نازلینین ایلقاری

« نازلي نين ايلقاري »

ايندي ده ائله قولاقلاري سسله نيركي او قاييتسا اؤلدوره جكلر يا اونو محبسه سالاجاقلار، گونشين سارالان واختيندا هر گون آخشاملار نازلي ايندي سكسان ايلدير كي گئدير آرازين قراغينداكي اكدييي سوووت آغاجينين آلتيندا دايانيرو اودلار يوردونون قارا يازيسين قافاسيندان كئچيرير و ايلقارين خاطيره سيله ياشاياركن اونون قاييتماغيني گؤزله يير. 1920- نجي ايللرايدي ؛ نازلي نين 15 ياشي واريدي .او گونلری نازلی  ياخشي خاطيرلاييردي ؛ اونون گؤزلرينده آذربايجانين آجي و شيرين گونلري دوب-دورو سو کیمی  گؤرونوردو.نازلي آز دانيشاردی و دانيشماغينیدا ؛ هر زامان کی كيمي بير باياتي ايله باشلار.بيز بيرگئج ايدیک  و اونون خاطيره سيني و گؤردويو گونلري نه گؤروب و نه ده دويوردوق ، اونا گؤره ده اونونلا چوخ ايلگي باغلييا بيلميرديك .آخی او کندیندن آز دانیشماغلا خالقی اؤزوندن اوزاق سالیردی . قوجالار هر زامان اونون آدی گلنده دئییردیلر او بیرینجی عاشیقدیر هم سئوگیلیسینه هم تورپاغینا .آخی اونون آرازین ساحیلینده بوتیمار کیمی هر آخشام چاغی اوتوروب گؤزلمه سی و اوزاقلارا باخماسی و یاواش – یاواش , کندی – کندیسی ایله قونوشماسی و آرادا بیر آه چکمه سیده گؤزیلدی و سئوگیله دولویدو. بیزیم کندیمیز ائله آرازین ساحیلینده دیر , بیر گون آخشام چاغی ایدی آرازین ساحیلی ایله ائوه قاییدیردیم , آمما قوی دئییم کی نازلی نین آغیرسیز دوروب آرازین کنارینا گلیب یئکلمه سی , خالقدان آرتیق منی ائتگیلیردی و چوخ کندیمله دوشونوردوم کی خالقیمیز بوندان نییه یالنیز بو جمله لری دئییرلرکی "او بیرینجی عاشیقدیر هم سئوگیلینه هم تورپاغینا "و بو جمله لری   یاواش – یاواش زمزمه ائده ره ک  نازلییا دوشونوردوم آرازین ساحیلنده  نازلی نین یانینا یئتیشدیم اونون قیریشمیش اوزونون دولای لاریلا گؤز یاشلاری آخیردی . گؤز یاشلاری آز اولدوغونا باخمایاراق اونون هر زامان اوره دن ه چکنده آه چکنده آوزونوده کی قیریشیقلاری آچیلیب گؤز یاشلارینا یول وئریب , گؤز یاشلاری آخیردی و بیر آنا کیمی " یوخ , آخی او هله آنا اولمامیشدی " بیر عاشیق کیمی اوتایا باخیردی ائله بیل کی اوزاقدا اولان مسافریری ایندیجه قایداجاق و او هر گون اونو گؤزله ییر . من آغاجین دالیندا گیزلی دایاندیم . دییه سیز- دئمییه سیز منده اونا باخدیقجا بیلمه دن , آنلامادان یالنیز اونون باخیشیندان , اوزاقلاری سئیر ائتمه سیندن ائتگیله نیردیم و گؤزلریم یاواشجاسینا ایسلانیردی . بیردن بیلمه دن بیر آه چکدیم . نازلی سسه قولاق وئریب منه ساری باخدی و منی گؤرمدیینده حالی دییشدی و یئنه خیال و خاطیره لره دالدی. بو گون چوخ فرقلیدی ائله بیل کی گونده کی نازلی دئییلدی .آخی چوخ آز دانیشاردی , تک یاشیردی , بوتون عاییله سی ایران حاکیمییتی طرفیندن توتولوب اولدورولموشدو. او دیله گلدی : "کیمسن ؟ گل یانیما ..... گل " .  بو سؤزو ائشیدرکن گؤزلریمی سیلدیم و اونا یاخینلاشدیم . چوخ سئوینیردیم , نییه کی او بیرینجی یول دانیشماغا و بیر نفر منیم کیمی گئنجه یانیندا اوتورماغا  ایذن وئرمیشدی . آخی چوخ ده یرلی اوتور –دورون بیلن  ساکین و سایقیلی بیر اینسانیدی . اؤزو دانیشماسایدی کیمسه ده جراءت اولمازیدی اونون تنهالیقین سیندیرا , اونا گؤره ده من کندیمه گووه نیردیم و اونونلا دانیشماغا اونون طرفیندن لاییق گؤرونمکدن فخر ائدیردیم . اودا دانیشماسادا منی قبول ائتدی و بو منه چوخ اؤنملی ایدی . حورمتله سالام وئردیم , اونون گؤزو ائله اوتایدایدی و گؤرونمز و دویولماز مسافیرینی گؤزله ییردی .هر دن سویادا باخیردی و اونون عادتیدیر کی هر گون  آرازدان بیر بارداق سو گؤتوروب یانینا قویاردی و سویا باخیب بایاتیلار اوخویاردی .من یاخشی خاطیرلاییرام کی قارداشیمین تویو ایدی , بیزیم ائو نازلی نین ائوینه یاپیشیقدی . تویدا مغنّی ماهنی اوخویوردومنده حیطده نازلینین ائوی ایله قونشو اولدوغوموز دووارا سویکه نیب اوتورموشدوم . مغنّی دن "آراز"ماهنی سینی ایسته ییردیلر. بیزلرده رسمدیر هر تویدا آراز ماهنی سینی اوخویارلار , مغنّی اوخودو , یئتیشدی او یئره کی " آرازی آییردیلار    ظولم ایله دویوردولار " دووارین دالیندان نازلی نین آغلاما هونکورتوسون ائشیتدیم , چوخ کدرلندیم . آزدان – چوخدان من نازلی لا آرازین دویغو ایلگیسینی دویوردوم ...نازلی بارداقداکی سویا باخدی بیرده آرازا سونرادا اوزاقلارا, آرازین سسینه سس وئره رک سویله دی:       " آرازی آییردیلار, ظولمیله دویوردولار " ائله بیل دونن ایدی , 1920 – نجی ایلی دئییرم,باکیدا بلشویکلر استعمارچی دوولتلریله بیرلشیب , میللی حکومتی میزی ییخمیشدیلار ایلقار آخشام چاغی ائوه قاییداندا رادیودان ائشیتمیشدی , ائوه گیررکن گؤزلری دولموش حالدا دئدی : " قویماییرلاردا بیر تورک اوولادینین اؤزو گولسون .آخی بو میللت نه قده ر گره ک آیریلیق آجیسینی چکسین ؟ نه قده ر موحاریبه ده یاشاسین ؟ بیلمیرم بیز تورکلر آنادان اولاندا آندیمیزا ائله موحاریبه یازیبلار؟ آیریلیق یازیبلار؟آخی نییه بیزیم قارداشلیق و بیرلیکده یاشاماغا استعمارچی دوولتلر بو قده ر گؤزودارلیق ائدیرلر ؟ او مساوات پارتیامیزیدی کی دونیا قارشیسیندا دوردوقویمادی تورک دونیاسی اؤز خالقلارینین یازیقی سینی و یاشاییشینی اله آلسین کندیلرینه میللی دوولت قورسونلار , باشلادیلار هر طرفدن بو میللی تورک بیرلییینین قاباغینا داش آتماغا . بودا میللی حکومتیمیزین سرنوشتی , قارا  طالعی , محمد امین ببیی بیلمیرم توتسالار اونو نه اییلییه جکلر....ایلقار بو سؤزلری دییه – دییه منه باخیردی گؤزلری یاشلی باشینی آشاغی تیکدی . او گون ائله بیل آیاقلاریم آلتیندا جهنم آچیلمیشدی , هر طرفدن جهنم اودلاری منی بورویوردو. آلوو چکیب بو قارا خبرین دردیندن آلوولانیردیم . ایلقاردا او حالدا ایدی . آخی بیزیم میللی حکومتیمیزدن چوخ گؤزله مه لریمیز واریدی اونون بئله بوغولماغی بیزی بلشویکلر طرفیندن گرچکدن چوکدوروردو, آلوولاندیریردی, اوره کلریمیزه اود سالیردی , آخی بیزیم شانلی تاریخی میزی , گرچک حقیقی دویغولاریمیزی , وطن و اوزگورلوک دویغولاریمیزی , کمونیسم امپریاسی , میللی حکومتی ییخماقلا لکه لیردی , دوغروداندا او گون آخشام بیزیم دونیامسیز بوتون قارالیردی,گله جه - ییمیزه قورخولو آددیملار آتیردیق , بیر گون داغیستان تورکلری , تاتارلاری , قازاقلاری ، اوزبکلری بوغورلار, بیر گون دوغو تورکستانی میللی مدنی حاقلاریندادن یاساقلاییرلار, تورک دونیاسینی پارچالاییب سارسیدیرلار, اودلار یوردونون ائولادی گؤزو قارشیندا مقاویله لر باغلاییب آندلاشیب تورپاغینی پارچالاییردیلار. .

بونلار هامی سی او گون ایلقارین گؤز یاشلاری ایله منیم قارشیمدا یانار اود اولوب منیمده جانیمی اودلاییردی . آخشامین قارانلیقی چؤکن کیمی خالق هامیسی بو قارا خبری رادیولاریندان دینله میشدیلر بیر آغیر سکوت کنده چؤکموشدو . آآ       آخی بیزیم کندین یوخ بوتون آذربایجانین اینکشافی بوتون ساحه لرده میللی حکومته باغلیدی . میللی حکومت بیزه اوزگورلوک , باش اوجالیق , هر نئدن اؤنجه میللی آمال و دیلکلریمیزی یئرینه یئتیریردی . و ميللي بايراقيميز بيزه غرور وواوزگورلوك و موتلولوق وئريردي. او آخشام ايلقار يامان دولموشدو، صوفتي  ياز بولدو كيمي غضبدن قاراليب بوغولموشدو و گؤزلريندن نييسان ياغيشي كيمين گؤز ياشي تؤكوردو .بيردن گؤردوم اونون گؤزلري منيم نيشان اوزويومده دير .....

نازلي نيشان اوزويو ديينده بارماقلاريلا اوزويو چئويردي و بركدن آه چكیردي ....اوغلوم ائله بيل بيزيم يازقيميز و طالعيميز دونمك حالينا گليب هاوا قارالديقجا ، باختيميزدا قاراليردي . ايلقار اييليب منيم اليمده اوزويو اوپدو و آنليني اللريمه قويوب هونكورتو ايله آغلادي . ياواشجاسينا اللريمله اونون باشيني قالديرديم ، بوتون اللريم اونون گؤز ياشلاريلا ايسلانميشدي . آخديقي گؤز ياشلاري اللريمين ايستي سيندن بخارلاشيردي .قالخدي ، گؤزلريمين ايچينه باخدي ، اونون گؤزلريندن من نه لر آلديغيمي ديله گتيره بيلميرم ، آخي اونون باخيشلاري منيم سعادتلي گؤنلريمين سونون آنلاديردي .مندن ايذن ايسته دي . اوزويه باخيب ، اونو گئري آلماق ايسته دي : « ...سئوگيليم بيز تاريخي مسوولييت آلتيندايق . گلجك گونلر بيزيم بو تاريخي مسوولييتيميزدن دوغاجاق ، اونون موتلو يا كؤتو اولماغي ، اوزگور ، باغيمسيزو یا باغلی اولماغي  بيزدن آسيليدر . گره ك حياتين آنلاميني اوزگورلوك آنلاميندا دوُيوُب اونونلا گؤتور – قوي ائده ك. ايندي بو تاريخي مسوُلييت بيزه باخير ، دوغرودور قوزئي ده ميللي حكومت قاراقووتلر و سووت حاكيميت اليله ييخيليب . بو چوكمده بيزده قالخماق زورونداييق تا يئني دن بايراقيميزي خالقيميزين يوكسك آماللارينين يئليله اسديره ك. خالقيميزين بو دورومدا سينيق كؤنوللرين يئني دن كندي چابالاريميزلا مرحم قويوب ساغلاداق ...»

آخشام چاغي ايدي ، هاوا قاراليردي . هاوانين قارانليقي ، سكوتون چوكمه سي ، آرازين شيريم – شيريم آخيب سكوت ايچينده گورولتوسو ، ايلقارين گؤزلرينده ياشلار قورويوب بير اومود وئرجي پارلاماسي و مني باغرينا باسيب قولاغيما ياواشجا دانيشماسي ، مني ائله بيل يوخودان آييتدي : « ايلقار..ايلقار .. ايلقار نه ائشيديرم سن مني يالقيز بوراخيرسان ؟ من سنسيز نئجه ياشيياجاغام ؟ »  ... آغلاديم ، او منيم گؤز ياشلاريمي سيليب « نازلي من گئتمه لييم » دئدي . اونون اوزونه باخديم ، گؤزلرينده اومود ايشيقلاري منيم اودلو قلبيمين آيريليق زامانينين حسرتلريني سيليردي ، او گئتمه لي ايدي ، چونكي قرارين آلميشدي، او بير موباريز كيمي كؤنوللو اولاراق يولوندان گئري دونمه مزليييني ،   بوتون جان وروحوملا حيس ائتديم .اونون گؤزلرينين ايچينده گولومسه ييب باخديم و گؤزلريمله " يولون آچيق اولسون ، اوغورلو اولسون " حيّسيني اونا انلاتديم . ايلقار بيرده اوزويه باخيب ، عاجيزليكله «اونو بارماغيندان چيخارت ، مني اونود ، يئني بير حايات قورماغا چاليش » دئدي اوزون مندن چئويريب ، گئديب حَيَطده كي حوووضون باشيندا اوتوردو ، ائله اوتوردو كي ائله بيل بير داغ ايچيندن ياواش – ياواش چؤكور.او سؤزلري دييه – دييه من اونون ايچينده كي دويغولارين چارپيشماسين دوُيوُردوُم ، آخي او ايكي سئوگي آراسيندا ياشاييردي " وطن سئوگيسي و يار سئوگيسي " منده ائله بو ايكي سئوگيني بير- بيريندن آييرا بيلميرديم .آمما اونو بيليرديم كي وطن سيز سئوگي دن دانيشماق عبث دير وطن سيز بير اينسانا ، اوزگورلوك اوتماق،كنديسیني آلداتماقدير . اينساليقا خيانت ائتمكدير . اوُيدورمادير ، يار سئوگيسي وطن قوينوندا گؤزلدير... ايلقار منيم گؤزلريمدن بونو  ياخشي حيسّ ائديردي .آمما او يالنيز منيم گله جه ييمدن نيگران ايدي  و كنديسيني ، منه باخاندا توپلايا بيلميردي .من اونون حاليني ياخشي بيليرديم ، او قراريني وئرميشدي ، گئدير قاييتمييا. يوخ من هر زامان اونو گؤزله يه جه يم .ايندي سكسان ايلدير كي گؤزلريم يولوندادير ، هر آخشام دئييرم كي ، آرازدان كئچيب بو سويودون آلتيندا ، ايلقار  يئنه ده منيمله گؤروشه جك ....ايلقار او گون مندن ويداع لاشيردي ، آرازدان اوتايا كئچمه يه  اَن ياخشي زامان گئجه ايدي . نييه كي روس و ايران عسگرلري آرازين هر ايكي طره فينده قاپساميشديلار ، سويا ياخينلاشاني قورشونا باغلاييرديلار و من ائله بونداندا قورخوردوم ، اونون ياخالانماسيندان ، اونون قورشونا باغلانماسيندان ... ايلقار مندن ايذن ايسته دي و سون دفه سويله دي : « نازلي ! وطن آغير گونلريني كئچيرير و دوغما اَر اوغوللارينين يارديميني گؤزله يير ، وطنين ، بو قارا گونلرينده هاميميزا ايحتياجي وار .گره ك اونون يولونا ، يارديميندا ، آرخاسيندا دوراق . وطن ييخيلماسين ، تورپاغيميز يئني دن پارچالانماسين ،سندن ايسته ييرم اوزویو منه وئريب مني اونوداسان ، يئني حايات قوراسان ..» .......

 « ايلقار بو نه سوزدور دانيشيرسان ؟ سن قاييداجاقسان . يئنه آزاد وطنده اوزگورلويوموزون شنلييني توتاق ، ميللي حكومتيميزه ، آذربايجان تورپاغلاريني قوروماغينا يارديم ائديب ، آرخا اولاق، يئنه آي اولدوز بايراقيميز شافاقلاردان ، مقدس گويلره باش قالديريب اسه جك و بيزه غرور وئره جك ، سن گئت ، سفرين اوغورلو اولسون ، ظفرين ياخين . گئت قوشول ميللي موباريزلره ، باكيدان تبريزه، قافقازدان دوغو توركوستانا اوزگورلويو پايلايين ، يئني توران قورماغا چاليشين ، بيز قادينلاردا سيزين آرخانيزدا هر زامان سيسين قهرمانليقلاريزا غرورلا ياناشاريق و كؤنلوموزده سيزين آدينيزي و خاطيرينيزي ياشاداريق ،يالنيز دايان من سني آرازا كيمي يولا ساليم ، دايان بو حَيَطده كي نيشان اولدوغوموز گون اكدييميز سويوُد آغاجيني دا گتيريم ..»

ايلقار تعجبله منه باخدي : « سويوُد آغاجيني نئيليرسن ؟ اولمويا اونودا باكييا آپارمالييام ؟ » دئدي ....« يوخ عزيزيم ، دئييرم داها اونو نئيليرم .. » من بير ايلليك سويوُد اغاجيني حَيَطدن چيخارديب گ<توروب بيرليكده گئجه نين قارانليقيندا آرازا طرف ساكيتجه سينه يولا دوشدوق . قارانليق و سكوت كندي بوياميشدي ، يالنيز نئچه ايتين سسي كندين كناريندان دوُيوُلوُردو. بيرده كندين يانينداكي قورباغالارين قوررا – قور ، آرازين گور  گورولتوسو هامي سسلردن چوخ گليردي ، كند دن آيريلديق . ياواش – ياواش آرازين ساحيلينده كي قميشليقلره ياخينلاشيرديق ، يئل اسيردي ، قميشلرين گورولتوسو دوغالين گؤزل موسيقي سيني آنلاتيردي ، خلقتين بو گؤزل نغمه سي اينساني حئيران ائديردي ، دوغورودان گئجه نين سكوتوندا دوغالين سسلري ، موسيقي لري نه قده رگؤزل ماراقليدير. ... آرازا ياخينلاشديق ، ايلقارا "دايان" دئديم ايلقار داياندي " سويوُد آغاجينا بير يئر قاز اونو قويلوياق " دئديم . ايلقار بير آغاج تيكه سين يئردن گؤتوروب سويوُدون كؤكونو باسديرماغا يئري دئشيب قازدي .سويوُد آغاجين وئرديم او اؤز اليله توتوب قازديقي يئره قويدو من تورپاغلاري اونون دوورونه وئرديم . دئديم " ايلقار ! بو سويوُد بيزيم آرامميزدا اولان ايلقارا شاهيد اولسون ، من سنين قاييتماغيني هر زامان گؤزلييه جه يم . اؤزوده بو سويوُدون كناريندا . "   ايلقارين گؤزلري دولدو ، قارانليق ايدي . گؤزلرينين دولماغيني سسينين توتولماسيندان دوُيدوُم .

