجه اونون جسارتني سئوير ...اوندا منده ائله دانيشارام ....آمما يوخ اوندا بو گوزل پاراق سكه لر اليمدن چيخار ..قاضي اولماق منه رويا اولار (قاپي چالينير ،تله سيك سكه لري ييغيشديرير ) كيمدير ؟

بهلول : ديوانه بهلول .آچماسان آتيملا دوواردان آشاجاغام .

قاضي :ياخشي گليب .ائله يئريدير كي باشين باتيرام سسين كسه م .كيمسه نين خبري اولماز .دييريق دلي دير قاليب چولده قورد قوش يييب .(بركدن )گلديم بهلول .(بهلول داخيل اولور )

بهلول : خليفه نين محترم قاضي سي نه حالدا؟ منيم بو آتيما بير آز سو وئريرسن ؟

قاضي : اشي سن الله بوراخ آغاجداندا آت اولار ؟ آغاجدا سو اوت يير .

بهلول : منده دييرم ..ايت اليندن سوموك گميرمك اولمورمنده آلا گوزلو ،قارا قاشلي ،ياللاري اوزون اوجا بويلو آت مينيم ،او بويدا آتدان يئكه خليفه ائششه دن كيچيك قاضي ده آت مينسين. تانريا خوش گئدرمي؟

قاضي : بهلول ،خديجه ،او گوزل ملكدن نه خبر؟

بهلول : منيم سنه ايشم دوشوبدور .دلي بهلول سنين قاپينا گليب ..

قاضي : سن مني محو ائليرسن  سن منيم حياتيمي بو ساراييمي باشيما اوچوردورسان .او گوزل ملكي مندن اوزاق ساليرسان .

بهلول : كيشي بير دايان گوروم من دليم يوخسا سن ؟ نه اؤزوندن چيخيرسان .او نه منه ياراشير .نه سنه .نه ده خليفه نين....

قاضي : منيم نييم يوخدور مني سئومسين سني سئوسين ؟                                                    

بهلول : بيز هاميميز دليييق .من،سن،خليفه...خليفه نين سارايي بير بويوك دلي خانادير . من جان قوروماق دليسيم ، سن يالتاقليق دلي سي و خليفه ده قدرت دلي سي .يازيق خديجه نئجه سئچسين بير طرفده سارايين شكوه و عظمتيني ، قاضي نين ابهتي ني بير طرفده ده كي يئر سيزيوردسيز دلي بهلولو.

قاضي : سن منيده محو ائديرسن اؤزونوده ،ال چك. سارايا اياق قويما قوي اودا اونودسون .

بهلول : اودا دلي دير . دلي اولماسايدي يا او دلي خانادان قاچاردي يا كنديسيني محو ائدردي .، آمما ائله باخيرام او اؤزونو محو ائدير هر گون سنين ،وزيرين ،خليفه نين يويولماميش اوزونو گورور .

قاضي : بهلول ال چك سارايدان . دئدين ايشين دوشوب منه اويله مي ؟

بهلول : دوغرودور ، قاضي اولماق ايستيرم .

قاضي : نئجه سن جسارت ائديرسن قاضي اولماق سوزونو منيم قارشيمدا ديله گتيريرسن ؟

بهلول : قورد آتيلماسين باشينا،دئميرم كي قاضي اولوم ...ائله بيل جين وورموش آداملارا اوخشاييرسان .. كيمسه سنين يئريني توتماق ايستمير كي بئله اؤزوندن چيخرسان . منه يالنيز قاضيليق درسي وئر .

قاضي : اوندا سن منه نه وئررسن ؟

بهلول: منيم نييم وار آي يازيق فاغير مسكين بير آدامام..دئيير سن كفن پولو من وئريم ؟

قاضي : اؤزون اؤله سن ...من سنه درس وئريم باشيما بلا آچاسان ؟

بهلول : بس اوندا خديجه ...

قاضي : كس سسيني  اونون آديني چكمه .آغزيني آچاندا ائله بيل آري يوواسينا چوپ اوزاديرسان آري كيمي آدامي چاليرسان .سنين ديلين ايلان كيمي دير ...

بهلول ك بس ائله سه گل معامله ائده ك ائشيدميشم ايكي دنه اوغلون وار هه، ائله دير مي ؟

قاضي : هه ..اونلارلا سنين نه كسب و كارين ؟

بهلول : هئچ .سن منه قاضيليق درسي وئر ،منده سنين اوغلانلارينا مكتبده درس وئريم . بوندان اونملي خديجه ده ن ال چكيم .

قاضي : راضييام .آمما دوغرودان خديجه دن ال چكيرسن يوخسا...

بهلول :سوز وئرديم ...من ازلدن اوندان ايشيم يوخدو يالنيز او .....

قاضي : يالنيز او منيمدي ....حاضيرام ...

بهلول : بيليرسن خليفه بيلسه .....

قاضي : سوز وئر كي خليفه يه ده دئمييسن .