« نازلي ! مني گؤزلمه ، سن گئنج سن ، كندينه يئني بير حايات قور ، يئني بير دويغولارلا ياشاييشيني باشلا...»  سسي تيتره ييردي ، اليمي اوزونه چكديم ، اوزوندن آخان گؤز ياشلاريني حيسّ ائتديم ....« ايلقار سن قاييتماليسان و من او گونون چاتماسيني ، هر گون آخشام بو سويوُدون كناريندا آرازين او تاييندان ، سنين كئچدييين يئردن گؤزلييه جه يم . سن قاييتماليسان ، گئت ، يولون اوغورلو اولسون ...»  او دانيشمادي، ديلي آرتيق توتمادي ، گئجه نين قارانليقيندا آرازدان كئچدي و من بير اووج سو آرازدان گؤتوروب اونون داليجا سپديم ... آمما افسوس بيلمه ديم كي آرازين سويو ... آخي نه دئييم ..آرازين سويو نه جور اوغورلو اولا بيلر كي بير ميللتين آراسيندا قيلينج كيمي دايانيب . ائلي بير-بيريندن آيري ساليب . آمما يوخ آراز اوغورلودو ، اوندا هئچ بير سوچ يوخ ، ايلقار سودان كئچنده من آرازين آيريليق سيزيلتيسيني كندي روحوملا دوُيدوُم ، آغلاديم ، گؤز ياشلاريم آرازين سويونا قاريشدي ، آرازين آخار سويونون گورولتوسو چوخاليردي و ايلقاردا ياواش – ياواش  قارانليقدا گوزدن ايتيردي . نئچه دقيقه سوُيوُد آغاجينين يانيندا اوتوردوم و حسرتله ايلقارين آرخاسيجا باخديم ، دوُروُب ائوه قاييتديم ، ايلقار باكييا چتينليكله چاتميشدي ، آخي قيزيل عسگرلرين اليندن قورتولماق چوخ چتينيدي .. بو خبري ايلقار ايلك مكتوبوندا منه وئردي ، آنام و آتام و قارداشلاريما گوسترديم ، اونلار مكتوُبو گؤرن كيمي چوخ سئوينديلرو اونا اوغورلار آرزولاديلار . من هاميدان آرتيق سئوينيرديم ، اونون ايلده ايكي مكتوبو گليردي . ايلقار اوردا چايلشمالاريندان و آذربايجان ايگيدلرينين اوزگورلوك يولوندا موباريزه لريندن هئچ بير سؤز يازميردي ، سونرالار من 1945- نجي ايلده گونئي آذربايجان 21 آذر اينقيلابي باشلاناندا ، اونون يئريني فدايي لردن سوْردوم ، چوخو ايلقاري تانيردي . ميللي حكومتيميز ، پيشه وري اؤندرلييي ايله ، تبريزده 21 آذر اينقيلابيندان يارانميش اؤلكه ميزي اينكيشافايونه تيردي ، هر گون مدرسه لر، اوكوللار، يونيوئرسيتتلر، ائيتيم و كولتور اوجاقلاري ، شاعيرلر مجليسي ، ميللي تيياتر و اركسترسمفونيك فيلارمونيك ميللي رقص لر و عاشيقلار صنعتي گونو- گوندن آرتيق ، اؤلكه ميزده پارلاييردي .و گؤزل اوزگور و مدني بير آذربايجان و خوشبخت بير خالقين گله جه ييندن خبر وئريردي . شهرلرده و كندلرده بوتون خالقي ساوادلانديرماغا و يوخسوللوغواؤلكه دن قالديرماغا و اؤلكه ده امنيت ياراتماغا ، فدايي لر ميللي حكومت طرفيندن گوره ولنيرديلر ،  ميللي حكومتيميز ، بوتون خالقدا بير يئني اومود ياراتميشدي و خالق ماراقلا ، سئوه – سئوه ميللي حكومتي و اونون كولتور و اِكونومي پوليتيكالاريني حيمايت ائديب و ايشلرينده ايشتيراك ائديرديلر. خالق هاميسي بو حكومتين چاليشمالاريندا كؤنوللو اولاراق ، اليندن گلني اسيرگه مه ييردي بوتون دوولت ايداره لرينده ، فدايي لر ، مجليس نيماينده لري ، قورولتايا سئچيلن لر ، خالقين ماراغيلا و دوولتين يارديميلا تورك ائولادلارينين اَن دَيَرلي و بيليم آداملاريندان و ضيياليلاريندان سئچيليردي و خالقين ، پهلوي ياراتديغي پرابلئملريني چؤزمه يه چابا گؤستريرديلر . بوتون خالق كيمي بيزيم عاييله ده كؤنوللو 21 آذر اينقيلابينا قوْشولدو و خالقين پرابلئملريني قالديرماغا چاليشديلار ، آتام 21 آذر اينقيلابينين اؤندری پيشه ورينين نيماينده سي كيمي بير نئچه كؤيه و كنده تورپاق مسله سيني حل ائتمه يه باشچي سئچيلدي ، تورپاقلاري ، اكين يئرلريني دئهقانلار آراسيندا بؤلدولر ، آتام نئجه دفه پيشه وريله گؤروشدو ، بو گؤروشلرين بيرينده پيشه وري آتاما ، ايلقارين ، استالين طرفيندن سورگون اولوب و سونرا گيزليجه سينه اولدورولمه سيني سويله ميشدي . عاييله ده بير نئچه آي بو خبري مندن گيزلتديلرو من خبرسيز اولاراق آتامدان هي ايسته ييرديم كي ايلقارين يئريني بويوك اؤندردن و اونون ياخين دوستلاريندان باكيدان بير سورسون . آخي 1944-دن بئله يه اونون مكتوبو كسيلميشدي . چوخ ايصراردان سونرا آتام اوزولتولو بيرحالدا اونون اولدورولمه سيني منه آنلاتدي .من او زاماندا اينانماديم و ايندي ده كي گليب اوتورموشام بو سويؤد آغاجينين يانيندا اونون گلمه ييني گؤزله ييرم ، اونون اولومونه و اولدورولمه سينه اينانماميشام .21 آذرين ايل دؤنومونون شنلييي توتولدو ، بوتون خالقيميز كندلرده و شهرلرده ميللي موسيقي ، تيياتر، رقص ، خالق اويونلاري فئستيواللارلاو ميتينگلرله بو شنلييي كئچيريرديلر. بو شنليك و ميللي حكومتدن راضيليق و آذربايجانين بويوك اينكيشافي، سلطه چي امپرياليستلر ، او جمله دن ؛ روسلاري ، آمريكاليلاري ، اينگيليته لري يامان قورخوتموشدو ، اونلار او گوندن ميللي حكومتي ييخماغا چاليشديلار . حمله لري ، توطئه لري ، داربه لري ميللي حكومته قارشي چوخالتديلار . بير طرفدن جاسوسلاري و بير طرفدن پهلوي حاكيميتينين دئسپوت قان ايچن جلادلاري عسگر لباسيندا ، آذربايجانا هجوم ائتمه يه حاضيرلاديلارميللي حكومتله بير آندلاشمايا قول چكديلر كي مجليس سئچيملري و آذربايجان مختارييتيني قوروماغا ، روسلار ، آمريكاليلار ؛ انگليسلر يارديم ائده جكلر ، پهلوي حاكيميتي ده اونلارلا برابر بو ايشده يارديم ائده جكدير . آمما افسوس كي بو سلطه چي لر، امپريالستلر بوتون اينسان ارزيشلريني اؤز منافع لري قارشيسيندا آياق آلتينا آتدیلارو تعهدلرينی ميللي حكومتيميزن قارشيندااونوتدولار. هر طرفدن آذربايجانا داربه لري و هجوملاري ايران عسگرلرينين يارديميلا باشلاديلار ، بوتون ميللي حكومتيميزين آداملاريني توتوب ،يا اؤلدوردولر يا محبسه سالديلار ، يادا سورگون ائتديلر بويوك اؤندريميز ، ميللي ليدريميز ، پيشه وريني روسلار ، بير آندلاشما بهانه سيله جلفايا آپاريب اورادان قوزئي آذربايجانا سورگون ائدیب اولدورمک زامانینا قده ر  گوز آلتینا آلدیلار و گونئي آذربايجاندا امپرياليستلرين يارديميلا ، دئسپوت پهلوي حاكيميتين قان ايچن جلاد عسگرلريله 45000آذربايجانلي ، بير سوْي قيريمينا معروض قالديلار. هر يئرده فدايي گؤروردولر ائوده ، كوچه ده ، سوكاكدا ، عاييله سيله برابر اؤلدوروب دريسيني سوْيوب ، خالقي قورخوتماق اوچون خيابانلارا آتيرديلار .ميللي حكومتين ، ناطقي ، « آزاد وطن »  و عدالت باخاني ، « فريدون ابراهيمي » ني  داردان آسديلار. هر كيمين عاييله سيندن فدايي يا 21 آذر اينقيلاب طرفداري توتولوب اؤلدورولسييدي ، اونون عاييله سي  ، اولوسونو  باسديرماقدان و ياس ساخلاماقدان ياساق لا دیر دیلار  و اونون اؤلومو اوزره شنليك ائديب قووال چالماغا مجبور ائدیردیلر . خالق نئچه ايللر اؤز اؤلولرينين باسديرماسيندان و قبري اوستونه گئتمسيندن ياساقلانيردي و هر كيم بو ايشي گورسييدي اودا دوولت اليله اؤلومه گئتمه لي ايدي . منيم عاييلمده ائله بو سوي قيريميندا محو اولدولار ، هاميسي اعدام اولدولار يالنيز من قاچيب بير آيا  ياخين آراز ساحيلينده قميشليكلرده گيزلي ياشاديم ، او بير آيين ايچينده يووونماديم ، آج قالديم و بوتون رنگ روفوم آتدي آبداللار كيمي اولدوم، مني توتدولار ، خالق ييغيشدي و پهلوي حاكيمييتينين رحمسيز جلادلارينا دئديلر كي بونون عاييله سي محو اولوب و بو اؤزوده دلي دير ، داغلاردا ياشايير و اليندن هئچ بير ايش گلمز ، اونلاردا منيم بو كؤتو دورومومو گؤروب مني بوراخديلار ، عاييله مين محو اولماسينا ايناينب بو آجي اولايلارلا ياشامالي اولدوم ، آمما ايلقارين اولدورولمه سينه هئچ زامان اينانماديم و اينانماياجاغام و هر گون اونو بو آغاجين آلتيندا قوزئي دن بير خوش خبرله گونئي يه گئري دونمه سيني گؤزله يه جه يم .

دوغروداندا نازلي گؤزله ييردي ، او اومودون هله ده الدن وئرمه ميشدي امما ياشي چوخ ايدي اللري تيتره ييردي ، گؤزونون ياشي قوروموشدو ، آه چكنده دوداقلاري ائله تيتريردي كي ائله   بيل كي قورو يارپاق پاييزدا آغاشدان قوپوب يئره دوشور دو ، آمما هر زامان اوزو   باكييا ساري ایدی ، ياتاندا دا ، اوياق اولاندادا ، او جيسمدن قوجالسايدي دا عشقي چوخ گؤزل سارسیلماز  بير گئنج عشق كيمي/ ايلقاري داواملي ايدي ،نيشان اوزويو آريخلاميش و قورو بارماقينا يئكه اولسايدي دا ،  نازلي يئنه ده اونو بارماقيندان چيخاردما ييب و ايلقاري كيمي اؤزوندن آييرماييردي .

 

ياي – 2009 -توران

zertoşt

 

 

 

 

    Üçlük deyışıyı                                                      ruhun                                                                                                                                                                                                                                                            

                qissa pantomim tamaşası gözəl əski dikləmə formunda eytimin üç formunı göstərir

Oyunçuların başçısı:üç deyışiklik ruhda vardir

Ruh necə dəvə olur

Dəvə süt və süt sonunda çocuk

Dəvəyə oxşar ruh ağır yük götürməgi sevir gözü bağlı sayqı göstərəndir.

O ən ağır yükləri dalına alır o zaman ki dalına aldı qaçaraq üz biyabana qoyur,biyabanın ən uzaq noqtasında ruh aslan olur ,o istəyır özgürlükün  ələ alsın ta böyük əjdahayla döyüşsün

Böyük əjdaha:boyük əjdahanın adi "sən gərək"dir

Aslanın ruhu:mən istəyırəm

Böyük əjdaha"mən istəyırəm"gərək onda olmuya

Oyunçuların başçısı:böyük əjdaha deyın,yeni ərzişləri yaratmaq bir işdir ki aslan onu görməyə gücsüzdır.bəlkə...kəndi özgürlükünü yeni yaratmaqları üçün ələ gətirməlidir bu iş aslanın əlindən gəlir.niyə  yırtıcı

aslan gərək uşaq ola?çunki uşaq suçsuzdr və tez unudan bir başlanış bir oyun bir çərx ki özü dolanır, bəli qutsal.

(duvarın üstündə bu davranış yavaşca və romantik yayınlanır)o ki yaşayışda aslan eliyə bilmir...

Ruhun uç deyışikliyi belə olur:

Ruh nasıl dəvə olur,

Aslan,,,aslan,

  və aslan- sonuç-çocuq

təkər kəndi mehvərinə dolanır

 

(səhnədə ruhun ortasının şəkli

bir çocuq

bir aslan

bir dəvə

divarın üstündə çocuqun son davrranışı

müzik teker-kəndi başına dolanır

səhnədə çarşı yenidən görünür)

Bu qissa pantominin sonu

        Çarşı(çeşitli boyalı dişi inək Boyalı inək bütün çeşitli əbzarlarla bəzənmiş mask,və başqainəgin bədənində bir həkim qoyublar.zərtoşt və oyunçuların öndəri salonun içində tabloya baxırlar.

Həkim inəgin bədənindən):sayqı və hürmət Yuxunun məqamina,bu hekmətin başıdır.

Onlardan ki kötü yatırlar və gecəni yatmayıb ibadət edirlər uzaq olun.

Yatmaq güclü sanatdır və önəmli

Bütün günü gərək yuxunu gözəltliyəsən.

Zərrtoşt:yaxşi yatmaği gözəltliyin,bu yeni söz dəyil.

həkim:gərək günlük on sıra çalışasan,bu çox yorulmağa səbəb olur.bu nəfsin əfyun və bəlasıdır(inək bir az dağılır)

tanrı və qonşuyla barış:yaxşi yuxu istəyır.

Mən  yüksək məqam və çox sərvət istəmirəm.bunlar səfranı coşdurur.mənim fikrimcə az dost kötü dostdan yaxşıdır.ruhun yoxsullarını sevirəm,rahat yuxunu gücləndirir.

Oyunçuların öndəri:bu o şeydir ki keçmişdə ərdəmli hocanın məktəbində dalısıcaydır,rahat yuxu və ərdəmlər ki xəşxaşın çiçəyı verir.(inək dağılmaqdadır)

Həkim:məni yuxu aldı,yuxu bütün ərdəmlərin ağasıdır,yuxu gözlərimə gəldi,kirpiklərim ağırlaşdı.yuxu dodaaqlarıma toxunur,ağzım açıq qalır.mutlu düşüncələrimi oğurlayır...indi mən baş əyırəm..bilgəlik yəni royasız yuxu.(yeni yerlər tuturlar)

Zərtoşt:bu yuxuçular mutludular ,niyə ki bilgisiz yuxusundadırlar.

(duvarların üstündə h.l.m,onlar yerlərini dəyiştirirlər)

Zərtoşt:evlərini!kim onları düzəltdib?əcəba onları neçə aptal çocuq kibrit qutu apartmanından eşiyə çıxardıb?

Bu otaqlar!bu parçalar!insanlar necə onlarda gəl- get edirlər?bunlar çox xırdadır.

(Çeşidli boyalı inək bütünlükdə dağılır və indi kültür ölkəsinin perspektividir.xırda otaq neçə güzgüylə .səslər,böcüklərin vız- vız səslərinə oxşar səs)

Zərtoşt:doğruda bir şeylər var ki onlar ona aldanırlar.bunları aldadan şeylərə nə demək olar?kültür.

Çağdaş insanlar!tələsirdim sizin yanınıza qayıdım,indi siz və mən kültür ölkəsindəyıq.qorxmaqıma baxmayarq gülməyım lazımdır.gözlərim heç zaman bu kibrit qutuların görməmişdi.burası boyalı küzələr olkəsidir!əlli boyalı ləkələr və onoun dövründə əlli güzgü.kim sizi görə bilər? Siz ki keçmiş dövrlərin simbollari ilə örtülü və bu simbollarda uzaq əski dövrlərin simbolı ilə yenidən örtülübdür!kim inana bilər ki sizin ürək bövrəginiz var,hamı bulaşıb,o ləkələrə ki bütün zamanlardan və uluslardan öz başınıza yığıbsız.bütün adət ən-ənələr və çeşitli inamlar sizin adətlərinizdə ağız açıb danışırlar  yalnız indiyə kimi inamlarızdan qurulan tablonun yalnız rollarısız(genel düşmən).pəs öz qanızla yazın onda görərsiz ki qan ruhdur.o kəs ki kəndi qani ilə yazır istəmir yalnız oxuna bəlki istəyır əzbərlənə.ruh yenə bir çağ oxuculardan yara tapıb qoxuyacaq. sizin keçmiş corabları toxumağınız əbəs olacaq bu sizin inamsızlığınızın səbəbidir.

(ona sayqı göstərilmir,yerini dəyışir,yeni durum,yeni dəyışik dini xorda)

Siz doğrudanda məni güldürürsiniz,ey çağdaş insanlar,siz mənə şaşırtıcı və yabancı alaysınız...(dini xorla müsiqi onun sözlərini kəsir.şarkı)

Topluluk:qoyun rədd olsun,qoyun rədd olsun!

Zərtoşt:keçiş izni verin,ölüm öğütçilərinə  oxumaq izni verin!ölum öğütçilərinə baxın!onların içində sarılar ,qaralar və başqa çeşitli boyalılar var.

Şarkı:aptal o kəsdir ki diri qalır.

Zəhərli ruh!dunyaya gəlməmiş ölum fikrindədir.

Şarkı:tövbə elə

Heyvanlar çoba və təhqir olmalıdır.

Şarkı:yaşayış yalnız kədərdir.

Mənim fikrimcə bundan öncə sanat dunyasına bir aci və kədər çəkmiş tanri gəldi.

(zərtoşt bir özəl huzurda cədələ başlayır)

Şarkı:məndə olanları yenidən məndən alın.nə varımsa alın,onun qədərindən az məni yaşayışa bağlayın,sər xoşluq gətirən şənlik o adamlarındır ki gözlərin kədərlərə bağlayıb kəndilərini unudalar.

Şarkı:dunya tam dəyıl,onunla bir surəkli uyqunsuzluq var.

Məndə düşüncələrimi insandan üstün bıraxıram,bütün  onlar tək ki ötəsinə aldanırlar.

Şarkı:sən gərək kəndini öldurəsən,cismini məhv edəsən.

əfsus!bu tanrı ki yaratmışam,bütün tanrılar tək insanın yaratdığıdır.

Şarkı:sən gərək itəsən,məhv olasan,şənlik suçdur.

Insan ıydır və onun bir parçası və mən,mənim külümdən qarartı görüntü baş qaldırdı,ötəsindən mənə sarı gəlməmişdi

Şarkı:bir-birimizdən uzaqlaşaq,çocuq dunyaya gətirmiyək.

Yalnız talehsizlər doğulur.

Mən kəndimə qalib gəldim,külümü dağlara apardım,mən kəndimə parıltılı alovlar yaratmışam.şəbəh mənim qarşımdan dalı çəkildi.

Şarkı:vucudunuzla vidalaşın sönün.

Zərtoşt:istəyırəm bu tamaşaçılara və vucudu təhqir edənlərə işin gərçəgini soylıyəm

(birdən dayanır,bu sıra qulaq asmaqla...düşmənçılık çoxalır!)

Mən bütün vucudam,və ondan başqa heç,və ruh təkcə sözcükdir ki vucud ondan asılıdır,vucud bir səbəbdir,çoxlu böyük səbəb ki yalnız bir anlamı var.

Duyğular,ruh və onların ardıca tam vucud vardır.və vucud duyğu gözlərilə axtarır,və ruhun qulağlarilə eşidir.vucud ölçür qələbə edir,fəth edir,viran edir,vucud ruha höküm sürür.

Bu sona düşünmək gərək,düşüncə olunsa sevinib yenə də kəndisini sevindirəcək.

Az şənlik,elə özü əsil suçdur!

Vucud tamaşaçıları yalnız çürümək istəyırlər.siz özünüzdən üstün yaradmağa layıq dəyılsınız,niyə ki siz yerə və yaşayışa qəzəblənibsiz.naxodaqah qısqancılıq  və nifrətiniz hiqarətli əyri baxışızdadır.

(hamı bir-birinə sarılıb qışqırırlar)

Şarkı:biz yaşayışdan yorulmışıq

Zərtoşt:yorulmaq,yazıq yorulmaq bilmir ki kim tanrıları və əskı dunyanı yaradıb.bu vucuddır,vucud kəndindən  və yerdən umutsız olub,onlar ki vucudu və yeri təhqir edirlər xəstələrdirlər.onlar göyün əşyların və qurtarıcı qan damcıların yaradıblar.bəs onlar xəstələrdirlər.gəlin onlara mehrıbanolağın ta şəfa tapsınlar.

(dağın başında,ikincı zərtoşt qartal və ilanı ehzar edir)amma öncədən gərək qutsal vucudun səsinə qulağ asaq(qutsal vucud saflılıqla və doğruluqla danışır,o ki ipdən duzəlib yerin anlamından söz açır)

(üç keşiş salondan eşiyə çıxırlar...)

Baxın, 

buda keşişlər.

Bu keşişlər məni hüzünləndirilər.onların içində qəhrəmanlıq igidlik tapılmır,onların çoxu çox acı kədər çəkiblər,beləliklə istəyırlər başqalarıda əzab çəksin.

Keşişlər diz çökürlər:ey suçlular dizləriniz üstə pillələrdən yuxarı qalxın.

Zərtoşt:mən onlarla birlikdə acı və kədər çəkirəm,mənim fikrimcə onlar zəncırlə bağlanıb nışanlanıblar.onlar o adama qurtarıcı deyırlər ki bilələrin yalnış dəyərlər və xəyalı zəncirlərə cəkibdir.

Ah! onlar gərək birin tapalar ta özlərini bu yalancı qurtarıcının əlindən sərbəst olalar.

Keşişlər:biz bir cəmdəkdən artıq dəyılık.

(hamı dizi üstə qabaqa gəlib kültür ölkəsinin yönünə daxil olurlar.

Zərtoşt:onlar bir şəxsi tanrı sanırlar ki onlarla düşməndir yara vurur,doğrudur bunlar ibadətlərində cəsarətlidirlər!hətta bilmirlər ki tanrıların necə sevsinlər ,yalnız məsihı səlibə çəkməklə sevgi və məhəbbətlərin göstərırlər.

(gizli bir- bir gedirlər)

Yer o adamlardan doludur ki dəyərləri ölum haqqında oğüt verməkdır!ölüm ya əbədi həyat,ikisi də bir şeydır...

Tanrı bir zənnıdır,siz bir tanrı yarada biləsinizmi?

Siz güclüsüz üstün insan yaratmaq`.

Çalışağın ağıl çərçivəsində qalağın

Siz bir tanrı haqqında düşünə bilərsınızmı?

əyər tanrılar olsaydı,necə qəbul eləməyım ki mən də bir tanrı dəyıləm!

Eləsə tanrılar yoxdur!

tanrı bir düşüncədir ki yalnız haqqı haqsız edir,şayırlər(peyqəmbərlər)çox yalan deyərlər.

Yaratmaq.budur acı kədərdən qurtaran və yaşayışda rahatlıq quran.özgürlükü istiyən.

Ah,qardaşlar,tanrılar mənə heç önəmi yoxdur,

(o zaman ki o dedi "şayırlər çox yalan danışırlar"oyunçuların bir qurupu oyundan əl çəkib otururlar.məşq zamanı kimi bəhs edirlər ya xalqi ilə danışırlar.)

Oyunçu:sən niyə dedin,"şayırlər çox yalan deyırlər?"zərtoşt da şayırdı!

(hamı maskalarını götürür)

Zərtoşt:siz haqlısız:biz çox yalan deyırık.

Biz az bilirik və kötü öyrənirik,elə yalan danışığımızın səbəbi budur.

Bütün tanrılar şayırlərin kələklərının örnəgidir.

(hami o tay bu tay da oturublar..kültür ölkəsındə "dini inamlar")

Zərtöşt:bizi bir şeylər bulutların hökmranlıq səmtinə çəkirlər,biz qarnımızı bütün boyalardan doldurub tanrı və üstün insan adlandırırıq.ah mən şayırlərdən yorulmuşam.

Mən bu gün və keçmiş və sabahlaram.

Şayırlərdən yorulmuşam,əski və yeni şayırlər,onlar saxta və yunguldulər ,suları çox dayazdır ki onu torpaqlı edirlər.

Bir az şəhvət bir az xəstəlik ,ən yüksək diqqət ortasıdır.

(bir halda ki oyunçıların qurupu zərtoştun yanında dayanan aktorla danışırdılar ,bir aktor başında pap maskası görünür,o onların arxalarından danışır)

Pap:mən dövlətəm ümmətəm.

(hamı qabaqkı duruma qayıdıb və qorxudan quruyub şaşırırlar.maskalarını yavaşcasına üzlərinə qoyub cavab verırlər.)

Zərtoşt:yenə bir yalan!hə yaradanlar,onlardır ki ümmətləri yaratdılar və başları üstə sevgilə inam asdılar.onlar özəl dilləri tapdılar,ənənə və haqlarını bina edib yaşayışa qulluq etdilər.

Sonra viran edənlərdir ki çoxlarına tələ qoyub bu işi dovlət adına qurtarırdılar.bu işləri bir iti qılınc yuz iştahayla görurdilər.

(bundan sonra neçə an dəhşət  yer dəyışılır.şagirddən başqa bir-bir çıxıb gedirlər və yavaşcasına dövlət adamlarına qöşulurlar.

Zərtoşt:dövlət kəndisi yalan deyır,o bütün düz əyri dillərə yalan danışır.hə nəyı oğurluqdır.öğurladığı dişlərlə dişləyır. bu soyuq həyulanın hər nəyı yalandır.

Dövlət:məndən böyük kimsə yerdə yoxdur.mən tanrının yasa quranıyam .tanrinın əli.

Zərtoşt:yalnız uzun qulaq və alçaq düşüncəlilər deyıllər ki,həyula qarşında diz çökürlər bəlki `yorulanlar yenə də yorulanlar,onlar ki yeni   botun qulluqunda olurlar.

Xor:mən baş əyırəm

    Sən baş əyırsən

    Biz baş aəyırık

(xor oxuyanlar səlib şəklində adlı bilgin adamlara sarı gedirlər)

Onların yuxarı dırmaşmalarına baxın,bu meymunlar ,qartallar,bir-birinin üst başından yuxarı qalxırlar,çamura batırlar.hamısı istəyırlər şah taxtına əl tapalar:bu aptallıqdır.elə bir mütlülük şah txtına dayanıb,bəlki də çamur şah taxtı üstə ya şah taxtı çamur üstədir.

bir nəfərin səsi:hey!aptallar,meymunlar,təhrik olanlar,botlarız kötü qoxuyur,hamınız pis qoxuyursınız,     

Bir ayrı adam səsi:baxın gor necə əskik insanları çəkirlər.onlar əskik insanlara möhtacdırlar.

Zərtoşt:yaşayış ləzzətli diri bualğdır,amma əskik insanlar  o bulağdan içməkləri quyuları  zəhərləndirir.

Ozaman goruruk onlar hukumət  və ticarət edirlər,qüdrəti əskik insanlarla anlaşdırıb və onlardan üz çövürürlər.

əskik adamlar qüdsrətdə əskik işlərlə məşqul olurlar.

Ah mənim qardaşlarım,siz istəyırsınız   qoxumuş və xəstəlik törədən qazlara burunla batasız?

Tez açışkaları sındrıb dişarı çıxın və özgür havaya atılın.özgür yaşayışın qapıları böyük insanların üzünə açıqdır.orda ki dövlət qurtarır insanlıq başlanır.

(təbillər,təbillər örtük içində,adlı sanlı ağıllılar içəri girirlər)

Bir səs:iştə məşhur ağıllılar.

Zərtoşt:ümmətin daşqasına bağlanıblar.

Birinci öyrənci:əyər bir hakimiyyət istiyə bir yaxşı durumda ümmətlə yol bir ola,gərək məşhur ağıllını atlarının qabağında eşşək balası kimi bəndə çəkə.(təbilər dayanır)

Bilgin:gərçək ordadır ki ümmət ola.

Zəetoşt:siz gərçəğı qoruyan dəyılsiz,ümmətin fanatikisiniz.

Bilgin:mən ümmətdən gəlmişəm,və ümmət də tanrının ruhundan mənə yetişib.

Zərtoşt:ümmət bilmir bu ruh nədir.ruh yaşayışdır ki kəndini hayatın şurundan alır,onun bilimi kədərindən bəslənir.

Bilgin:yalnız bir az üstünlük rahatlıqla barışar.(təbillər çalınır)

Zərtoşt:siz yalnız yarımçılıq dağsınız(isti),sayqılılar,belləri düzələnlər..

Heç böyük güclü yel və iradə sizi yerinizdən tərpədə bilməz.

Siz dəniz də yelkənləri görübsünüz ki

Yellənirlər,yumurulaşır,güclü yelin qarşında titrəməyə düşür?

Mənim asi ağlım titrəyən yelkənlər kimidir.necə eliyə bilərik su üstündə birlikdə üzək?

(izləyənlər,təbillərin güclü qissa güclü səsləri ilə salonu  

Titrədirlər.)dostlar gəlin,bir növ yaşamaq var ki bunlardan uzaq azarsız mutluluq qaynağından da içmək olar.mən bütün yayam, yayın gün ortası olmuşam.biz istəyırık güclü yellər kimi yaşıyaq,qartallar kimi,qar gün yanında,biz böyük yellərik.bütün düşmənlərimizə və ağız suyu atanlara deyırəm gözləyın ki yelin əksinə ağız suyu atmayın.

(trompetin səsi qulaq tutur.izləyənlər yavaşcasına dağılıb daha qayıtmırlar.zərtoşt öyrəncisilə kəndlərini yalnız tapırlar.ağır bir səssizlik)

Zərtoşt:(yoldaşına)dostum tənhalığına qaç!görürəm ki sən böyük kişilərin səsindən kar olub və əskik şəxslərin qılınclarıyla parçalanırsan.kiçik düşüncən kiçik kəhlikə oxşayır,sərələnir,sıxılır,heç yerdə yoxdır...ta bütün cism qoxuyub pozulsın.

Orda ki tənhalıq yalnızdıq sona çatır çarşı başlanır,çarşı başlanan yerdə,böyük kamediyənlərin və zəhərli milçəklərin hay-küyü başlanır.bu dunyada yaxşıları sənəyə gətirənlərdən başqa ən yaxşılarında əsla onəmi yoxdır.

Ümmətin hiss etməgi böyük olmağından çöx azdır.yəni yaratmaq,amma o rejisorlara və kamediyənlərdə güclü hissi var!

               (körpü üstə)

Kamediyənın də ruhu var,amma ağılsız ruh ,xalq kimi qarışıq düşüncəli.

Qaçıb yalnızdıqa üz gətir.

Səni zəhərli milçəklərdən yorulmuş görürəm,cismin yüz noqtası parçalanmış,qururun ondan əsəbləşməyə tavansız.sən təmizsən və onları suçsız sanırsan.kəndini gözlə ,onlar dərini istəyıb və qanını işməyı sevirlər.

              (yolda)

Sən onların pis ağıllısısan.bu səbəbə görə səndən nifrət edirlər.

Ey dost kəndi tənhalığına qaç,ordaki güclü və sovuq yel əsir.bu sənin yazqın dəyıl ki milçək səyyadı olasan.

(onlar ormana yetişirlər sakin və xirda ada,dağlığ,şayəd yel əsməsi)

əcəb!bu ağacı istəsəydim kəndi əllərimlə silkəliyəm,eliyəmməzdim.vəli yel ki görüünməzdi,onu laxladıb istədiyi səmtə əyır.

Beləliklə bizədə görünməz əllər var ki hamımızı laxladıb əyırlər.

(genc oğlan yorqun qəmli oturub)

Niyə ondan qorxaq?bu söz o qədər ki insan haqqında işlənir ağac haqqında da işlənir.

Ağac nə qədər artıq istəsə işıqlıqa və aydınlığa yüksələ,yenə kökü yerdə qaranlığa və dərinliyə gedir –kötülükdə.

Genc oğlan:doğru,kötülükdə?sən mənim ruhumdan necə pərdə götürəcəksən?

Zərtoşt:bir para ruhlardan örtük götürməzlər,bəlki öncədən onu yardarlar.

Genc oğlan:doğru,kötülükdə!nə qədər yüksəklərə qalxıram kəndimə çox az inam  tapıram.tezlikcə dəyişirəm: bu günüm keçən günümü məhv edir.yuxarı getdiyim zaman pillələrdən atılıram bunu pillələrin heç biri mənə bağışlamaz.mən yüksəklərdəyəmmi?kəndimi yalnız görürəm və bu yalnızlıqda titrəyırəm.nifrətimlə hacətim birlikdə qabağa gedir. Mən zirvələrdən yorulmuşam.

Zərtoşt:elə bu səbəbə görə özgür dəyılsən,sən özgürlük dalıncasan.ruhun ulduzlara susuzdur.amma kötü adətlərində özgürlükə susuzdur.sən o adama oxşayirsan ki dostaqda kəndini özgür sanır.sənə saflıq gərəkdir.sevgi və umudu əldən vermə.sən kəndini nəcib hiss edirsən ,nəciblıq hətta yaxşı adamın da yolunu bağlar.bir nəcib insan istəyır gərçək yeni bir şey yarada.amma yaxşı adam istəyır əski və köhnələri qoruya.onlar elə düşünürdilər ki qəhrəman olacaqlar,onlar əyləncə düşgünü olacaqlar.amma səni sevgi və umudumla o qəhrəmana and verirəm ki sənin ruhundadır,qoyma umudın ən yüksək qutsal əşyan olsun.yenə ağac kimi ol ki sevirdin,bir uca qol qanadlı ağac,səssizlik eşitməlilər üçün,dənizin üstündən sallanmaq,biz yaşayışı seviriq,nə o cəhətdən ki yaşıyırıq,bəlki o cəhətdən ki sevməyə adət eləmişiq.həmişə sevməkdə bir az dəlilik var və dəlilikdə də bilim.mənə elə gəlir o adam ki yaşamaqı sevir pərvanələr sabın qabarcaqları və onlara oxşar insanlar kimidirlər,xoşbəxtliyi hamıdan yaxşı tanıyırlar.bu xırda yüngül ruhların uçmağın və incə çalışqan dəliliklərin görmək,məni ağladıb şarkı söyləməyə təhrik edir.mən o tanrıya inam tapıram ki oynamağı dərk edir.yüngül və saf hava,yaxın təhlükə,şeytənət və şənliklə dolu ruh,bulardır ki bir- birinə yaraşırlar.mən oncə yol getməki öyrəndim sonra qaçmağı,

Uçmaği öyrəndim,ondan sonra yer dəyişməyı, oturub gözləmirəm ki biri yerimi dəyişdirə.

Indi yüngül olub uçmaqdayam,kəndimi kəndi ayaqlarım altında görürəm,indi bir tanrı məndə oynayır.

(hamı ibadətdədir,zərtoşt dağdan insanlaraın səmtinə aşağı düşür.onlar dövşanlar kimi sıxılıb ormandan keçirlər)

Həmrəzm qardaşlar!sizi könüldən sevirəm,həmdə sizin ən yaxşı düşmənızəm.sizin ürəkinizdə olan kin nifrəti tanıram.siz o qədər böyük dəyılsınız ki nifrəti tanıyamıyasınız.pəs o qədər böyük olun ki nifrət və meylin olmağından utanmıyasız!

(Başlar)

əyər qutsal ariflər ayıləsindən olmağa tavansızsınız,ən azı yolbir döyüşçılərdən olun.çoxlu əsgər görürəm,sevirdim,çoxlu əsgərlər görürdüm!    

(başlar)

Siz gərək o şəxslərin yanında olasız ki gözləri düşmən dalısıcadır.

Kəndi düşmənlər haqda.

Bu sizin döyüşdir ki gərək ola...düşüncələrizə xatir!

(başlar)siz gərək barışığı yeni savaşlara xatir sevəsiniz və qıssa barışığı uzun barışıqdan artıq istiyəsiniz.mə sizi işə dəvət eləmirəm,amma bir savaş!barışığa öyüd vermirəm,bəlki qaliblığa!öylə ki işiniz bir savaş və barışığınız bir qaliblığ ola.

Bu sizin şəfəqətiniz dəyıl,şücaətdir ki indiyə kimi qaliblığı qurtarıb.,,nə yaxşıdır?,,cəsur olmaq yaxşıdır.

(qurupun qalanlarını göstərirlər.onlar ona sarı gedirlər...o maraqlanır.ama yenədə ihanətli təhqirlərini gizlədə bilmirlər?)

Siz yalnız gərək nifrətə layıq düşmənliyi saxlıyasınız,nə o düşmənləri ki təhqir edirsiniz.düşmənlərinizə qururlu olmalısınız.düşmmənlərinizn qaliblığı sizin qaliblığınızdır.

(o qurupa ki ona sarı gəlirlər)üsyanlıq bir qulun şərafətindən artıq bir şey dəyıl.kaş şərafətiniz sizdən itaət edərdi.bütün yaşıyanlar bir para şeylərə baş əyıllər.

(onu ortaya alırlar...şayəd bir az çox.)

Hər nə ki sizə əziz və qiymətlidir,bir yolla sizəhöküm sürür.ah,döyüşçü yoldaşlarım!sizi könüldən sevirəm.ama mənim könülüm bu sevginin qabağın alacaqdır!

(xalqın kütləsi.onu özləri ilə çəkirlər o müqavimət göstərir)

Könlümün qabağın alam gərək.əyər qabağın almasaq,tezliklə ağlı əldən verəcəyık.bütün böyük eşqlər bağışlama və rəhm etmədən keçər.

(bir birinin ardıca keçir)

Qara baxlıq bütün o kəslərindir ki sevillər və ürək yandırmağlarının qabağın almırlar.iblis bir gün mənə dedi:"tanrınında düzəxi var,onun düzəxi insanlara sevgi və məhəbbətidir"və o artırdı ki məsih insana ürək yandırmaq dərdindən öldü.pəs ürək yandırmaqdan uzaq durun,doğrudur bütün yaradanlar daş ürəkdir,yaranılanlar hər nəyi kor qoyullar.

(kəsinliklə o hazırlaşıb danışır!danışır!aya o gələcəkdən xəbər verəcək?)

Öncədən uluslar yaradanlardılar,sonralar yalnız şəxslər yeni yaradıcılardır.

Bir genc oğlan:zərtoşt! nədən kəndini bizim aramızdan ayırırsan?

O nədir ust örtüyü altında gizlədibsən?bir qamçı?

Zərtoşt:müridlərin ləzzəti kəndi ləzzətimdən əskidir.(onu tutub qovzayırlar,bir hindi mürtaz kimi ortaya qoub dövrəliyirlər)  

 Mən  hər zaman kəndimlə danışmaqdayıq,necə dayanmaq olar əyər bizdə olmasa...bir yoldaş!yoldaş və dost sənətdə və kahinlikdə hoca və ustad olmalıdır.

qul:sən eliyə bilmərsən sevəsən.

Zülümkar?sevməyə tavansızsan.

Siz zalim hakimlərdən hansınız sevməkə qadirsiniz?dosluq vardır.aya dosluq ola bilər?

Bir oğlan:(başı qızın dizi üstə)bəs sevgi necə?

Zərtoşt:çolu insanlar heyvani şəhvətlərində yaşıyırlar.

Bu insanlar!heç zadı bir qadının qucağında olmaqdan yaxşı bilmirlər.kaş siz bir kamil heyvan olardınız,niyə ki suçsuzluq heyvanın vucudunun bir qismidir.heç olmasa suçsuzluqu anlamında saxlayın,çoxları devləri vucudlarından dişarı atmaq istəyırlər,amma özləri çönüb dönquz olublar.

bir sahibsiz çocuq:insanların alış verişi şəxsiyyəti fasid edər,özəlliklə o olmaya.

Zərtoşt:yaxşı dedin,alay(məsxərə)

(xalq çolu zarafatla gülürlər və beləliklə hay küy düşür)

Iki genc ər arvad:və evlənmək?

Zərtoşt:mən evlənməyı iki şəxsin yaradıcılıq

Iradələrinin bir-birlərinə sayqısın adlandırıram.sən gencsən ,uşaq və arvad arzusundasan,siz yalnız doğub doğdurmıyasız,bəlki bir yüksək vucud araya gətirməlisiz.(öz başına dolanır ,uşağın şəkli ki öz başına dolanır)amma heyif ki çoxlu insanlar doğmağı evlənmək bilirlər!ah!bu yoxsul rhun cütləşməsindən.ah bu kötü ruhun cütləşməsi.bu xırda yalan bayram paltarı geyıb.onlar buna evlənmək deyırlər,deyırlər birləşmələri göydə bağlanıb,aptallığın azı böyük axmaqlığa yol açar.evlənmək ki siz eliyirsiniz,gözləyın ki kötü sonuçu olmıya.

Bir nəfər:iki nəfərin bir olmağı nə qədər böyükdür.

Zərtoşt:öncədən sevməyi öyrənin,kəndinizdən başqasını sevməyi.evlənmək bağınız yalnız əbədi qalmağınıza yardım etməsin bəlki sizi yüksəltsin.aya bu sizin iradənizdi?bəs belə evlənmək əbədilik qutsaldır.

Bir qadın;qadın erkəkdən yaxşıdır,qadın uşaqları yaxşı anlayır.

Bir qadın:erkək qadından çox uşaqdır.

Bəy:erkəyin xoşbəxtliyi bu sözün deməyindədir :mən istəyirəm.

Gəlin:qadının xoşbəxtliyi bu sözün deməyındədir:o istəyir.

Qoca qadın:qadınların dalınca gedirsən?şallaqı unutma!

(gülüşlər.xalqın içində)

Və zərtoştun olumu haqqında?

Hə,ah doğrudur,ölüm?

Zərtoşt ölümdən danış.

(səhnə yuxuya çevrilir.ağla sığmayan olaylar olur,zərtoşt peyğəmbərə çevrilir,şaşırlı ritm)    

Zərtoşt:çoxları çox gec ölürlər və bir azıda gec ölürlər.erkəkləri gərək öyrədəsən.vaqtlı ölüm.bir qisminin öncədən könülləri qocalır və bir qisminin də ruhları.çoxları genclikdə qocalır,amma gec gələn genclik gencliyi uzun suürür.

(şaşırıcı ahəng)

Ah!kaş tezliklə ölüm öğüt verənləri gələrdi.amma yalnız yavaş ölümün səsi qulağıma gəlir,doğrudur,o ibrani kişiyə,tez ölməginə xatir öğüt verənlər saygı göstərillər.o yalnız göz yaşıla kədəri, yaxşılardan və ədalətçilərdən nifrət etməyi tanıyır.pəs birdən-birə ölüm hacəti ibrani isaya qalib gəldi.kaş çöldə qalardı,yaxşı insanlar və adillərutanardılar.bəlki ondan sonra yaşayışı sevgini və gülməyi öyrənərdi!amma neyləmək o çox tez öldu,əğər mənim yaşıma yetişsəydi,özü öz öğretimini danardı!o kifayət qədər nəcibdir kiyaxşı dana!o hələ təcrübəsizdir.

(xalqda məsx olub və əskik yaradılmışlara dönüblər)    

Amma insanın yanında yeni genclikdən artıq uşaqlıq var və az kədər və qəm,o yaxşı anlır ki yaşayış və ölüm nədir.(o xalqın içində elə bir tük kimidir ki suyun üzündə dir)

Mənim yoldaşlarım,olmuya ölümünüz insan və yerə qarşı küfr ola,bu mənim sizin bal ruhunuzdan son istəyimdir.

Kambur:sən ki kor-şilləri və çolaqları sağaldırsan,eləsə mənim belimin əyrisini də düzəlt. 