بهلول : هه ..هه   ياخشي اولار ..آخشانم اوشاقلاري يوللا گلسين .بيرده او كوينه يي وئر منه پالتاريم يوخدو .(پالتاري آلير .گئدير )

قاضي : ان اعلا .داها بوندان ياخشي اولماز ..بهلول خديجه ال چكسه .هم خديجه منيم اولار . هم سكه لر خديجه سيز سكه نييمه لازم يا سكه سيزخديجه .هه بئله ياخشيدير

___________________   يئدينجي شكيل  ____________________

كوچه ديربهلول يالنيز كوچه ده بير قاپي آغزيندا دوروب قاپيني چالير .قاپي آچيلير بير هيكلي كيشي چيخير:به ،بيزيم ديوانه بهلولوموز .اشي سفه ليكده ال گوتوروبسن يا يوخ ؟

بهلول : بو دونيادا يا گره ك عاشيق اولاسان يا دلي ...البته بولارين ايكيسيده بيردير ....بوراخ . مه ايكي دنه آيي بالاسي لازيمدير. وارمي؟

كيشي :  هه .تزه گتيرميشم .ننه لريني اؤلدوردوم اؤزلريني گتديم .آمما بهلول بليرسنده....

بهلول : هه بيليرم .اون دنه گورر يوخسا گئديم ...

كيشي : اشي هارا گئده سن .؟دلي بهلول گله قاپيما من اونو الي بوش يولا سالام .يوخ ...گل ايچري گوتور آپار .(گيريرلر ايچري . صحنه قارالير .يالنيز قارانليقدا بهلولنان كيشينين سسي ائشيديلير .)

كيشي : بهلول حيوانلارلا ياشاماق ، اينسانلارلا ياشاماقدان                 . سن كي هر گون سارايداسان.

بهلول : ائله اوردا حيوانلارلا باش باشا سورتورم .بونلاري دا آپاريرام سارايا ده ده لرينين يانينا بير قاضي دوزلديم كي آييلار اونو آتالاري كيمي يالاسينلار .بو كوينه يي ده آدامجيقينا گئديريم .

   ------------------------------- سككيزينجي شكيل  ------------------------------------------

قاضي ايله آروادي قاپي آغزيندا ايضطراب ايچينده ساغا سولا گئديرلر.

قاضي : گوره سن نييه گئجيكديلر ؟اوغلاني يوللاديم داللاريجا اودا گئجيكدي .

آرواد:من اوشاقلاري سندن ايستيرم . هرادا اولسا گتيرمليسن .

قاضي : ياخشي ياخشي بير دايان گوروم ايندي گلرلر .

آرواد :اوغلان گلير آمما اوشاقلاردان خبر يوخدور ....اولميا ...آمان الله ....من اوشاقلاريمي سندن ايستيرم.

قاضي (اوغلانا ):هه نه اولدو ؟ اوشاقلار هاني ؟ قالديلار بهلولون يانيندا.؟

اوغلان : يوخ جانيم اوردا دئييلديلر بهلولدان سوروشدوم هاني بس اوشاقلار ؟ دئدي نه اوشاقي؟

قاضي : نئجه نه اوشاقي ؟...

آرواد :بس منيم اوغلانلاريم ..هاني اي شهرين خليفه سينين قدرتلي قاضيسي ..سن اوز عاييله قورويا بيلميرسن اوندا قالميش خالقين حاققيني قورويوب عدالت قوراسان ؟...

قاضي :سن دانيشما كئچ ايچري سسيني خالق ائشيتمه سين .

آرواد :'گئده رم آمما اوشاقلاريمي سنين دريندندن ده چيخاتمالي اولسام چيخاردارام .

اوغلان : قوربان بهلول اوغلانلاريندان بير سوز دئدي قورخورام دييم (ياواشجا.آروادا اشاره ايله )هه دئييردي كي قاضي نين اوغلانلاري دونوب آيي اولوب ...

قاضي :آيي ..ياخشي سنه گوستررم ديوانه بهلول من سنين اليندن خليفه يه شيكايت ائده رم (غضبله گئدير)

          ________________    دوردونجو پرده   ___________________

(هارون الرشيدين ساراييدير ..خليفه ،وزير ،خديجه ،قاضي ..و بهلول آغاج آتيلا دور وورور دايانير )

بهلول : اميرالمومنين مني بو دلي خانايا يولداشلاريمين يانينا چاغيريب ...قاضييا امر ائله يين منيم آتيمي بو طوله ده ساخلاسين ، اوبند ده  (خليفه نين تختيني گوسترير) باغلاسين .

خليفه : (وزيره باخير گولورلر) بهلول ؛ بيليرسن دنيزين ان بويوك حيواني نه دير ؟

بهلول : نهنگ .

خليفه : اوندا بس قورولوغون  ان بويوك حيواني نه دير ؟

بهلول : استغفرالله . هانسي حيوانين جرا‍‍‌ْتي اولا بيلر كي اؤزونو خليفه دن بويوك بيله ؟(هامي گولورلر .خليفه باشين قوزويان كيمي سسلرين كسيرلر)

وزير : بهلول ، بير او پالتاريني يودا نه اولار؟

بهلول : يئنه چيركلي اولاجاقدا .