(Səhnənin fəzası möcizələr çevrəsinə çevrilib,müzik hələ səslənir)

Zərtoşt:böyük qoca deyır ki əğər kamburun belinin əyrisini götürsək ruhunu götürmüşük.və əğyər görməyi kora versəniz ,o kötüləri elə görəcək ki şafa verənini nifrin edəcək.yataq xəstəsi ki qaçmaqda gücsüzdür ən kötü adətləri  onu yolundan azdırar.nə önəmi var ki birinin gözü birinin qulağı başqasının kıçı olmıya,ya başqalarını görəsən ki dil,burun və ya başlarını əldən veriblər.bunların ən kötüsü naqısolxilqələrdir kitəbçovurdilər,baxın.

             Giriş .....qulaqdan

Çeşitli səslər:o bir qulaqdır?amma insan boydadır.nə incə və xırda artçı(saqe)

Bu artçı bir adamdır.

Zərtoşt:mikroskopinizi götürün.

Bir ruhun üzü:nə xırda qısqancı üz.

Hansı ruh o artçıda eşitini qoruya bilər?

Zərtoşt:bir xırda ruh şişibdir.

Bir nəfər:bu bir böyük adamın qulağıdır.

Bir başqa adam:bir zəkalinin qulağıdır.

Zərtoşt:yox,naqesolxilqələr hər nədən əskikləri və bir şeydən artıqları var.

(qulaq itir.dövrəsin alıb fişar verillər ta boğula)

Zərtoşt:ah!insanlarla yaşamaq çətindir çünki sukut etmək çətindir,özəlliklə o zaman ki adam çox danışan ola.(o xalqın içində itir)

       Ikinci hissə

            Yuxu

 

 

 

 

 

 

 

 

 

  

 

   

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

00

                                                                       

    Üçlük deyışıyı                                                      ruhun                                                                                                                                                                                                                                                            

                qissa pantomim tamaşası gözəl əski dikləmə formunda eytimin üç formunı göstərir

Oyunçuların başçısı:üç deyışiklik ruhda vardir

Ruh necə dəvə olur

Dəvə süt və süt sonunda çocuk

Dəvəyə oxşar ruh ağır yük götürməgi sevir gözü bağlı sayqı göstərəndir.

O ən ağır yükləri dalına alır o zaman ki dalına aldı qaçaraq üz biyabana qoyur,biyabanın ən uzaq noqtasında ruh aslan olur ,o istəyır özgürlükün  ələ alsın ta böyük əjdahayla döyüşsün

Böyük əjdaha:boyük əjdahanın adi "sən gərək"dir

Aslanın ruhu:mən istəyırəm

Böyük əjdaha"mən istəyırəm"gərək onda olmuya

Oyunçuların başçısı:böyük əjdaha deyın,yeni ərzişləri yaratmaq bir işdir ki aslan onu görməyə gücsüzdır.bəlkə...kəndi özgürlükünü yeni yaratmaqları üçün ələ gətirməlidir bu iş aslanın əlindən gəlir.niyə  yırtıcı

aslan gərək uşaq ola?çunki uşaq suçsuzdr və tez unudan bir başlanış bir oyun bir çərx ki özü dolanır, bəli qutsal.

(duvarın üstündə bu davranış yavaşca və romantik yayınlanır)o ki yaşayışda aslan eliyə bilmir...

Ruhun uç deyışikliyi belə olur:

Ruh nasıl dəvə olur,

Aslan,,,aslan,

  və aslan- sonuç-çocuq

təkər kəndi mehvərinə dolanır

 

(səhnədə ruhun ortasının şəkli

bir çocuq

bir aslan

bir dəvə

divarın üstündə çocuqun son davrranışı

müzik teker-kəndi başına dolanır

səhnədə çarşı yenidən görünür)

Bu qissa pantominin sonu

        Çarşı(çeşitli boyalı dişi inək Boyalı inək bütün çeşitli əbzarlarla bəzənmiş mask,və başqainəgin bədənində bir həkim qoyublar.zərtoşt və oyunçuların öndəri salonun içində tabloya baxırlar.

Həkim inəgin bədənindən):sayqı və hürmət Yuxunun məqamina,bu hekmətin başıdır.

Onlardan ki kötü yatırlar və gecəni yatmayıb ibadət edirlər uzaq olun.

Yatmaq güclü sanatdır və önəmli

Bütün günü gərək yuxunu gözəltliyəsən.

Zərrtoşt:yaxşi yatmaği gözəltliyin,bu yeni söz dəyil.

həkim:gərək günlük on sıra çalışasan,bu çox yorulmağa səbəb olur.bu nəfsin əfyun və bəlasıdır(inək bir az dağılır)

tanrı və qonşuyla barış:yaxşi yuxu istəyır.

Mən  yüksək məqam və çox sərvət istəmirəm.bunlar səfranı coşdurur.mənim fikrimcə az dost kötü dostdan yaxşıdır.ruhun yoxsullarını sevirəm,rahat yuxunu gücləndirir.

Oyunçuların öndəri:bu o şeydir ki keçmişdə ərdəmli hocanın məktəbində dalısıcaydır,rahat yuxu və ərdəmlər ki xəşxaşın çiçəyı verir.(inək dağılmaqdadır)

Həkim:məni yuxu aldı,yuxu bütün ərdəmlərin ağasıdır,yuxu gözlərimə gəldi,kirpiklərim ağırlaşdı.yuxu dodaaqlarıma toxunur,ağzım açıq qalır.mutlu düşüncələrimi oğurlayır...indi mən baş əyırəm..bilgəlik yəni royasız yuxu.(yeni yerlər tuturlar)

Zərtoşt:bu yuxuçular mutludular ,niyə ki bilgisiz yuxusundadırlar.

(duvarların üstündə h.l.m,onlar yerlərini dəyiştirirlər)

Zərtoşt:evlərini!kim onları düzəltdib?əcəba onları neçə aptal çocuq kibrit qutu apartmanından eşiyə çıxardıb?

Bu otaqlar!bu parçalar!insanlar necə onlarda gəl- get edirlər?bunlar çox xırdadır.

(Çeşidli boyalı inək bütünlükdə dağılır və indi kültür ölkəsinin perspektividir.xırda otaq neçə güzgüylə .səslər,böcüklərin vız- vız səslərinə oxşar səs)

Zərtoşt:doğruda bir şeylər var ki onlar ona aldanırlar.bunları aldadan şeylərə nə demək olar?kültür.

Çağdaş insanlar!tələsirdim sizin yanınıza qayıdım,indi siz və mən kültür ölkəsindəyıq.qorxmaqıma baxmayarq gülməyım lazımdır.gözlərim heç zaman bu kibrit qutuların görməmişdi.burası boyalı küzələr olkəsidir!əlli boyalı ləkələr və onoun dövründə əlli güzgü.kim sizi görə bilər? Siz ki keçmiş dövrlərin simbollari ilə örtülü və bu simbollarda uzaq əski dövrlərin simbolı ilə yenidən örtülübdür!kim inana bilər ki sizin ürək bövrəginiz var,hamı bulaşıb,o ləkələrə ki bütün zamanlardan və uluslardan öz başınıza yığıbsız.bütün adət ən-ənələr və çeşitli inamlar sizin adətlərinizdə ağız açıb danışırlar  yalnız indiyə kimi inamlarızdan qurulan tablonun yalnız rollarısız(genel düşmən).pəs öz qanızla yazın onda görərsiz ki qan ruhdur.o kəs ki kəndi qani ilə yazır istəmir yalnız oxuna bəlki istəyır əzbərlənə.ruh yenə bir çağ oxuculardan yara tapıb qoxuyacaq. sizin keçmiş corabları toxumağınız əbəs olacaq bu sizin inamsızlığınızın səbəbidir.

(ona sayqı göstərilmir,yerini dəyışir,yeni durum,yeni dəyışik dini xorda)

Siz doğrudanda məni güldürürsiniz,ey çağdaş insanlar,siz mənə şaşırtıcı və yabancı alaysınız...(dini xorla müsiqi onun sözlərini kəsir.şarkı)

Topluluk:qoyun rədd olsun,qoyun rədd olsun!

Zərtoşt:keçiş izni verin,ölüm öğütçilərinə  oxumaq izni verin!ölum öğütçilərinə baxın!onların içində sarılar ,qaralar və başqa çeşitli boyalılar var.

Şarkı:aptal o kəsdir ki diri qalır.

Zəhərli ruh!dunyaya gəlməmiş ölum fikrindədir.

Şarkı:tövbə elə

Heyvanlar çoba və təhqir olmalıdır.

Şarkı:yaşayış yalnız kədərdir.

Mənim fikrimcə bundan öncə sanat dunyasına bir aci və kədər çəkmiş tanri gəldi.

(zərtoşt bir özəl huzurda cədələ başlayır)

Şarkı:məndə olanları yenidən məndən alın.nə varımsa alın,onun qədərindən az məni yaşayışa bağlayın,sər xoşluq gətirən şənlik o adamlarındır ki gözlərin kədərlərə bağlayıb kəndilərini unudalar.

Şarkı:dunya tam dəyıl,onunla bir surəkli uyqunsuzluq var.

Məndə düşüncələrimi insandan üstün bıraxıram,bütün  onlar tək ki ötəsinə aldanırlar.

Şarkı:sən gərək kəndini öldurəsən,cismini məhv edəsən.

əfsus!bu tanrı ki yaratmışam,bütün tanrılar tək insanın yaratdığıdır.

Şarkı:sən gərək itəsən,məhv olasan,şənlik suçdur.

Insan ıydır və onun bir parçası və mən,mənim külümdən qarartı görüntü baş qaldırdı,ötəsindən mənə sarı gəlməmişdi

Şarkı:bir-birimizdən uzaqlaşaq,çocuq dunyaya gətirmiyək.

Yalnız talehsizlər doğulur.

Mən kəndimə qalib gəldim,külümü dağlara apardım,mən kəndimə parıltılı alovlar yaratmışam.şəbəh mənim qarşımdan dalı çəkildi.

Şarkı:vucudunuzla vidalaşın sönün.

Zərtoşt:istəyırəm bu tamaşaçılara və vucudu təhqir edənlərə işin gərçəgini soylıyəm

(birdən dayanır,bu sıra qulaq asmaqla...düşmənçılık çoxalır!)

Mən bütün vucudam,və ondan başqa heç,və ruh təkcə sözcükdir ki vucud ondan asılıdır,vucud bir səbəbdir,çoxlu böyük səbəb ki yalnız bir anlamı var.

Duyğular,ruh və onların ardıca tam vucud vardır.və vucud duyğu gözlərilə axtarır,və ruhun qulağlarilə eşidir.vucud ölçür qələbə edir,fəth edir,viran edir,vucud ruha höküm sürür.

Bu sona düşünmək gərək,düşüncə olunsa sevinib yenə də kəndisini sevindirəcək.

Az şənlik,elə özü əsil suçdur!

Vucud tamaşaçıları yalnız çürümək istəyırlər.siz özünüzdən üstün yaradmağa layıq dəyılsınız,niyə ki siz yerə və yaşayışa qəzəblənibsiz.naxodaqah qısqancılıq  və nifrətiniz hiqarətli əyri baxışızdadır.

(hamı bir-birinə sarılıb qışqırırlar)

Şarkı:biz yaşayışdan yorulmışıq

Zərtoşt:yorulmaq,yazıq yorulmaq bilmir ki kim tanrıları və əskı dunyanı yaradıb.bu vucuddır,vucud kəndindən  və yerdən umutsız olub,onlar ki vucudu və yeri təhqir edirlər xəstələrdirlər.onlar göyün əşyların və qurtarıcı qan damcıların yaradıblar.bəs onlar xəstələrdirlər.gəlin onlara mehrıbanolağın ta şəfa tapsınlar.

(dağın başında,ikincı zərtoşt qartal və ilanı ehzar edir)amma öncədən gərək qutsal vucudun səsinə qulağ asaq(qutsal vucud saflılıqla və doğruluqla danışır,o ki ipdən duzəlib yerin anlamından söz açır)

(üç keşiş salondan eşiyə çıxırlar...)

Baxın, 

buda keşişlər.

Bu keşişlər məni hüzünləndirilər.onların içində qəhrəmanlıq igidlik tapılmır,onların çoxu çox acı kədər çəkiblər,beləliklə istəyırlər başqalarıda əzab çəksin.

Keşişlər diz çökürlər:ey suçlular dizləriniz üstə pillələrdən yuxarı qalxın.

Zərtoşt:mən onlarla birlikdə acı və kədər çəkirəm,mənim fikrimcə onlar zəncırlə bağlanıb nışanlanıblar.onlar o adama qurtarıcı deyırlər ki bilələrin yalnış dəyərlər və xəyalı zəncirlərə cəkibdir.

Ah! onlar gərək birin tapalar ta özlərini bu yalancı qurtarıcının əlindən sərbəst olalar.

Keşişlər:biz bir cəmdəkdən artıq dəyılık.

(hamı dizi üstə qabaqa gəlib kültür ölkəsinin yönünə daxil olurlar.

Zərtoşt:onlar bir şəxsi tanrı sanırlar ki onlarla düşməndir yara vurur,doğrudur bunlar ibadətlərində cəsarətlidirlər!hətta bilmirlər ki tanrıların necə sevsinlər ,yalnız məsihı səlibə çəkməklə sevgi və məhəbbətlərin göstərırlər.

(gizli bir- bir gedirlər)

Yer o adamlardan doludur ki dəyərləri ölum haqqında oğüt verməkdır!ölüm ya əbədi həyat,ikisi də bir şeydır...

Tanrı bir zənnıdır,siz bir tanrı yarada biləsinizmi?

Siz güclüsüz üstün insan yaratmaq`.

Çalışağın ağıl çərçivəsində qalağın

Siz bir tanrı haqqında düşünə bilərsınızmı?

əyər tanrılar olsaydı,necə qəbul eləməyım ki mən də bir tanrı dəyıləm!

Eləsə tanrılar yoxdur!

tanrı bir düşüncədir ki yalnız haqqı haqsız edir,şayırlər(peyqəmbərlər)çox yalan deyərlər.

Yaratmaq.budur acı kədərdən qurtaran və yaşayışda rahatlıq quran.özgürlükü istiyən.

Ah,qardaşlar,tanrılar mənə heç önəmi yoxdur,

(o zaman ki o dedi "şayırlər çox yalan danışırlar"oyunçuların bir qurupu oyundan əl çəkib otururlar.məşq zamanı kimi bəhs edirlər ya xalqi ilə danışırlar.)

Oyunçu:sən niyə dedin,"şayırlər çox yalan deyırlər?"zərtoşt da şayırdı!

(hamı maskalarını götürür)

Zərtoşt:siz haqlısız:biz çox yalan deyırık.

Biz az bilirik və kötü öyrənirik,elə yalan danışığımızın səbəbi budur.

Bütün tanrılar şayırlərin kələklərının örnəgidir.

(hami o tay bu tay da oturublar..kültür ölkəsındə "dini inamlar")

Zərtöşt:bizi bir şeylər bulutların hökmranlıq səmtinə çəkirlər,biz qarnımızı bütün boyalardan doldurub tanrı və üstün insan adlandırırıq.ah mən şayırlərdən yorulmuşam.

Mən bu gün və keçmiş və sabahlaram.

Şayırlərdən yorulmuşam,əski və yeni şayırlər,onlar saxta və yunguldulər ,suları çox dayazdır ki onu torpaqlı edirlər.

Bir az şəhvət bir az xəstəlik ,ən yüksək diqqət ortasıdır.

(bir halda ki oyunçıların qurupu zərtoştun yanında dayanan aktorla danışırdılar ,bir aktor başında pap maskası görünür,o onların arxalarından danışır)

Pap:mən dövlətəm ümmətəm.

(hamı qabaqkı duruma qayıdıb və qorxudan quruyub şaşırırlar.maskalarını yavaşcasına üzlərinə qoyub cavab verırlər.)

Zərtoşt:yenə bir yalan!hə yaradanlar,onlardır ki ümmətləri yaratdılar və başları üstə sevgilə inam asdılar.onlar özəl dilləri tapdılar,ənənə və haqlarını bina edib yaşayışa qulluq etdilər.

Sonra viran edənlərdir ki çoxlarına tələ qoyub bu işi dovlət adına qurtarırdılar.bu işləri bir iti qılınc yuz iştahayla görurdilər.

(bundan sonra neçə an dəhşət  yer dəyışılır.şagirddən başqa bir-bir çıxıb gedirlər və yavaşcasına dövlət adamlarına qöşulurlar.

Zərtoşt:dövlət kəndisi yalan deyır,o bütün düz əyri dillərə yalan danışır.hə nəyı oğurluqdır.öğurladığı dişlərlə dişləyır. bu soyuq həyulanın hər nəyı yalandır.

Dövlət:məndən böyük kimsə yerdə yoxdur.mən tanrının yasa quranıyam .tanrinın əli.

Zərtoşt:yalnız uzun qulaq və alçaq düşüncəlilər deyıllər ki,həyula qarşında diz çökürlər bəlki `yorulanlar yenə də yorulanlar,onlar ki yeni   botun qulluqunda olurlar.

Xor:mən baş əyırəm

    Sən baş əyırsən

    Biz baş aəyırık

(xor oxuyanlar səlib şəklində adlı bilgin adamlara sarı gedirlər)

Onların yuxarı dırmaşmalarına baxın,bu meymunlar ,qartallar,bir-birinin üst başından yuxarı qalxırlar,çamura batırlar.hamısı istəyırlər şah taxtına əl tapalar:bu aptallıqdır.elə bir mütlülük şah txtına dayanıb,bəlki də çamur şah taxtı üstə ya şah taxtı çamur üstədir.

bir nəfərin səsi:hey!aptallar,meymunlar,təhrik olanlar,botlarız kötü qoxuyur,hamınız pis qoxuyursınız,     

Bir ayrı adam səsi:baxın gor necə əskik insanları çəkirlər.onlar əskik insanlara möhtacdırlar.

Zərtoşt:yaşayış ləzzətli diri bualğdır,amma əskik insanlar  o bulağdan içməkləri quyuları  zəhərləndirir.

Ozaman goruruk onlar hukumət  və ticarət edirlər,qüdrəti əskik insanlarla anlaşdırıb və onlardan üz çövürürlər.

əskik adamlar qüdsrətdə əskik işlərlə məşqul olurlar.

Ah mənim qardaşlarım,siz istəyırsınız   qoxumuş və xəstəlik törədən qazlara burunla batasız?

Tez açışkaları sındrıb dişarı çıxın və özgür havaya atılın.özgür yaşayışın qapıları böyük insanların üzünə açıqdır.orda ki dövlət qurtarır insanlıq başlanır.

(təbillər,təbillər örtük içində,adlı sanlı ağıllılar içəri girirlər)

Bir səs:iştə məşhur ağıllılar.

Zərtoşt:ümmətin daşqasına bağlanıblar.

Birinci öyrənci:əyər bir hakimiyyət istiyə bir yaxşı durumda ümmətlə yol bir ola,gərək məşhur ağıllını atlarının qabağında eşşək balası kimi bəndə çəkə.(təbilər dayanır)

Bilgin:gərçək ordadır ki ümmət ola.

Zəetoşt:siz gərçəğı qoruyan dəyılsiz,ümmətin fanatikisiniz.

Bilgin:mən ümmətdən gəlmişəm,və ümmət də tanrının ruhundan mənə yetişib.

Zərtoşt:ümmət bilmir bu ruh nədir.ruh yaşayışdır ki kəndini hayatın şurundan alır,onun bilimi kədərindən bəslənir.

Bilgin:yalnız bir az üstünlük rahatlıqla barışar.(təbillər çalınır)

Zərtoşt:siz yalnız yarımçılıq dağsınız(isti),sayqılılar,belləri düzələnlər..

Heç böyük güclü yel və iradə sizi yerinizdən tərpədə bilməz.

Siz dəniz də yelkənləri görübsünüz ki

Yellənirlər,yumurulaşır,güclü yelin qarşında titrəməyə düşür?

Mənim asi ağlım titrəyən yelkənlər kimidir.necə eliyə bilərik su üstündə birlikdə üzək?

(izləyənlər,təbillərin güclü qissa güclü səsləri ilə salonu  

Titrədirlər.)dostlar gəlin,bir növ yaşamaq var ki bunlardan uzaq azarsız mutluluq qaynağından da içmək olar.mən bütün yayam, yayın gün ortası olmuşam.biz istəyırık güclü yellər kimi yaşıyaq,qartallar kimi,qar gün yanında,biz böyük yellərik.bütün düşmənlərimizə və ağız suyu atanlara deyırəm gözləyın ki yelin əksinə ağız suyu atmayın.

(trompetin səsi qulaq tutur.izləyənlər yavaşcasına dağılıb daha qayıtmırlar.zərtoşt öyrəncisilə kəndlərini yalnız tapırlar.ağır bir səssizlik)

Zərtoşt:(yoldaşına)dostum tənhalığına qaç!görürəm ki sən böyük kişilərin səsindən kar olub və əskik şəxslərin qılınclarıyla parçalanırsan.kiçik düşüncən kiçik kəhlikə oxşayır,sərələnir,sıxılır,heç yerdə yoxdır...ta bütün cism qoxuyub pozulsın.

Orda ki tənhalıq yalnızdıq sona çatır çarşı başlanır,çarşı başlanan yerdə,böyük kamediyənlərin və zəhərli milçəklərin hay-küyü başlanır.bu dunyada yaxşıları sənəyə gətirənlərdən başqa ən yaxşılarında əsla onəmi yoxdır.

Ümmətin hiss etməgi böyük olmağından çöx azdır.yəni yaratmaq,amma o rejisorlara və kamediyənlərdə güclü hissi var!

               (körpü üstə)

Kamediyənın də ruhu var,amma ağılsız ruh ,xalq kimi qarışıq düşüncəli.

Qaçıb yalnızdıqa üz gətir.

Səni zəhərli milçəklərdən yorulmuş görürəm,cismin yüz noqtası parçalanmış,qururun ondan əsəbləşməyə tavansız.sən təmizsən və onları suçsız sanırsan.kəndini gözlə ,onlar dərini istəyıb və qanını işməyı sevirlər.

              (yolda)

Sən onların pis ağıllısısan.bu səbəbə görə səndən nifrət edirlər.

Ey dost kəndi tənhalığına qaç,ordaki güclü və sovuq yel əsir.bu sənin yazqın dəyıl ki milçək səyyadı olasan.

(onlar ormana yetişirlər sakin və xirda ada,dağlığ,şayəd yel əsməsi)

əcəb!bu ağacı istəsəydim kəndi əllərimlə silkəliyəm,eliyəmməzdim.vəli yel ki görüünməzdi,onu laxladıb istədiyi səmtə əyır.

Beləliklə bizədə görünməz əllər var ki hamımızı laxladıb əyırlər.

(genc oğlan yorqun qəmli oturub)

Niyə ondan qorxaq?bu söz o qədər ki insan haqqında işlənir ağac haqqında da işlənir.

Ağac nə qədər artıq istəsə işıqlıqa və aydınlığa yüksələ,yenə kökü yerdə qaranlığa və dərinliyə gedir –kötülükdə.

Genc oğlan:doğru,kötülükdə?sən mənim ruhumdan necə pərdə götürəcəksən?

Zərtoşt:bir para ruhlardan örtük götürməzlər,bəlki öncədən onu yardarlar.

Genc oğlan:doğru,kötülükdə!nə qədər yüksəklərə qalxıram kəndimə çox az inam  tapıram.tezlikcə dəyişirəm: bu günüm keçən günümü məhv edir.yuxarı getdiyim zaman pillələrdən atılıram bunu pillələrin heç biri mənə bağışlamaz.mən yüksəklərdəyəmmi?kəndimi yalnız görürəm və bu yalnızlıqda titrəyırəm.nifrətimlə hacətim birlikdə qabağa gedir. Mən zirvələrdən yorulmuşam.

Zərtoşt:elə bu səbəbə görə özgür dəyılsən,sən özgürlük dalıncasan.ruhun ulduzlara susuzdur.amma kötü adətlərində özgürlükə susuzdur.sən o adama oxşayirsan ki dostaqda kəndini özgür sanır.sənə saflıq gərəkdir.sevgi və umudu əldən vermə.sən kəndini nəcib hiss edirsən ,nəciblıq hətta yaxşı adamın da yolunu bağlar.bir nəcib insan istəyır gərçək yeni bir şey yarada.amma yaxşı adam istəyır əski və köhnələri qoruya.onlar elə düşünürdilər ki qəhrəman olacaqlar,onlar əyləncə düşgünü olacaqlar.amma səni sevgi və umudumla o qəhrəmana and verirəm ki sənin ruhundadır,qoyma umudın ən yüksək qutsal əşyan olsun.yenə ağac kimi ol ki sevirdin,bir uca qol qanadlı ağac,səssizlik eşitməlilər üçün,dənizin üstündən sallanmaq,biz yaşayışı seviriq,nə o cəhətdən ki yaşıyırıq,bəlki o cəhətdən ki sevməyə adət eləmişiq.həmişə sevməkdə bir az dəlilik var və dəlilikdə də bilim.mənə elə gəlir o adam ki yaşamaqı sevir pərvanələr sabın qabarcaqları və onlara oxşar insanlar kimidirlər,xoşbəxtliyi hamıdan yaxşı tanıyırlar.bu xırda yüngül ruhların uçmağın və incə çalışqan dəliliklərin görmək,məni ağladıb şarkı söyləməyə təhrik edir.mən o tanrıya inam tapıram ki oynamağı dərk edir.yüngül və saf hava,yaxın təhlükə,şeytənət və şənliklə dolu ruh,bulardır ki bir- birinə yaraşırlar.mən oncə yol getməki öyrəndim sonra qaçmağı,

Uçmaği öyrəndim,ondan sonra yer dəyişməyı, oturub gözləmirəm ki biri yerimi dəyişdirə.

Indi yüngül olub uçmaqdayam,kəndimi kəndi ayaqlarım altında görürəm,indi bir tanrı məndə oynayır.

(hamı ibadətdədir,zərtoşt dağdan insanlaraın səmtinə aşağı düşür.onlar dövşanlar kimi sıxılıb ormandan keçirlər)

Həmrəzm qardaşlar!sizi könüldən sevirəm,həmdə sizin ən yaxşı düşmənızəm.sizin ürəkinizdə olan kin nifrəti tanıram.siz o qədər böyük dəyılsınız ki nifrəti tanıyamıyasınız.pəs o qədər böyük olun ki nifrət və meylin olmağından utanmıyasız!

(Başlar)

əyər qutsal ariflər ayıləsindən olmağa tavansızsınız,ən azı yolbir döyüşçılərdən olun.çoxlu əsgər görürəm,sevirdim,çoxlu əsgərlər görürdüm!    

(başlar)

Siz gərək o şəxslərin yanında olasız ki gözləri düşmən dalısıcadır.

Kəndi düşmənlər haqda.

Bu sizin döyüşdir ki gərək ola...düşüncələrizə xatir!

(başlar)siz gərək barışığı yeni savaşlara xatir sevəsiniz və qıssa barışığı uzun barışıqdan artıq istiyəsiniz.mə sizi işə dəvət eləmirəm,amma bir savaş!barışığa öyüd vermirəm,bəlki qaliblığa!öylə ki işiniz bir savaş və barışığınız bir qaliblığ ola.

Bu sizin şəfəqətiniz dəyıl,şücaətdir ki indiyə kimi qaliblığı qurtarıb.,,nə yaxşıdır?,,cəsur olmaq yaxşıdır.

(qurupun qalanlarını göstərirlər.onlar ona sarı gedirlər...o maraqlanır.ama yenədə ihanətli təhqirlərini gizlədə bilmirlər?)

Siz yalnız gərək nifrətə layıq düşmənliyi saxlıyasınız,nə o düşmənləri ki təhqir edirsiniz.düşmənlərinizə qururlu olmalısınız.düşmmənlərinizn qaliblığı sizin qaliblığınızdır.

(o qurupa ki ona sarı gəlirlər)üsyanlıq bir qulun şərafətindən artıq bir şey dəyıl.kaş şərafətiniz sizdən itaət edərdi.bütün yaşıyanlar bir para şeylərə baş əyıllər.

(onu ortaya alırlar...şayəd bir az çox.)

Hər nə ki sizə əziz və qiymətlidir,bir yolla sizəhöküm sürür.ah,döyüşçü yoldaşlarım!sizi könüldən sevirəm.ama mənim könülüm bu sevginin qabağın alacaqdır!

(xalqın kütləsi.onu özləri ilə çəkirlər o müqavimət göstərir)

Könlümün qabağın alam gərək.əyər qabağın almasaq,tezliklə ağlı əldən verəcəyık.bütün böyük eşqlər bağışlama və rəhm etmədən keçər.

(bir birinin ardıca keçir)

Qara baxlıq bütün o kəslərindir ki sevillər və ürək yandırmağlarının qabağın almırlar.iblis bir gün mənə dedi:"tanrınında düzəxi var,onun düzəxi insanlara sevgi və məhəbbətidir"və o artırdı ki məsih insana ürək yandırmaq dərdindən öldü.pəs ürək yandırmaqdan uzaq durun,doğrudur bütün yaradanlar daş ürəkdir,yaranılanlar hər nəyi kor qoyullar.

(kəsinliklə o hazırlaşıb danışır!danışır!aya o gələcəkdən xəbər verəcək?)

Öncədən uluslar yaradanlardılar,sonralar yalnız şəxslər yeni yaradıcılardır.

Bir genc oğlan:zərtoşt! nədən kəndini bizim aramızdan ayırırsan?

O nədir ust örtüyü altında gizlədibsən?bir qamçı?

Zərtoşt:müridlərin ləzzəti kəndi ləzzətimdən əskidir.(onu tutub qovzayırlar,bir hindi mürtaz kimi ortaya qoub dövrəliyirlər)  

 Mən  hər zaman kəndimlə danışmaqdayıq,necə dayanmaq olar əyər bizdə olmasa...bir yoldaş!yoldaş və dost sənətdə və kahinlikdə hoca və ustad olmalıdır.

qul:sən eliyə bilmərsən sevəsən.

Zülümkar?sevməyə tavansızsan.

Siz zalim hakimlərdən hansınız sevməkə qadirsiniz?dosluq vardır.aya dosluq ola bilər?

Bir oğlan:(başı qızın dizi üstə)bəs sevgi necə?

Zərtoşt:çolu insanlar heyvani şəhvətlərində yaşıyırlar.

Bu insanlar!heç zadı bir qadının qucağında olmaqdan yaxşı bilmirlər.kaş siz bir kamil heyvan olardınız,niyə ki suçsuzluq heyvanın vucudunun bir qismidir.heç olmasa suçsuzluqu anlamında saxlayın,çoxları devləri vucudlarından dişarı atmaq istəyırlər,amma özləri çönüb dönquz olublar.

bir sahibsiz çocuq:insanların alış verişi şəxsiyyəti fasid edər,özəlliklə o olmaya.

Zərtoşt:yaxşı dedin,alay(məsxərə)

(xalq çolu zarafatla gülürlər və beləliklə hay küy düşür)

Iki genc ər arvad:və evlənmək?

Zərtoşt:mən evlənməyı iki şəxsin yaradıcılıq

Iradələrinin bir-birlərinə sayqısın adlandırıram.sən gencsən ,uşaq və arvad arzusundasan,siz yalnız doğub doğdurmıyasız,bəlki bir yüksək vucud araya gətirməlisiz.(öz başına dolanır ,uşağın şəkli ki öz başına dolanır)amma heyif ki çoxlu insanlar doğmağı evlənmək bilirlər!ah!bu yoxsul rhun cütləşməsindən.ah bu kötü ruhun cütləşməsi.bu xırda yalan bayram paltarı geyıb.onlar buna evlənmək deyırlər,deyırlər birləşmələri göydə bağlanıb,aptallığın azı böyük axmaqlığa yol açar.evlənmək ki siz eliyirsiniz,gözləyın ki kötü sonuçu olmıya.

Bir nəfər:iki nəfərin bir olmağı nə qədər böyükdür.

Zərtoşt:öncədən sevməyi öyrənin,kəndinizdən başqasını sevməyi.evlənmək bağınız yalnız əbədi qalmağınıza yardım etməsin bəlki sizi yüksəltsin.aya bu sizin iradənizdi?bəs belə evlənmək əbədilik qutsaldır.

Bir qadın;qadın erkəkdən yaxşıdır,qadın uşaqları yaxşı anlayır.

Bir qadın:erkək qadından çox uşaqdır.

Bəy:erkəyin xoşbəxtliyi bu sözün deməyindədir :mən istəyirəm.

Gəlin:qadının xoşbəxtliyi bu sözün deməyındədir:o istəyir.

Qoca qadın:qadınların dalınca gedirsən?şallaqı unutma!

(gülüşlər.xalqın içində)

Və zərtoştun olumu haqqında?

Hə,ah doğrudur,ölüm?

Zərtoşt ölümdən danış.

(səhnə yuxuya çevrilir.ağla sığmayan olaylar olur,zərtoşt peyğəmbərə çevrilir,şaşırlı ritm)    

Zərtoşt:çoxları çox gec ölürlər və bir azıda gec ölürlər.erkəkləri gərək öyrədəsən.vaqtlı ölüm.bir qisminin öncədən könülləri qocalır və bir qisminin də ruhları.çoxları genclikdə qocalır,amma gec gələn genclik gencliyi uzun suürür.

(şaşırıcı ahəng)

Ah!kaş tezliklə ölüm öğüt verənləri gələrdi.amma yalnız yavaş ölümün səsi qulağıma gəlir,doğrudur,o ibrani kişiyə,tez ölməginə xatir öğüt verənlər saygı göstərillər.o yalnız göz yaşıla kədəri, yaxşılardan və ədalətçilərdən nifrət etməyi tanıyır.pəs birdən-birə ölüm hacəti ibrani isaya qalib gəldi.kaş çöldə qalardı,yaxşı insanlar və adillərutanardılar.bəlki ondan sonra yaşayışı sevgini və gülməyi öyrənərdi!amma neyləmək o çox tez öldu,əğər mənim yaşıma yetişsəydi,özü öz öğretimini danardı!o kifayət qədər nəcibdir kiyaxşı dana!o hələ təcrübəsizdir.

(xalqda məsx olub və əskik yaradılmışlara dönüblər)    

Amma insanın yanında yeni genclikdən artıq uşaqlıq var və az kədər və qəm,o yaxşı anlır ki yaşayış və ölüm nədir.(o xalqın içində elə bir tük kimidir ki suyun üzündə dir)

Mənim yoldaşlarım,olmuya ölümünüz insan və yerə qarşı küfr ola,bu mənim sizin bal ruhunuzdan son istəyimdir.

Kambur:sən ki kor-şilləri və çolaqları sağaldırsan,eləsə mənim belimin əyrisini də düzəlt. 

(Səhnənin fəzası möcizələr çevrəsinə çevrilib,müzik hələ səslənir)

Zərtoşt:böyük qoca deyır ki əğər kamburun belinin əyrisini götürsək ruhunu götürmüşük.və əğyər görməyi kora versəniz ,o kötüləri elə görəcək ki şafa verənini nifrin edəcək.yataq xəstəsi ki qaçmaqda gücsüzdür ən kötü adətləri  onu yolundan azdırar.nə önəmi var ki birinin gözü birinin qulağı başqasının kıçı olmıya,ya başqalarını görəsən ki dil,burun və ya başlarını əldən veriblər.bunların ən kötüsü naqısolxilqələrdir kitəbçovurdilər,baxın.

             Giriş .....qulaqdan

Çeşitli səslər:o bir qulaqdır?amma insan boydadır.nə incə və xırda artçı(saqe)

Bu artçı bir adamdır.

Zərtoşt:mikroskopinizi götürün.

Bir ruhun üzü:nə xırda qısqancı üz.

Hansı ruh o artçıda eşitini qoruya bilər?

Zərtoşt:bir xırda ruh şişibdir.

Bir nəfər:bu bir böyük adamın qulağıdır.

Bir başqa adam:bir zəkalinin qulağıdır.

Zərtoşt:yox,naqesolxilqələr hər nədən əskikləri və bir şeydən artıqları var.

(qulaq itir.dövrəsin alıb fişar verillər ta boğula)

Zərtoşt:ah!insanlarla yaşamaq çətindir çünki sukut etmək çətindir,özəlliklə o zaman ki adam çox danışan ola.(o xalqın içində itir)

       Ikinci hissə

     ولی توران

 

 

 

 

 

 

 

 

 

  

 

   

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

                                                                       

ازین نازی

 

سازین نازی

 يازار:ولي توران

ايشتيراک ائدنلر:

عاشيق

 ايشيق

ائلخان

ائلناز

گوهر

آتا

آنا

شاه

ملکه

وزير

قاززاق

ايلقار

بي بي

تئللي

سونگول،قيزلار وقارا قووتلر

 

 

 

 

بیرینجی پرده

بیرینجی صحنه

 

آد قويمادير ، هامي سئوينج حالدا بير اوشاقا آد قويماق اوچون ييغيشيبلار ، نئچه عاشيق ساز اللرينده هره سي بير هاوا چالماغا حاضيرلاشير .. عاشيقلار ديوانلا باشلاييرلار ....

عاشيق :

عاشيق گلیب سازی دیوارا آسیر و اوشاقی قوجاغینا آلیر گتیریب آتایا وئریر , مجلسین ساغ طرفیندن دلی ائلخان قالخیب , مجلیسین او طرفینده کی ائلنازا باخیب اوتانا اوتانا ..

 ائلخان : بیوک بابا بس منه آد قویاندا ائلناز ....

عاشیق : ائلخان اوغلوم ! سنین آدینی دا بویوک بابا ائلنازلا بیرلیکده قویدو .

ائلخان : بس نییه ساز چالمیردی عاشیق ؟

 آتا : آخی سن اوشاقیدین , سازین سسینی ائشیتمیردین .

عاشیق : بیرده منیم سازیمین سیمی , سن اولان گونده قیریلمیشدی , سسی آز گلیردی .

ائلخان : اونا گؤره منه دلی دئییرلر , یاخشی ؛ بس ائلنازی نییه منه وئرمه دیلر ؟

ائلناز : یاخشی – یاخشی ائلخان دلیلییین توتماسین .

ائلخان : گؤرورسن بویوک بابا ؛ سازسیز, عاشیقسیز اوغلانا دوغوم گونوندن دلی دئییرلر , آبدال دئییرلر  من .... من گئدیرم .

عاشیق : دایان ائلخان , دایان قوی سنه بیر دوغوم گونونه خاطیر اوخویوم .

ائلخان : دالدان آتیلان داش توپوغا ده یر .

ائلناز :ائلخان دایان , دایان سازا باخ .

ائلخان : بس ساخلایین , دوغومدا سسلنمییَن ساز , بلکه اؤلومومده سسلَنه .( گئدیر )

آتا : بس عاشیق نییه چالیب چاغیرمیرسان ؟

عاشیق :

ائلنالا ائلخان بیرلیکده گلیب آتایا یاخینلاشیب , اوشاقین قولاغینا هره سی بیر طرفدن سؤز دانیشیرلار...

آتا : عاشیق ایذن وئر اوغلومون آدین قویدوم , ائلخان لا ائلناز بیرلیکده راضی لاشسین , اوغلوم ایکی آدلی اولسون .

عاشیق : آتا اوجا سویله .

آتا : اشهد ان لا اله الا الله , محمد ان رسول الله , محمدی آلدیم پئیغمبرین آدیندان , اوغلوم اولسون اونون کیمی بیر اینسان , اینسان سئور , آزادلیقا باش ایر , ظولمو کسَر قئیرتی , اینسالیق زیروه سین آلار حسین نوه سی , سسله دیم محمدحسین , خالقین انینامینا انیانسین , بو قوتسال یولدا داییم چالشیب , ابدلیک دایانسین .

ائلخان وائلناز : اوشاقلار قالخین نییه دایانیبسیز ؟

هامی اویونچولار اویناماغا باشلیر , بیر نیظامی , قازاق گئییمینده ایچری گیریر و ایونوچولار و عاشیقلارا باخبر , اویونچولارین اویونو یاواش – یاواش توکه نیر .

آتا : سازین حورمتین ساخلایین . آی اوغول سن نه ایسته ییرسن .

قازاق : بو نه اویوندور سیز سالیبسیز , دوولت عسگرییغیر چوره ک وئریر , یئر وئریر امنیت اولا , سیز امنییتی پوزورسوز .,  اوشاق دوغومونادا ساز چالارلار ؟ مگر دوولت یاساق ائتمه ییب .

آتا : اوغلوم سن تانیمیرسان , بو ائلین ایسته یی , آمالی , آرمانلاری , یالنیز بو سازین سسینده , سؤزونده چالینیر , بو سس بیزلری تاریخله دانیشدیریر , خالقلارلا بیرلیکده سئوگییه , محبته , یاشاماغ , شادلیقلاریمیزی , حوزونلری گونلریمیزی آرایا قویور .

عاشیق : آتانین آغ ساققالینا حورمت گره ک , ایناملارا , عنعنه لره اینانماق گره ک , اوغلوم نه یه دایانیرسان کی بو خالقدان قدرتلی اولا ؟ بونلارین ایستکلریندن مقدس اولا ؟ نه دن قویماییرسیز سازین سسی کی خالقین سسیدیر یوکسله ؟

ائلخان : بلکه ده بونلارین قافاسیندا باشقا اویونلار و باشقا هاوالار گلیر , سوسدورماقدان , باغلانتی دان  , اینسانا باشضا بیر رول اویناییرلار ..... هئی قازاق , بیر منه باخ گؤروم ... من کرال اولسایدیم یا بیر گوی تانریسی , سنی وزیر ائله سئیدیم ...

 

ایکینجی صحنه

چراغلار سؤنور , بیر دهشتلی اینسان قیرقینین و آغلانتی سسی گلیر . بیر دربار آچیلر , ائلخان وائلناز , شاه و ملکه رولوندا و قازاق وزیر رولوندا و بیرنچه نفر دربار آداملاری , ساز چالانی توتوبلار.

شاه : بیلیرسن من کیمم ؟

عاشیق : شاید منیم کیمی بیر اینسان اولا بیلردین .

وزیر : گؤرورسن تانریم , گؤرورسن ده , گؤی تانریسینا سایقی گؤسترمیر , سیز کیمی بیر کرالی,گؤیلر تانیرسینی هئچ سانیر.

ملکه : منجه ! بو گوناه سیزدیر , آما الینده کی سازی سوسدورسا ان یاخشی اولار .

وزیر : قوربان من دئییرم سازدا گوناه وار ؛ اما بیر او قده ر یوخ , گوناهلارین هامیسی بونون بارماقلاریندادیر , گره ک اونلاری کسیب, سازیلا برابر شهرین دروازاسیندان آساق .