وزير : يئنه ده يووارساندا .

بهلول : منيم ان اونملي ايشلريم وار پالتاريوماقا دونيايا گلمه ميشم كي .

خليفه : بهلول ع رنگين چوخ ساراليبدير ، يقين آجسان ...منيم يئمكلريمدن گتيرين بهلول يئسين .

(يئمك گتيريرلر .بهلول گوتوروب گئدير ائشييه . الي بوش قاييدير )

قاضي : سن او قده ر آجييدين  تز يئدين ؟

بهلول : يوخ ، قويدوم ايت يئسين .

وزير: خليفه نين يئمه ييني قويدون ايت يئسين ؟

بهلول : ياواش ده ايت ائشيدر او يئمك خليفه نيندير، يئمز .(هامي گولور )

خليفه : بهلول ، ايستيرسن خليفه اولاسان ؟

بهلول :يوخ .

خليفه : يالان دئييرسن . نييه ايستميرسن؟

بهلول : من ياشاييرام .اوز گوزومله اوچ خليفه نين اؤلمه ييني گورموشم . سن كي خليفه سن نئچه بهلول اؤلومون گوروبسن ؟(قاضييه ) قاضي نه يئييبسن توكولوب ساققالينا ؟

قاضي : گوورچين...

بهلول : گورورم فضله سي توكولوب ساققالا.(هامي گولور . قاضي عصبلشير )

قاضي : قوربان ؛ بهلول منيم اوشاقلاريمي گيزله ديب وئرمير .

بهلول : دوغرودور قوربان ، قاضي نين اوشاقلاري منيم يانيمدا درس اوخوردولار .آمما دونوب آيي اولدولار.

وزير : آيي؟

خديجه : نئجه آيي ؟اينسانداندا آيي اولارمي ؟( بو حالدا سكه لري يئييلميش قادين ايچري گيرير )

بهلول : نييه اولماز. بودو ها بو قاديندان سوروشون گورون قاضي نئجه اونون سكه لريني بال ائله دي ؟ بو اينسانلارين اليندن ، آدام قاچيب آيي اولار.

خليفه : بو سوزونو ايثبات ائده بيلرسن ؟ يوخسا اؤرونو دلي ليقه ووروب سوسهلنيرسن ؟

بهلول : اذن وئرين . اوغلانلاري گتيرميشم قاپيدادير..دايانين ...(بهلول چيخير ايكي آيييلا ايچري گيرير آييلارقاضي ني يالاماغا باشلاييرلار)

وزير :تانريم باشيميزا نه بلالر گلير ،اينسانداندا آيي اولارمي.

بهلول : هه اولار ..سكه لر بال اولان يئرده آدام دا آيي اولار .ياخشي آيدين گوزوز اولسا بيز ايندي بير اورمانداييق حيوانلارين هاميسيني گوره بيلرسيز .

قاضي : قوربان بو آروادين سكه لري منيم ائويمده دير او سهو ائليب بال كوپه سنين يانيندان سكه كوپه سيني گوتورميب من يولاييم اوغلان گتيرسين اما منيم اولانلاريمي ....

بهلول : سكه لر گلني كيمي اغلانلارين حاضير دير گور نه گناه ائتميشدين اوغلانلارين آيي اولدو

تاجر : قوربان من كچن ايل گليب بو كيشي نين كاروانسراسيندا بير بريان تويوخ و دورد يومورتا يئميشم .كاروانيميز حركت ائديب .بونو تاپيب پولونو وئره بيلمه ديم ايندي گلميشم حاققيني وئرم مندن مين دينار ايستير سيز قضاوت ائدين .

كاروانسراچي:دوغرودور  يا اميالمونين .آمما منيم بير ايل تويوغوم دوغوب يومورتالارينين اوستونده ياتسايدي .اولار جوجه اولوب و من اولاري ساتسايديم ايندي منيم مين دناريم واريدي ..افسوس كي بو كيشي منيم پولومو ساخلاييب و من زيان گورموشم .

هارون الرشيد : بو كيشي حاقليدير .اونون مين ديناريني قايتار .

بهلول : بير دايانين .منيم بير يئريم واردي .بوگون خليفه نين سارايينا گلنده ايكي نفر فهله اورادا ايشليرديلر دئديم يولومون اوستوندهدير قوي بو پيشميش بوغدالاري وئريم اكسينلر .

(هامي گولور ):آخي پيشميش بوغدادا گووه ررمي ؟

بهلول : بير شهرده كي پيشميش تويوق يومورتويا وپيشميش يومورتا جوجه اولا پيشميش بوغدادا گووه رر .

خليفه : تاجير سن بير تويوق و 4 يومورتانين پولونو وئر . گئدين .

بهلول : گورورسوز نه وحشي اورماندا ياشييريق . اينسانلار آيي اولور .سكه لر بال اولور . آغيللي لار دلي اولور سارايدادا هر هانسي حيواني ايستسن تاپا بيلرسن .

 

                              «««««««« سون  »»»»»»»»»