شاه : بس اوندا بو یازیق کیشی بارماقسیز نئیله سین , یئمه یی نجور یئسین , باشین نجور قاشاسین , گؤرورسن کی باشین بیت باسیب , اوز – گؤزون چیرک الیب , نئجه جانینی یوسون .

ملکه : یاخشی بودور کی , بونون دریسی چیرکلی دیر , دریسینی سویوب یاندیراق , اتینی شیکارگاها آتاق .

وزیر : من دئییرم گؤستریشینیز اولسا بونو اؤلدوروب سازیندان تبوت دوزلدیب تابوتا قویاق .

عاشیق : ای گؤی تانریسی ! منی کسیب سویدوز , بس سازیلا نه ایش گؤرورسوز ؟ آخی اونون سسین گؤیلردن کسمه یین .

عاشیق قاچیر سازی باغرینا باسیر .

وزیر : بیر باخین سازیلا نئجه قوجاقلاشیر , ائله بیل آصلان بالاسین اورمان اودوندان قورتاریر .

عاشیق : سازیم , اینجه گولوم , باختیندان گیلئیلی اولما , باخیرسان پناه سیز اینجیمه , کؤنلومو اویما .

وزیر : بویوک تانریم , بونو سربست بوراخما , سازی آل چوخ دینله سن اؤزوندن گئده رسن .

ملکه : آماندیر تانیرم , اؤزونه گل گؤیلرین تانریسیسان , گؤستریش وئر جلاد بوینونو وورسون , بوندان آرتیق قالماغی زیاندیر .

عاشیق : سازیم , قویسالار من سنینله دانیشسام , گؤروشسم , دؤیوشمک منه چوخ آساندیر , سویولماق سنینله آسیلماق , آصلان کیمی منه سخ اورماندیر .

ملکه : عاشیق سازین تئللریندن اَل گؤتور , گؤی تانریسی حوکم  وئره جک .

وزیر : شاهیم ! عاشیقین آیاقلارین کس , دیلین چک , بارماقلارین دوغرا , تا سازیله قونوشا بیلمه سین .

عاشیق : ساز مینم کؤنلومده دیر ؛ اونا هئچ بیر شئی اولماز ؛ نه قده ر بو خالق واردیر , سازدا یاشایاجاق , چالاجاق , گوله جک , آغلایاجاق , دانیشاجاق , دینله یه جک ...

شاه : خالقین شاهی منم , تانریسی منم , ایذن وئرسم دانیشار , وئرمه سم سوسار . ساز منه باغلی دیر , منه قول اولمالیدیر , اگر سوسدورمورام اونونلا ایشم وار , دیندیرمیرم اونو باغلاماغ یاخشی یولوم وار .

بو حالدا بیر گئنج قیز ایچری گیریر و آغلار گؤزلریله شاها و ملکه یه پناه گتیریر ..

ملکه : نه اولوبدور سن بو دهشتله باغیریرسان ؟

قیز : آه بو نه فلاکتدیر کی گؤی تانریسی یارادیر , مگر اینسانلار تانریا قول یارانیبدیر ؟ آه ... آه آنام ؛ آه آتام .... آه اوزولورم ..

شاه : یاخشی تانیرام , سن منیم قصریمده  , حرمخانه مه گلمه لیسن ....

ملکه : شاهیم ؛ ائله بیل تانیشدیر ؟

وزیر : یئرده ؟ اولدوز گؤیده اولمالیدیر , گؤیده چاخمالیدیر .

عاشیق : آه ایشیق ! بس سن بوردا نئیلیرسن ؟ بس سنین حیاتین ؟ گؤرمورسن بیز دوستاقداییق ؟ .. آه .. ای اینسان ایلقارین ...

شاه : گؤرورسن گؤیو بولود آلیب ؛ قارانلیق دوشوب , .. ساچ ... منیم بو قارانلیق قصریمه ایشیق سال ...

عاشیق : آماندیر , آماندیر , توپراقی گؤیلره قوربان ائتمه , بیر دایان ؛ بیر هئدیه موار ... اونو قورو , ایشیقلاردا ساخلا ..

جئبیندن بیر گؤی مینجیق چیخاردیر , ایستیر وئره قیزا کی وزیر جلد اونون الیندن آلیر ...

وزیر : تانریم ! گؤرورسن بو قومون بلاسین ؛ ایندیده بو مینجیقلا اویون چیخارتماق ایسته ییرلر . بونلارین هر باغلانمتی سی اولسا قیریلماق گره ک ..

شاه : منیم قصریمین پری سی پریشان اولما , بوردا من فرمان وئریرم , سنده مندن آیریلما , یوکسلمک ایسته ییرسن  منیمله اول , یئری بوراخ , گؤیلردن آسیل , تورپاقدان اوز گوتور , سونسوز گؤیلردن آسیل ..

ملکه : تورپاقین فایداسی اولسایدی , نییه خالقی ظلمتده یاشادیردی , آی  , اولدوز , گونشی گؤیدن الیردی ..

ایشیق : آی , اولدوز , گونش تورپاغا باغلی اینسان اوچوندور , اینسان اولماسا , تورپاغین , گؤیونده ایلقاری سینیقدیر .

وزیر : شاهیم , گؤر نه لر دانیشیر , گؤی تانریسینی اونودوب ,  اینساندان , اونون خیانتیندن دیفاع ائدیر . بویله اینسان سیزین قصرده قول اولمالیدیر .

ملکه : گؤی تانریسینین اؤلکه سی گئنیشدیر , ایقلیمی آچیقدیر .

عاشیق : ایشیق آماندیر ؛ یئردن گؤیه کؤچمه , بیزی قارانلیقدا بوراخیب گؤیلره ساتما .

وزیر : من دییندیر , عاشیقی سوسدورماق گره ک , دیلیندن آسدیرماق گره ک .

ایشیق : هانی ساز ؟ وئر منه , من اونونلا گؤیله , گؤی تانریلاریلا دؤیوشمه لییم .

ایشیق بیر گؤزل حماسی ,آشیق ماهنی سی چالیر , شاه , ملکه , وزیر , و .. هامیسی عیبارته چؤکورلر , قورخو جانلارینی آلیر, عاشیق سماء اویناماغا باشلاییر ؛ نئچه اؤزو , گؤزو قارا خنجر اللرینده سازا و ایشیقا قارشی باغیرا – باغیرا هجوم ائدیر, ساز چالیناندا قاچیرلار سازدان .

ایشیق :قورخمایین آیدینلیغا باش ایمه لیسیز .

عاشیق : ایشیق ! اونلارین یالتاقلیغینا اینانما , قاراقوّتلری اوزاخلاد .

شاه : مرحمت ائت . یازیق ایق , گؤیده قارانلیقدیر , دوماندیر .

ایشیق : ایمان گتیرمه لیسیز آیدینلیقا , باش ایمه لی سیز اینسانلیقا , قانلی یاسالارینیزی بوراخمالیسیز .

عاشیق : سازی بوغانلار , سازین دالغاسیندا بوغولمالیدیلار . ( قارا قوّتلر, ملکه و وزیره هجوم ائدیر )

ملکه : آماندیر عاشیق! بیزی قورتار , گؤیونن یئرین آراسیندا قان تؤکمه یه راضی اولما .

وزیر : آمان تانریم قورو بیزی , قویما بو قارا دهشتلر , قارا قوّتلر بیزی بوغسون .

شاه : دایانین قاراقوّتلر .

هامیسی قورور , اؤزلری , اؤزلرینی اللریله بوغولار , وزیر و ملکه و شاه اونلار بوغولاندا کندلرینی بوغورلار ؛ سازین سسی قووزاينر ، عاشيق سماع توتور و اويناماغا باشلايير .

 

ايکينجي پرده

                                                                بيرينجي صحنه

عاشيق صحنه ده بير سينيق سازين باشيندا ايله شيب ، يامان دولوب ، سازين سينيقلارين باغرينا باسير ، اوزاقدان آناسينين سسي گلير ...

 آنا : اوغلوم بسدیر , اونونلا چوخ ...

عاشیق : آنا بس من نئیلییم ؟  یازیق کؤنلومون نغمه سینی دینله میسن ؟

آنا : سازین سؤزون کسمک اولماز , اوغلوم سن داریخما , یولوندان دؤنمه ، بو يول آتانين دوغرو ، گئرچك يولودور .

عاشيق : گؤرورسن آنا ! بونلار منيم قلبيمين پارچالاريدي ، هر تيكه سيني اله آلسان منيم اصيل دويغولاريمي ، جانلي دويارسان ، آخي نييه گره ك سازين باختي مينم كيمي قارا اولا ؟ نييه بو يازقييا دوشه ؟

آنا : سن بوراخ بو سؤزلري ، قولاق آس قوي سنه عاشيق قريبين داستانين سويله ييم .

عاشيق : آنا آخي سن سويله ديين داستانلارين هاميسيندا  قهرمانلار نييه چوخ آجي و كدر گؤرورلر ؟

آنا : اوغلوم ! قهرمان ساده جه قهرمان اولمور , قهرمان یالنیز , قهرمانلیقین , خالقین خوش , آجی , قارا و آغ گونلریندن آلیب قهرمان اولور .

عاشیق : قهرمان کیمدری ؟ قهرمان اولماغا نه لازیمدیر ؟

آنا : قهرمان خالقین قایغی سینی چکیب , اونلاری یالقوز قویمایان و آزادلیقا یول اچان و قارانلیقلارلا ساواشان بیر ایگیدیر , قهرمانین آتاسی , آناسی , عاییله سی و کندیسی صبیرلی اولمالیدیر , حیاتین دالغالاری قارشیندا کندینی قورویوب خالقیلا برابر آیدینلیقا یول آچمالیدیر . 

عاشیق : آخی من کی سازیملا سینینرام , لال اولوب باغلانیرام , داها منده آرتیق گوج قالماییر , سؤزوم اولسا سازیلادیر , سازیلا دانیشماقلا , دردلشمَیله  بوشلاریمی دولدورمالییام . آنا بو سازی نییه بو قده ر اوزاق سالیرلار ؟

آنا : سازین سؤزو عاشیقدایر و سؤز کؤنولدن چیخسا کؤنوللره یول آچار و کؤنوللرده سؤز باتماز , کیمسه ده قدرت اولماز اونو کؤنوللردن سیله  , سن آرخایین اول اوغلوم ساز سنینله دیر .

عاشیق : آما سازین سؤزو منده اولسادا اونون یولون کسنلر وار .

آنا : آتان حیرسلی دیر , دونن گئجه من اونونلا , سازین دردلشمه سینی گؤردوم .....

ايکينجي صحنه

ایشیق سؤنور , بیر قوجا کیشی سینیق سازین تیکه لرینی باغرینا باسیر و کندیله دردلشیر ..

آتا : حورمت باغلاییرام سنه اینان , کؤنلومده بیرسئوگی تک , اصیل سئوگیم , غمیم سنینله اولور , عیان باسدیریرام ایسته ییمی قریبلردن , قورخورام وارلیغیمی ائده تالان ؛ اوغلوما محبتیم وار دنیز کیمی , اونو گؤرنده سازیلا تک , چاغیریم کیمی او زامان کی اولور محبت , سئوگی اؤلکه ده یاساق , ایسته میرم اینان , منی دوشون , کیمسه اولماسین سئوگیسیندن اوزاق , قورخودان گیزله دیرم دوستلوغومو , فاناتیزمین قیلینجی قارشیندا , آغلاییرام ؛ بولود کیمی دولورام , بوتون حوزونلری , کدرلری کؤنول آرخاسیندا ساخلاییرام .....

اونون حیات یولداشی گلیر و حوزونلئو – حوزونلو گؤز یاشلارینی سیلیر ... کیشی اونو گؤرن کیمی ....

آتا : بونلاری نییه ییغمییبسان ؟ سن آخیر بو اوغلانی بوش ناغیللارلا بایدیرارسان , آخی آرواد قوی اوغلان گئتسین درس اوخوسون , عالی مکتب آلسین , آی آرواد دونیانین گئدیشینه باخ , بو یاساقلاری ؛باخیلاری گؤرمورسن سازی نه قده ر اؤنمدن سالیرلار.

آنا : آی کیشی بیزیم آتا – بابالاریمیز  اونونلا یاشاییب , داستانلاردا قهرمانلارین حیاتینا باخیب و اؤیود آلیبلار و سازیلا , سؤزیله دئییبلر .

آتا : سازی قدرینی بیلنلر , کؤنوللرینده ساخلاییرلار.

آنا : دوشمنلر چایشیر سازین آدی باتسین , اونودولسون , ساز ایشیق اوزو گؤرمه سین , ساز کؤنولدن چیخیب خالقیلا یاشامالیدیر.

آتا : بو حالدا بیزیم چاره میز , سازی .....

آنا : سیندیرماق , اوغلونو سوسدورماق , ... باغرینا اود سالماق .

آتا : اینان اونو سیندیراندا .. سینیق سسلری گلنده , منده سینیردیم .. آما .....

آنا : آما نه ؟ ... هه بیلیرم , قورخون بودور اوغلون ...

 آتا : قورخورام محمد حسین دن , قورخورام توتولماغیندان ....گؤرمه ییرسن بو قازاق نه ایشلر گؤرور ؟ ...هر نه وار عاشیقلری یامان گونه سالیر .

آنا : قوی محمدحسین دانیشسین , اونون دانیشیقی سازیلادیر . اونو سوسدورما .

آتا :  آییل باری , گؤر نه گونه سالیبلار بویوک عاشیقلاری , بیرینین اوغلو ایتیر , بیرینین آروادی یارانمیش قارا گونلردن درد تاپیر قلبینی الدن وئیری , گئنج ایکن قارانلیق تورپاغا کؤچور , عاشیقلار هامیسی قارا گونده یاشاییرلار .

آنا : یاخشی , عاشیقلیقی بوراخیب نه دالیجا گئتمه لیدیر ؟

آتا : بیز نه حالدا یاشاییب کسب ائلیریق , اودا ائله یاشاسین .

آنا : آخی کیشی سازسیز یاشاماق اونا مومکون دئییل .

آتا : چوره ک سیز یاشایا بیلیر؟

آنا : چوره ک یا هر نه کی اینسانی یاشاتمالیدیر ایندی اونا سازدیر , گل نفس چکمه یی اونا یاساق ائتمه .

آتا : آتانین , آنانین  ایسته یی اودور کی ائولادی خوشبخت اولسون , منده ایسته میرم محمدحسین قاراگونلره دوشه .

آنا : اونا داستانلاری دیینده ائله بیل قهرمانلارین یانیندادیر , اونلاریلا دانیشیر , دؤیوشور ...

آتا : بو اوهاملارا باغلانماقدیر , اونون گؤزلرین گره ک گئرچک دونیایا آچاق .

آنا : گئرچک دونیادان , داستانلار یارانیب , و اینسان تجربه لری گئرچک داستانلارین اساسیدیر .

آتا : اسالارینی ثبوت ائتمک ایسته میرم .یالنیز اونا یاشاماق و یاخشی یاشاماق ؛ وار – دوولت لازیمدیر نه ساز.

آنا : کؤنول سئون گؤزل اولار , اونون کؤنلو ,سازیلا شاد و موتلودور .

آتا: آی آرواد قورو سازدان چوره ک اولماز , باخ ! بو ساز , بودا من , نه قده ر چالسام گؤره ک منیم قارنیما بیر تیکه یئمک کیمی فایداسی اولاجاق , منی آجلیقدان قورتاراجاق ؟ بورا باخ ! محمدحسین بو صنعتین دالیجا گئتسه اؤزو و عاییله سی بو تیجارت دونیاسیندا , پارا , قدرت دونیاسیندا یئر تاپا بیلمه یه جک .

آنا : آخی بس نئیلییم ؟ اوغلومدور , ساز سیناندان هئچ نه یئمه ییر , یالنیز گئدیر باغدا ائله یانیقلی – یانیقلی اوخویور کی آدامین  لاپ اوره یی کاباب اولور .

آتا : اونون نیسگیلی منیمده نیسگیلیمدیر , اونون ایسته یی منیمده ایسته ییمدیر , آما اینان اوغلومون دار گونلوغون ایسته میرم , سینماغین سئومیرم .

آنا : بولبولون سسین کسمک اولماز , باغدان آییرماق اوندان چتین . ساز بولبولون باغیدیر , محمدحسین اونونلا خوشدور , اونونلا چه چه وورور.

آتا : چوخلاری باغین چیچکلنمه سین سئومیرلر , باغین سولغون چیچه لری اونلارا بویوک شادلیق و شنلیک وئریر .

آنا : سن ایناد ائتمه , بولبولو سوسدورما , قوی سازین باغی بولبولون نغمه سیله گؤزل یورددا چیچکلنسین , اونون اوزوندن حسرت نغمه لرینی گؤز یاشلاریلا آخیتما .

آتا : قوی آخسادا آخسین , ایندی اونون قارشیندا دایانماسام , یارین اوسازین نغمه سیله کندینی ده محو ائده ر,عاییله قورا بیلمز.

آنا : یوخ .. او بولبولون نغمه سینه کندین قیزلاریدا عاشیقدیر , گؤرمورسن باغدا اوخویاندا , قیزلار نئجه بولاغا سو گتیرمه یه یوللانیرلار .......

سازین سسی قالخیر و صحنه قارالیر ....

اوچونجو صحنه

عاشیقین اوخوماقسسی ائشیدیلیر و نئچه قیز الینده کوزه بولاغا ساری گئدیرلر ....

بیرینجی قیز ( عاشیقین سسینی ائشیدرکن ): قیزلار – قیزلار دایانین ..

ایکینجی قیز : گؤره سن هانسی میزین باختینی اویاتماغا و شادلیغا چاغیریر ؟

اوچونجو قیز : منیم کی اولدوزومونیوخدو چیخاری ...هی ... فله یین اوزو قارا اولسون ...

1 : داریخما آی قیز , سنینده سئوگیلین قاییداجاق ....

2 : من بیلیرم و کندین قیزلارین هامیسی بیلیرکی سن اونو سئویرسن , اودا سنی , سنی گؤرموینده باغا گلمیر , سن باغدا اولاندا اودا باغدا اولور ..

1 : یاخشی – یاخشی قیزلار , دوزلانمایین , من اونون سازینی سئویرم .

2 : هه قیزلار باخیرسیزده , نه یامان سازین سسینه قولاق وئریر . ساز چالیناندا بونون کؤنلو میضراب اولور .

3 : ائله بیل ماهنی دیر محمدحسین کی , چالینان زامان ...

قیزلار هامیسی :   یاری گؤردوم بولاغدادیر     جئیران منه باخ- باخ , مارال منه باخ باخ

                      اَل – اوزونو یوماقدادیر       جئیران منه باخ- باخ ,مارال منه باخ –باخ

                                     خومار اولدوم – خومار اولدوم  خومار....

3 : والله کؤنول یامان باغچادیر , یالنیز اؤز بولبولون ایسته ر .

2 : داریخما آی قیز , نه دوشونورسن ؟ سنین ده سئوگیلین قاییداجاق , سنینده بولبولون نغمه اوخوماغا باشلایاجاق .

1 : گؤره سن اودا منی سئویر ؟ اونوندا کؤنلو منیم کؤنلوم کیمی سئودا عالمینده چیرپینیر ؟ چوخ قورخورام منی بوراخا, گئده کنددن اوزاقلاشا.

3 : نَدَن قورخورسان آی قیز ؟ والله هئچ کیم سن کیمی بیر مارالی یالقوز بوراخماز , باخ سنده بو گؤزللیک , بو ملاحت ....نَدَن قورخورسان ؟ نَدَن نیگارانسان ؟ اونون سازینین یانیقلیقی بیر عشقین اودوندان خبر وئریر .

1 : قورخوم ائله سازداندیر , بو اوچونجو دفه دیر کی آتاسی محمدحسینین سازین سیندیریر و اونون ساز چالماغین یاساق ائدیر و اودا سازسیز ائله بیل کی قفسده یالنیز بیر آصلاندیر , حزین – حزین باغیریر .

2 : دوغرودور , من اونو چوخ گؤرموشم کی تنهالیقین سازیلا پایلاشیر و سئوگیسنده سازیلا قارشیلاییر .

3 : اگر ائله اولسا دوغروداندا محمدحسین یامان گونلر کئچیریر .

2 : ائله دیر هئچ زامان من اونو سازدان اوزاق گؤرمه میشم ..... آما آی قیز سن چوخ نیگاران اولما , او سنی آتماز .

1 : یوخ ... ایکینجی دفه سازی سیندراندا , نئچه گون ائودن اوزاق کؤشنده قالیب یاتدی ... ایندی بیلمیرم نئجه یاشییاجاق .

2 : آخی آتاسی نییه اونون کؤنلونو سیندیریر ؟

3 : بیلمیرم قازاقلارین ایساقینا گؤره دیر یا .......

 1 :  آتاسی , محمدحسینی چوخ سئویر , اونون ساوادلاشماغینا , عالی تحصیل آلماغینا چوخ ماراقلیدیر , آما اونون ظنیجه سازین عشقی بوتون چالیشمالاری اوندان آلیب و اونون یاشاییشینی گئری ساخلاییر .

2 : سنین قورخون بودور کی محمدحسین ائوی ترک ائدیب داها قاییدمایا ؟

1 :  دونن کی او اولایدان سونرا اونو چوخ کدرلی و غملی گؤردوم . منیمله دانشیناغا حالی یوخ ایدی رنگی سولوب بیر حوزونلو وضعیتده ایدی , آناسی دئییردی کی ساز سیناندان یئمک – ایچمک دن دوشوب , قورخورام اوغلومو بیر دفعه لیک الدن وئره م .

3 : آتاسینین بو وضعیتدن خبری وار یا یوخ ؟ بیلیر کی سازین سینماسی اوغلونون ...

1 : اوغلونون ... لوغلونون .. آخی نه دئییم ؟

عاشیقین آناسینین سسی ائشیدیلیر ...

آنا : محمدحسین ! اوغلوم گئتمه , دایان ..... منی یالقوز قویما .

1 : گؤردوز ... گؤردوز  نه یامان گونه قالدیم , وای من نئییلییم ؟ آی محمدحسین گئتمه , من یاقوز قالانمارام .. وای ( آغلاییر)

3 : آی قیز اوزونه گل , اوزونه گل ..منه باخ گؤر نئجه .. سئوگی سیز ...

2 : اوزولمه یاوروم گئتمز ..

عاشیقین آناسینین آغلار سسی اوجالیر ....

آنا : اوغلوم دایان , من سنه اوخویوب سازینی تاپارام , اوغلوم گئتمه , من سنینله سازی آتاندان قورویارام , , گئتمه منده سازسیز یاشایا بیلمه رم .... قاییت ... قاییت سازی چال , آنانی یالقوز قویما ...

1 : محمدحسین سازین سؤزونون حورمتینه قاییت سن   .  بو خالقین سازیلا , سؤزیله  قایغی سینی چکمه لیسن .  قاییت سازین حورمتینه , سوسما سویله .  آنالارین کؤنلونو داغلاما . سازین سسین قوش یئله , یئللر گلیب نغمه سالسینلار تئله . عاشیق سویله , باغیر آصلان کیمی اورمانلاری آل , عشقین نغمه سینی بو یانیق چوللره سال , سندن اوزاق باغچامیزا سولار گلمیر , چونور ایرماق ,  گل قاییت .. قاییت یالواریرام .. خالقا قاییت , آنانین دویغوسونا , تورپاغینا , سؤزونله , سازینلا قاییت . ...

قیز هوشدان گئدیر , او بیری قیزلار اونون باشینا ییغیشیرلار ...

آنا : (سسی ) قاییت اوغلوم , قاییت , سازین سنی گؤزلور , سئوگیلینده ....

ایشیقلار سونور ...

دور دينجی صحنه

(عاشیقین آتا و آناسی اولان صحنه )

آنا : سنه یالواریرام , اوغلوم گئدیب , ساز اولماسا قاییدمایاجاق , منده سازسیز یاشایا بیلمه رم .

آتا : منده سازی سئویرم  آما بو قازّاقلار نه ایش گؤروبلر بو سازیلا ؛ بو یازیق سازی سیندیریرلار, باسدیریرلار , یارین گؤرورسن عاشیقلاریدا اولدوروب باسدیریرلار , من ایسته میرم اوغلومو الدن وئره م..... یوخسا , من سازی اونون سیملرین قیردیقجا کندیمی سیندیریردیم.

آنا :من ساز آلیب گتیردیم , من اوخویوب اوغلوم چالاجاق , او اوخویوب من چالاجایام .

سازیم اونودمارام خالقین دیله یین .

شیرین بوغازیندان چیخان نغمه لرینی

سن عاشیق , چال سازینی دوشمن اینانسین .

قدرتیندن , شوکتیندن , قورخو آلسین .

بو ائلین دنیزی جوشسون , دالغالانسین .

قارا گونلری گئری قالسین .

ائل دالغالانسین , جوشسون , داغلار آشسین .

شیمشک کیمی گؤیلرده چاخسین .

چال عاشیق , قوی یاتانلاردا اویانسین , اویانسین , اویانسین ...

من سازی اونا گئری قایتارمالییام ..

آتا : قایتار .. آما یئنه قورخورام ....

آنا : گئری دون اوغلوم ....

ایشیقلارسونور

بئشينجی صحنه

 ( همان یئر عاشیقلا آناسی )

عاشیق و آناسی سازین سینیقلاری باشی اوسته دانیشیرلار , بیر یئنی ساز ,عاشیقین الینده گؤرونور.

عاشیق : تانریم منی سندن آییرماسین .

آنا : چال اوغلوم , سازی چال , سوسما , سئوگیلین سنین سازینلا , سسینی گؤزله ییر , خالقیندا گؤزله ییر , خالقین ایسته یینه جاواب وئر .

عاشیق ( سازی باغرینا باسیر ) : آنا سن اوخو منده چالیم .

قیزلار سسی : نازلی یاریم وصله چاتدی , کئچدی هیجران گونلریم

عاشیقم من کوی دیلبر , وصل جانان ایسته رم

وصل جانان درد هیجران , قلبی ویران

زولفو رئیحان,دیل پریشان گونلریم.

بیر قانادسیز بولبولم من ,درده دوشموش سونبولم

عاشیقم من کوی دیلبر ,وصل چانان ایسته رم

وصل جانان درد , هیجران قلبی ویران

زولفو رئیحان,دیل پریشان گونلریم.

اوچونجو پرده

                                                           بيرينجي صحنه

صحنه گؤی تانریسینین قصریدی .

وزیر : قوربان ! بونلاری گؤیلری اونودوبلار , بؤیله خالقا , سورگون , دوستاق و اؤلوم گره ک سیزین فرمانیزدان یاییلا.

شاه : ائلناز ! شوکتلی و گؤزل ملکه م ! سن عاشیقا نه حوکم ائلیرسن ؟ ... باخیرسان بو قارا قوّتلر اولارا قارانلیق حیاتی وئرمکایسته ییرلر, منیم ظنیمجه اونلارا ؛ قارانلیق لاییقدیر .

ایشیق : ای گؤیلرین تانریسی , قارانلیقی بوراخ , یئری گؤیلردن گؤسترمه , بو خیانتدیر . یئرین – گؤیون آراسیندا نیفرت یاراتماقدیر . اَن بویوک جینایتدیر .

عاشیق : بوراخین , خالقین نغمه سیله گؤیلری یئره قوناق چاغیراق .

بیرینجی قاراقوّت : سن نه دانیشیرسان , اونلارین حاققی یوخ آیدینلیقا گلمه یه , یئرین نیفرتی گره ک گؤیلره یول آچمایا , تؤکدویوز قانلار گؤیوده محو ائده ر . گؤی تانریسینین قصرینی اودا چکه ر.

ملکه : ایشقلا , عاشیق یالنیز قصره گلسین و بوردا بیزه شنلیک مجلیسی قورسون .

ایکینجی قاراقوّت : اونلاری یئردن گؤیه گتیرمک بویوک تهلیکه دیر , (شاها) گؤی تانریسی اوردا , بونلار دؤیوش سالار لار , قان تؤکرلر , .... عاشیقین سازیندان خالقین سسی گلیر , گؤیه گلمکله , گؤیده دهشت قوپار .

شاه : عاشیقی سازسیز گریه گتیره ک , عاشیق یالنیز اوخوسون , ساز چالماسین .

ملکه : دوغرودور , سازی گتیرمه سین , ساز یئرده قالسین  قارا ظولمتده یاشایان خالقیلا , ساز عاشیق سیز یاخشی قالار .

وزیر : ائله دیر گؤی تانریسی , سیزین فرمانیزا هامی باش اَیمه لیدیر , عاشیق سازدان اوزاق اولسا,خالقیندا سازا کؤنلو اولماز , ساز عاشیقدان اوزاق اولسا , خالقداندا اوزاق دوشه ر .. بو فرمان اَن یاخشی فرماندیر , قاراقوّتلر ! بو فرمانی گؤیدن , گؤی تانریسیندان , بوتون کاییناتا یایدیرین , کیمسه بو خبردن خبرسیز اولماسین , جارچی لاری , شهلره , کندلره , کوچه لره سالین , هر یئرده یایدیرین , عاشیق سازسیز , ساز عاشیق سیز, خالق هر ایکیسیندن اوزاق اولمالیدیر .

ملکه : گؤیتانریسی ! بس اوندا بیزیم مجلیسلرده عاشیق نئجه اولسون ایشیق ایله عاشیقی گتیردین , سازی اونلاردان آییرسان , خالقین ایچینده قالان ساز اود اولار گؤیلری آلار . منجه عاشیق هاردا اولسا ایشقلادار ,سازسیز عاشیق اولماز .

وزیر : گؤی تانریسی ! سازین حورمتی عاشیقلادیر , عاشیق خالقین ایچینده سازیله تانینیر , بونلاری آییرسالار هر ایکیسی محو اولار .

ایشیق : آماندیر گؤی تانریسی ! من سنین قصرینه اؤز ایختییاریملا گلیرم , یالنیز سازیلا عاشیق آراسیندا فراق سالما .

عاشیق : ایشیق بو نه سؤزدور دانیشیرسان ؟ سن او قصره آیاق قویسان  دونیا قارانلیقدا محو اولار . آماندیر منیم سازیمین سؤزونون حورمکتینه بو ایشدن ال گؤتور . بو دوشونجه نی باشیندان آت .

بیرینجی قارا قوّت : عاشیق سوس! سنینله ایشیق , ایکینیزده گؤی تانریسینین قصرینه گلمه لیسیز .

ایکینجی قاراقوّت : گؤی تانرینین فرمانینا باش اَیمه لیسیز .

عاشیق : ایشیق ! بیزی سورگون ائتمه یه چالیشیرلار , خالقین ایچیندن ایشیقین کؤچمه سی خالقین محو اولماسیلا برابردیر  .. آماندیر , قصری اونود , یئردن گئتمه , تورپاغی آتما ...

ایشیق : گؤی تانریسی ! من سنین قصرینه گله ره م, سنه یالواریرام عاشیقی بو تورپاقدان آییرما .اونو گؤیلره آپارما .

عاشیق : سن نه دانیشیرسان آیشیق ؟ سنی مندن کیمسه آییرا بیلمز , سن منیم عشیقیم , حایاتیم , چکدیییم نفسیم سن , سازیمین سیملرینده سسله نن سس , آغزیمدا ائلین ماهنی لاری سان .

 ایشیق ! نغمه لری سوسدورما قاییت , بیر ائله باخ

 سازی کوچسه , ایشیقی سؤنسه , بولودلار گؤیون آلسا

سن یئرین تاجینی گؤیلره آسما

یئره باخ آماندیر ایشیق ,

قدرتین وار , گونش ایله تورپاغی تاپ , میللته باخ

شؤکتی ائلدن آلیب , ایلدیریم تک ایشیقی یئرلره چاخ

بو دردی چوخ نیسگیلینی سن قانیسان

عاشیقین او یانیق ماهنیسینا سن یانیسان

یالواریرام گؤیو اونود یئرلره باخ

سورگون اولساندا گولوم اورادان اؤلکه یه باخ .

ایشیق :

سن دایان عاشیق اگر

سازیلا سنی یئرده ساخلایا بیلسم

بو ائلین قایغی سینی سن چکه بیلسن

گؤیده اولسام دا , اینان ائلدن اوزاق

ایشیقی اؤلکه یه پای وئره رم , ائشیدرکن او گؤزل ماهنی لاری , خالقی گؤیدن ایشیق ایله توتاراق سئیر ائده رم.

بیرینجی قارا قوت : سیزین ایکینیزده گؤیه , گؤی تانریسینین قصرینه گئتمه لیسیز , هر ایکینیزده .

شاه : ایشیق ! سن منسیم قصریمی آیدینلیقا مجبور ائتمکه لی سن . بو قارا قوتلر سنین یاردیمین اولوب اورایا کؤچمه لیسن .

ایشیق : رحم ائت عاشیق اؤلکه ده قالسین .

عاشیق : ایشیق آماندیر منی یالقوز قویما .

ملکه : عاشیق سنده گؤیه گلمه لیسن .خالقی اونود , تورپاغی آت , گؤیلری توت .

ایشیق :

 سیزی آند وئریره م تورپاغین چکدییی زحمتینه

عاشیقین کؤنلوسونون ائل سئون حسرتینه

بوراخین ,اشیقی سازیله یئرده قالسین

گؤی ماهنی سیز عاشیقدان اوزاق

ایشیق عاشیقین عشقیله , کسیلمز

عشق ایلگیسی ایله یئره باخسین

شاه : ایشیق سن گؤیه گلمه لیسن .

وزیر : عاشیقدا سازیلا گؤیه کؤچمه لیدیر.

ملکه : گؤتورون اونلاری , خالقدان اوزاقلاشدیرین .

بیرینجی قاراقوت : توتون , خالقدان بونلارین سسی گلمه سین .

وزیر : سازین سؤزو گلمه سین , آدی باتسین .

ایشیق : آماندیر گؤی تانریسی ! عاشیقی گؤیلره چکمه , قصرده ساخلاما , قوی یئرده قالسین من یالنیز سنین قوللوغوندایام .

عاشیق : ایشیق! گئتمه , منی گؤیلره چکمه , سن قال ...

ایشیق : یالواریرام , عاشیقی خالقدان آییرمایین .

عاشیق : نه اولدو سن گئتمه یه راضی لاشدین ؟ آماندیر ایشیق خالقدان اوزاق و سندن آرالی یاشایا بیلمم ....گئتمه ....

شاه : گؤتورون , عاشیق گؤیلرده سیماع گئتمه لیدیر .

ایشیقلار سؤنور ...

ايکينجيصحنه

بیر باغ , ائلخان یالنیز , گؤی مینجیقلاریلا مشغولدور .مینجیقلار یئره توکولور , اونلاری ییغا – ییغا اونلارلا دانیشیر ..

ائلخان :  سن منیم باخت اولدوزومسان , باخ تانریم ! گؤر نه توکولموش حالدادیر , ... آخی من ائلنازلا کوپه یه منجیق سالدیق کی خوشبخت اولاق .... چوخ چتیندیر خوشبختلییه ال تاپماق ؛ دوغروداندا اینسان حایاتی نه قده ر ائلایلارا باغلی دیر کی شاید بو گؤی مینجیق اونون دویونون آچا .  من ایناندیم مینجقا , قیزیل آلمایا ال تاپیب حؤکمرانلیق ائتدیم .... یوخ ... یوخ  , ایسته مم کندیمی آلدادام ,  منده اینسانام  .. منه بیر ائلناز ؛ بیر نظر ده یمه سین گؤی مینجیق حایاتیمی قورویار , منیم خوشبختلیییم داغلاردا , قایالاردا دئییل , بلکه یالنیز ائلنازین محبتلی باخیشلاریندادیر . باخ ائلناز ! من سندن یالنیز باخماغی ایسته ییرم ؛

آند اولسون بو سونسوز گؤیلره , کؤنلومون محبتین بیر محبت سؤزونده دیله ییرم . من شاهلیقی سنین محبتینده , اینسانلارین دویغولاریندا ,اینسان حورمتینده و اینسانلیقین ذیروه لرینده ایسته ییرم , آخی منیم بو دونیادا نه ییم وار ؟ یالنیز ائلناز منه چوخ ....

سازین سسی ائشیدیلیر , ائلخان سسی ائشیده ر کن دایانیر ...

ائلخان : عاشیقین سازینین سسی گلیر گؤره سن نه خبر وار ؟ یقین بیر خبر وار ....

 بو سیرادا ائلناز سئوینجک ایچه ری گیریر...

ائلخان : ائلناز یاخشی گلدین , سازین سسی گلیر , کندده نه خبر وار ؟ سن کنددن گلیرسن , هر نه دن خبرین وار...

ائلناز : چوخ یاخشی خبرلر , سؤنگولون بیر قیزی اولدو , عاشیق سازین چالیب آدینی سارا قویدو ...

ائلخان : نئجه سؤنگولون ؟ .... اونون اوشاغی اولموردو کی .... یادیمدادیر , ... کئچن ایل , اری احمد ایله زیارته گئدیردی , عاشیق یامان دولموشدو , مسجیدین قاباغیندا سؤنگول دایاندی , مسجیدین کونبزینه باخدی , عاشیقدا بیر خالقا باخدی بیرده سؤنگولون دولموش گؤزلرینه ...

ائلناز : من سؤنگولون یانیندایدیم , عاشیق منه ده باخدی , سؤنگولون گؤزلریندن یاش ؛ بولاق کیمی آخیردی , منده اؤزومو ساخلایا بیلمه دیم ..

ائلخان : حاجی رحمتین , گؤزل سسیله اذان بوتونخالقین ایچینده یاییلدی . خالق هامیسی  رحمتله کؤنول وئریب احمدله سؤنگوله باخیردیلار احمدین گؤزلری یاشارمیشدی , حاجی رحمتین یانینداکی قیز اویناییردی , حاجی رحمت قیزا باخدی , قیز قاچیب عاشیقین الیندن یاپیشدی . عاشیق سازی باغرینا باسدی کؤنلوندن بیر دیوان علی مدحینده اوخودو.

ائلناز : سؤنگول ایله احمدین گؤزلری یاشا دولموشدو .

ائلخان , عاشیق گؤی مینجیقلاری حای رحمتین الیندن آلیب احمده وئردی , احمد سؤنگولون بوینونا سالدی , سؤنگول مینجیقلاری اوپوپ یولا دوشدو ... عاشیقین گؤزلری دولموشدو , سازین سسی قووزاندی , اذان سسیله بیرلیکده یوکسلدی ...

ائلناز : احمدیله ؛ سؤنگول یولا دوشدولر ...

ائلخان : شوکور آلله ها اونلار بار گتیریب مئیوه لرینی دردیلر.

ائلناز : سارا کیم یمئیوه , سارا کیمی قیز , عاشیق نه یاخشی آد قویدو , سارانین عشقینه بو ائل اونون ماهنی سین بیرلیکده اوخودولار .

ائلخان : ایندی گؤی مینجیقلار منده دیر , بیز عاشیقی گؤرمه لیییق و دردیمیزی سؤیله مه لی .

ائلناز : خبرین یوخدو کی احمدین قیزینا بویوک شنلیک توتوبلار ؟

ائلخان : یاخشی بودور کی او شنلیکده ...

ائلناز : یاخشی دیر بیزده اعلان ائده ک ... داها بسدیر ... گره ک سؤنگولون شادلیقی گونو بیزده شنلیک ائده ک  و سؤنگولون ساراسی ...

بو حالدا سؤنگول الینده بیر دؤورو کی آغ ساققلارین هئدیه لری اونون ایچینده دیر و بیر پاپاق اوستونده ایچه ری گیریر ...

سؤنگول : آی قیز ائلناز ! بورایا گل ...(مینجیقلاری اونون بوینونا سالیر ) عاشیق , آ؛ساققالارین حضوروندا , سنینله ,ائلخانین ائولنمه ک عقدینی اوخویوب سیزی ار – آرواد اعلام ائتدی .

ائلخان : بس بو پاپاق منیم دیر ..

ائلناز : منده گؤی مینجیق صاحابی اولدوم .

سؤنگول : بو شنلیک سسی سیزین اوچوندور دورون , دورون گئده ک , سیزین اولماغیز لازیمدیر ..

چیخیرلار , ایشیقلار سؤنور...

اونونجو صحنه

بیر باغ عاشیق ساز چالیر و اوخویور , باغین دوواریندان ,, ایشیق بویلانیر و عاشیق اونو گؤرندن سونرا ایچه ری گیریر ...                 

عاشیق : ایشیق ! سئوگیلیم ...

ایشیق : محمدحسین ! نه اولوب ؟ نییه یانیقلی چالیرسان ؟ آتان کی سنین ساز چالماغینا ایذن وئریب

عاشیق : داها نه اولاجاق ؟ سازین عالمی منیم عالمیمله دانیشیر , سازین نغمه سی سندن اوزاق یانیقلی کرم چالیردی ..

ایشیق : داها هیجران دوورو کئچدی , آنام آنانلا باغدا دانیشیردی , گیزلیجه قولاق آسیردیم ...

عاشیق : نه دانیشیردیلار ؟

 ایشیق : سنینله منیم ... آخی بیلیرسن,من چوخ ایسته ییرم کی سازی منیم اوچون چالاسان,منیم عشقیم سازین سیملرینده دینله نه

عاشیق : سن منیم سئوگیلیمسن , سنین عشقین منیم کؤنلومده اؤزل بیر یئری وار , اسزین نغمه لری یالنیز یاشاییش  نغمه لری دیر , یاشاییشین دوغومو , اؤلومو وار , گئنجلییی , قوجالیقی وار ؛ شادلیقی , کدری وار و ساز بونلارین هامیسین سؤیله مه لیدیر .

ایشیق : محمدحسین من یالنیز سنین سؤیله دیین نغمه لری اؤزوم اوچون ایسته ییرم سنی سئون چوخدور , سنین اوچون عاشیق اولان چوخدور , گؤرمورسن آوخویوب ساز چالاندا , قیزلار نئجه دووره نی آلیر ؟ هامیسی سنین نغمه لرینهسئوه – سئوه قولاق آسیب لذت آپاریرلار...

عاشیق : منیم ماهنی لاریم , منیم چالدیغیم ساز , خالقیمین ماهنی لاریدیر . اونا خاطیر خالقیم ذوق ایله قولاق  آسیر . منیم سؤزلریم , خالقین سؤزلریدیر , قیزلارین سئوگی , محبت عالملریندن رویالاردیر .

ایشیق : آنام چوخ راضی دیر , هله آتامین خبری یوخدو آما سنی .... بیلیرم ... سنین سسین گلنده آام دئییر اوشاقلار سس سالمایین بو گؤزل بولبولون سسین ائشیده ک . سن اوخویاندا آتام سئوینج بیر حالدا رویایا دوشور ..

عاشیق : ایشیق ! منیم آتا- آنام سنی چوخ سئویرلر , بیزیم عشقیمیزدن خبرلری وار, اونلار  بیزی  بو سئوگیده خوشبخت سانیرلار .

ایشیق : اؤنملی بودور کی بیز بیر- بیریمیزی سئویریک , سن منه اینان , کؤنلو باشقاسینا باغلاما..

عاشیق : من سنین عشقینله بو باغدا اوخویوب سسله نیرم .

ایشیق : آما قیزلار سنی بولاق باشیندا تئللی ایله گؤروبلر , دئ گؤروم سنین اونونلا نه ایشین وار؟ اولمویا مندن ...

عاشیق : من اونونلا هئچ بیر ایلگیم یوخدور.

ایشیق : قیزلار سهو ائدیرلر ؟ اونلارین بیر , ایکیسی , اوچو ,اونلارین هامیسی سهو ائدیر لر؟ یالنیز سن دوغرو دئییرسن ؟ محمدحسین منه باخ , گؤزلریمه باخ , عشقینی منه چوخ گؤرمه .. یالواریرام کؤنلونده مندن باشقاسینا یئر وئرمه .

عاشیق : ایشیق اینا , من سندن باشقاسینا کؤنول وئرمه رم .

ایشیق : بس تئللی ایله سنین نه ایلگین وار ؟ او کی بیر یئتیم قیز , قارداشی سفرده , یالنیز ائوده یاشاییر . سن ...آخی سن ...

عاشیق : ایشیق منیم اونونلا هئچ بیر عشقیم یوخدو .

ایشیق : اونلارین قاپیسیندا آخشام چاغی نئیلیردین ؟

عاشیق :  کیم دئییر ؟ کیم گؤروب ؟

ایشیق : نئجه کی کیم گؤروب .. کیم دئییر ؟ هامینین گؤزو  وار . ائله سانیرسان هر ایش گؤرورسن قارانلیقدا هامینین گؤزوندن اوزاقدیر :؟ یوخ ... محمدحسین من چوخداندیر کی سنه شک ائدیردیم , ایندی شککیم یقین اولدو . آخشام سنی او قاپیدا گؤرنده دونیا باشیما اوچدو .

عاشیق : سن نه دانیشیرسان ؟ من نه ائیله میشم ؟ اینان منیم هئچ سوچوم یوخ ..

ایشیق : یوخ سن بیر سازی منه چالمیرسان , اوندا قالمیش کی ..

 عاشیق :  ساز خالقین دیر . اوندا سن هر نه تاپارسان , اوندا سنین ده یئرین وار...

ایشیق : سن منیم سن , یالنیز منه قالمالیسان .

عاشیق : عاشیق خالقیندیر , خالق ایله اولمالیدیر , بیر اینسان کیمی اونوندا سئوگیسی وار اودا یالنیز سن سن  مارالیم .یاخشی دیر کی سنده اونا ایناناسان , اونو یالنیز بوراخماییب کؤنلونده یئرینی ساخلایاسان .

ایشیق : بس تئللی ؟او کی منیم عشقیمین رقیبی اولوب ؟ منیم باغریمی قان ائلیییب ؟گئجه گوندوزگؤزیاشلارین منه همدم ائلیییب ؟

عاشیق : اینان منیم ...

ایشیق : دانما محمدحسین , اؤزوم قاپیلاریندا گؤردوم , قیزلاردا بولاق باشیندا گؤروبلر ... دانما دوغروسون سویله ....

عاشیق : ایشیق بو کؤنول عشق ایچینده یانیر و بونون اصیل شوعله سی سندن گوج آلیر , سندن ذوق آلیر خالقیلا سئوگیدن دانیشیر ..

بو حالدا ایلقار تئللینین قارداشی گلیر و عاشیق اونو گؤرمکدن سئوینیر و اونو قوجاقلاییر .

ایلقار : محمدحسین ! یئنه اوخویوب چالیرسان ؟ یئنه او گؤزل نغمه لر ایله باغدا سسله نیرسن ؟

عاشیق : چوخ یاخشی گلدین ایلقار .

ایلقار : محمدحسین دوغروداندا سن سیز داریخیردیم , سنه چوخ زحمت وئرمیشم قارداش , منی باغیشلا .

عاشیق : بو نه سؤزدور ایلقار اینسان , اینسانی دار گونونده تامین خبری یوخدو , بیلیرم ... سنی ... آما سن اوخویاندا آتام دئییر : اوشاقلار ! سس سالمایین , بو گؤزل بولبولون سسین ائشیدک ... سینیآتا اااتاتاتادذ   وک/نسخکشهزخحسیبعهخکاااننمتنمتتنماازتز یوخلامالیدیر . آی قارداش سنینله من گونلریمیز واریدی . باغیشلا منی , ایشیق ,گله جک حایات یولداشیم .

ایشیق : ساغ اولون , خوش گلمیسیز .

ایلقار : سیزده ساغ اولون , محمدحسین ! .. یانی سن ... مندن قاباق ...

عاشیق : قارداش ! منه ایذن وئریرسن کی گؤروم کیشی اولموشام یا یوخ ....

ایلقار : لاپ کیشی سن , اؤزوده اَن یاخشی سیندان . پاپاق باشیندا دوز , بیغلار قاپ – قارا شه وه کیمی ائشمه – ائشمه , کؤنلونده اؤزون کیمی جاوان , سنین نه یین آزدیر؟  بیر توی , بیر جانلی – عاشیقلی توی . اؤزونده کی عاشیقسان چالیب اوخویورسان .. آما ایشیق سن نه دئییرسن ؟

ایشیق : وآلله نه دئییم , محمدحسینین ایشلری منی بیر آز کدرلندیریر.

ایلقار : نه اولوب ؟

عاشیق : اونود , هئچ بیر شئی اولماییب , ایشیق ! یاخشی دیر بوردا قورتاراسان .

ایلقار :اشی نه اولوب ؟ سویله یین منده بیلیم .

عاشیق : بوراخ , سن یورولوبسان بیر آز دینجل , شهرده نه خبر ؟

ایشیق : گؤرورسن ایلقار قارداش ! ایسته ییرسن کی دردله شه سن , تئز قاچیر ... اگر ...

عاشیق : تمنا ائدیرم ایشیق ! داها بوندان آرتیق اوندان سؤز آچما .

ایلقار : محمدحسین ! دوستلوغوموزا آنداولسون اگر دئمه سن  سحره کیمی بو باغدا آیاق اوسته دوراجایام , نه اولا منیم دوستوما بیر ایتیفاق دوشه من بیلمییه م .

عاشیق : ایلقار ! اینان هئچ بیر شئی اولماییب , ایشیق ساده جه ....

ایشیق : ساده جه گؤروب ... هه ساده جه ... قیزلار بولاق باشیندا تئللی ایله ....

ایلقار :  تئللی ؟ ... تئللی یه نه اولوب ؟ محمدحسین منیم باجیما بیر ایتیفاق دوشوب ؟ آخی من اونو سنه تاپشیرمیشدیم . سؤیله گؤروم نه اولوب یقین سنین خبرین وار ....

ایشیق : خبری وار .. لاپدا یاخشی خبری وار .. او هر گون ....

عاشیق : بسدیر ایشیق بوندان آرتیق بو سؤزه یاناشما .

ایلقار : محمدحسین نه اولوب ؟ منیم باجیما نه اولوب ؟

ایشیق : اؤزون سؤیله محمدحسین , سن کی هر شئیی بیلیرسن .

عاشیق : بسدیر ایشیق بسدیر , نه سؤیله ییم ؟

ایلقار : محمدحسین سؤیله , سؤیله یه جکسن یوخسا دوز چوره یی کسمه لیییک ...

عاشیق : بسدیر ایشیق , ایلقار والله هئچ نه اولماییب , بوش یئره اؤزونو زو یورمایین .. من ... یالنیز ....

بوحالدا تئللی ایچه ری گیریر....

ایلقار : تئللی ! سن سؤیله گؤروم بیر نه اولوب ؟ بونلار نه دانیشیرلار ؟

تئللی : ایشیق لا محمدحسینین  ائولنمه سیندن خبرین یوخدور ؟ به سنه هئچ نه دئمیییبلر ؟ قارداش ! چوخ یاخشی دوستون وار ... هئچ یادیمدان چیخماز کی بیر آی ایدی سندن خبریم یوخ ایدی , گئتمیشدیم بولاقدان سو گتیر مه یه , محمدحسین سنین ایلک مکتوبو اوردا منه وئردی , ... قارداش ! محمدحسین بیزیم چوخ زحمتیمیزی چکیب  , هر نه لازیم اولورسا , آلیب قارانلیق دوشندن سورا گتیریب قاپیدا وئریردی , من اونون باش قووزاییب دیک باخماسینی گؤرمه دیم  ؛ اونون منه سنین کیمی قارداشلیق حاققی بونومدا وار  , اؤله نه ده ک من اونا باجی او منه قارداش دیر ...

ایلقار : ایشیق ! سن ...

ایشیق تئللی نی قوجاقلاییر و اوندان ارز سهوینی باغیشلاماق ایسته ییر .... بو سیرادا عاشیقین بیبی سی ایچه ری گیریر ....

بی بی : اوغلوم محمد حسین ! آدام بیرینی ایسته ر بیرینی  سئو ه ر , خالقین معصوم قیزینین گؤزون آغلار قویماز .

ایشیق : بی بی نه اولوب ؟ محمد حسین نه ایش گؤروب ؟

بی بی : ایشیق کیمی آدامی اونودوب , باشقاسینا کؤنول وئریب .

ایشیق : بی بی ! منده سنین کیمی سهو ائدیردیم , باخ بو تئللی هر نه یی آچیب دئدی .

عاشیق : بی بی ! یورولوبسان گل ایله ش دینجل .

بی بی : آی یازیق قیز , سنین خبرین یوخدو دمیرچی نین قیزی نه حالدا .

عاشیق : بی بی بیزیم کندده دمیرچی یوخدو کی قیزیدا اولا .

بی بی : اؤزونو او یولا وورما , دوغروسونو سؤیله نییه بو ایشلری گؤرورسن ؟

ایشیق : بی بی ! گوهری دئییرسن ؟

بی بی : هه بالا , او یازق قیز کی گئجه گوندوزو اولوب محمدحسین .

ایشیق : من بیلیردیم سنین منه فایدان اومایاجاق , سن آخیردا منی باشقالارینا ساتاجاقسان . منی بیر گون یالقوز قویاجاقسان .

عاشیق : بیر دایان گؤروم , گوهر کیمدیر ؟ سیز کیمدن دانیشیرسیز ؟

بی بی : یانی سن گؤهری تانمیرسان ؟

عاشیق : یوخ والله بی بی تانیمیرام . آدینی ته زه سیزدن ائشیدیرم ......

بو حالدا گؤهر بیر باشقا قیزلا ایچه ری گیریر .

گؤهر : نییه یالان دانیشیرسان ؟ اؤزوم ائشیتدیم . باغدا ساز چالاندا دورد سئری منیم آدیمی چکیب اوخودون .

قیز : هه منده شاهیدام .

ایشیق : محمد حسین ! به بونا نه دئییرسن ؟

عاشیق : والله ...بیلمیرم  کی....  (گؤهره ) من دورد سئری سنین آدی چکدیم ...(فیکره جومور )

قیزلار : هه ... دورد سئری ...

عاشیق (بیر شئی یادینا دوشموش کیمی ) : هه بیر دایانین گؤروم ... هه من اوخوردوم ... ( بیر عاشیق ماهنی سی اوخور )

      ««« ........گوهر آختاریردیم کانه ئتیردیم »»»

 گؤردوز , من او گون عاشیق قوربانین شئیرین اوخوردوم .. آی قیز !سنی خوشبخت اولاسان ...

قیزلا دوستو غضبلی حالدا چیخیرلار ...

 

بی بی : اوغلوم محمدحسین ! بیزی باغیشلا  بالا , سهو ائله میشیک .

چیخیر عاشیق ایشقیقلا تک قالیرلار , عاشیق ایشقا دئلدارلیق وئریر .

                                                             دوردونجو صحنه

قصر صحنه سی

وزیر : تانریم ! عاشیقین دیلین آچماق اوچون ایذن وئرین ایشیقی اؤلدوره ک .

شاه : ایشیقی اؤلدوره ک ؟

ملکه : بس اوندا ایشیقی اؤلدورسه ک , عاشیقیدا الدن وئره ریک , بیزیم قصردن کوسه ر گئده ر . بیز اونا حوریلر وئردیک گؤزونون قیی ایله باخمادی , وزیرلیک وئردیک , سوسدو , دانیشمادی . یئرلری , گؤیلری اونون فرمانینا ائتدیک دانیشمادی , کؤنول وئرمه دی .

شاه : آخی بو عاشیق بیزدن نه ایسته ییر کی گؤیلر تانریسینین فرمانینا باش اَیمیر , ووروب اؤلدورورسن , قانی آخیر ,اونون قانیندان مینلر عاشیق یارانیب اونون یولون ایدامه وئریرلر , توتوب دوستاقا سالیرسان , عاشیقلار خالقیلا بیرله شیب اونون شئییرلرینی کؤیلرده , بازارلاردا اوخویورلار . چکیب قصرده ساخلایاندادا دانیشمیر , سوسور , چالیب اوخومور و بو اوخومامازلاقیلا قصریمیزی حورمتدن سالیر .

وزیر : تانریم ! اونلارین یوللارینا ایلیشیک سالاق .

ملکه : نه ایش گؤره ک ؟

شاه : نه ایلیشیکی ( ایلیشییی )؟

وزیر : گؤرمه ییرسیز نئجه خالق عاشیقین اولماماغیندا حکومته یاردیم ائتمیير ؟ گؤیلرین قدرتینی هئچ سانیر ؟ بیز بو چتین یولدان چیخماق اوچون عاشیقلارا پارا وئره ک , اونلارین حورمتین سیندیراق ,   اونلاری خالقا قارشی دوردوراق .

ملکه : گؤرمه ییرسن هر عاشیق آیاقین قصره قویاندا , خالق نئجه اونون حیمایه تینده آیاغا قالخیب اونون آزادلیقینی ایسته ییر ؟ ائله بیل کی قصر دوستاقدیر ...

شاه : و بو دوستاقدا عاشیقلار بیزه ده یه ر وئرمیرلر .... بیزه قارشی سوسوب , قصریمیزده چالیب اوخومورلار .

وزیر : قوربان ! اونلارین تاریخلرینی , بوتون شئییر کیتابلارینی پوزاق یاندیراق ...

شاه : یاوا – یاوا دانیشما .... آخی آز یاندیردیق ؟ آز پوزدوق ؟ آز تحریفلی تاریخلر یاراتدیق ؟ آخیری نه اولدو ؟ گؤردوک کی ...

ملکه : گؤردوک , عاشیقین تاریخی – شئییرلری سینه ده ن – سینه یه کؤچوب قالدی . آما بیزلر , حکومت آداملاری , خالقین شیرین زینده گانلیقلارینا آجی قاتانلار , تاجی – تاختی گؤروب حورمت سیز اولدوق و عاشیق باش اوجا قالدی و خالقین ایچینده باش اوجا یاشادی.

وزیر : بیزیم یاسالاری سیندیران فرمانی وئره نلر , عاشیقلار,  درین کیملیکلریله حاکیمییه ته قارشی دورانلار , حاکیمییه تیمیزی پوزانلار .....

سازین سسی قووزانیر و عاشیقلار ساز چالا- چالا صحنه یه داخیل اولورلار , شاه وزیر , و ملکه  اوز- گؤزلرینی توتاراق  ییخیلا- ییخیلا  صحنه دن چیخیرلار , صحنه نین ایشیقی چوخالیر ... سازین سسی داها آرتیق قووزانیر .

                                                                                                                    سون

 

 

 

kosa

                         

                          کوسا

 

اويونچيلار:

 

کوسا

خاتين

شاگيرد

چوبان

قوجا

کدخدا

نوکر

اوغلان

 

کندليلر ‍، حيرسيزلار،کومکچي لر و...

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

- گوندوز – اودا – ایچری

بیر اسکی و قدیمی ائو , ایچریسینده هر شئی اؤز قایداسیندا دئییل , هر نه قاریشیق ،کوزه , کوهنه گووزگو , و ... بیر  فولکولور ماهنیسی سسلنیر .

سس :          گیردیم یارین باغچاسینا      دئدیم گوله گوله

                 من اونا ائله مشتاقام          نئجه بولبول گوله گوله

کوسا بیر توکولموش پالتاردا , آینانین قارشیندا کندینی تومارلاییر ....

کوسا : آخی نه اولایدی منیم ده دولو ساققالیم اولایدی ؛ بو کوسالیقدان جانیم قورتاراردی ..

ساققالینا باخیب بیراوزون توک تاپیب اونو تومارلاییر ..

کوسا : بوراباخ گؤر نه یالقوز قالیب . منیم کیمیدیر , یالقوز ... آخی یازیق سنه ده یار اولمایاجاق، قوی سنی قوپاردیم  کوکونو کسیم , چونکی یالقوزلوقدا هئچ فایدا یوخدو .

گووتدیغی گووه باخیر , بیرنئچه سی سارالیب کوسا سارالانلاری قوپارارکن کندیله دانیشیر

کوسا : آخی سنه نه اولوب کوسا ؟ سنی نییه بئله غم باسیب ؟ ایلین سونو بايرام ياخين, هر نه گولمکده , هر نه شنلیکده ....يانيز منيم باختيم کوسکون،سوسقون(اوشاقلارين ماهني اوخوماق سسي ديشاريدان گلير ،کوسا قولاقلانير)آي اوشاقليق ،صافليق ،گوزلليک دونياسي هارداسان؟ايتن دونيام ،ياتان بختيم  تاپا بيلمز سني بيرده؟

2- ائشیک – گوندوز – کوچه

کوچه ده اوشاقلارین سسی گلیر , بیر خیردا اوغلان و بیر قیز اوشاغی اویناماقدادیرلار , او طرفدن بیر کئچل جوجوق گلمه ده، اوشاقلار اونا باخیب اوخویورلار , کوسا قاپيسيند ا اونلاری سئیر ائده رک اسکی خاطیراتا دالیر.

اوشاقلار :(گوله – گوله و اوینایا – اوینایا )

کئچل – کئچل بامییه         گئتدی حکیم خانییه

حکیم خانا باغلیدی          کئچلین باشی یاغلیدیر

کئچل دییر وای باشیم       قازاندا قاینار آشیم ...

کئچل لر ها کئچل لر    ییغیشیب  آش ایچرلر

کئچلین هیندی باشی         میندی باشی

اوتایدا داش آتیرلار    بو تاید ا سیندی باشی

کئچل اوشاقلاری قووماغا باشلاییب سونرا گئدیر , اوشاقلار ییغیشیب بیریسی او بیرينه  ایشاره ائده رک  ..

اوشاقلار: 

ال – اله دورمه دله           گلین گئده ک آرزی گیله

آرزیمیز گویچک اولا        گویچکی گتیر دیله

کوسا فیکیره جوموب اوشاقلیق دونیاسینی خاطیرلاییر .... بیر اوشاق بیر باشقا اوشاقی قووالاییر .

کر سسی  :

دریا اوللام سولاننام          سوجاق اوللام سولاننام

ساغ گؤزوم سنه قوربان      سول گؤزومله دولاننام

بير اوشاق الينده بوغدا گووه رنتيسي ،بير گئنج قيزين داليسيجا گئتمکده ،هردن دونور آرخاسينا باخير،خير دا قيز اونلارين داليسيجا قاچماقدادير ،قاباقداکي گئنج قيزين اليندن کوزه دوشور يئره سو سه پله نير ،کوسا سودان ديسکينير آيينير اوشاقلار بير-بيرينه سو سپيرلراوشاقلرين بيري بيردن کوسايادا سو سپير،کوسا اونو قوالير

3- گوندوز – سحر چاغی کوچه – کوسانین قاپیسی .

کوسا اوتوروب یئره کندی دونیاسیندادیر .. بو حالدا بیر اوشاق قاچا – قاچا  کوسا دییه – دییه گلیر . کوسا آنیر سئوینجک و تعجبله ..

کوسا : نه اولوب بئله قیش قیریق ائدیرسن ؟

اوشاق : هامی گلیب ..

کوسا : نه اولوب ؟ کیم گلیب ؟

اوشاق :بیر سن ... سن .. سنده گل ..

کوسا : نه اولوب دئ گوروم , اوره ییمی اوزدون .

اوشاق : خاتین دا گلیب .

کوسا :  خاتین , خاتین آی خاتین     بئله جانیم سنه قوربان خاتین .... هانی ؟ هاردا ؟ منه گوستر – جانیم سنه قوربان خاتین .

کوسا قاچیر آیاق قابیسی  قالیر, اوشاق آیاق قابی نی گوتوروب اونون دالیجا قاچیر , کوسا اؤزون ایتیریب, اوشاق اونو توتا بیلمیر کی یولو گوسترسین ...

اوشاق : هارا قاچیرسان ؟

کوسا : هانی ؟ هارادا ؟ نه ائدیرلر ؟

اوشاق : کوپه مینجیق لارینی چیخاردیرلار.

کوسا ییخیلا – ییخیلا کندیسینی ایتیرمیش قاچیر . کوچه لردن کئچیب بیر بویوک مئیدانا یئتیریر, مئیدانین بیر طرفینده گئنج قیزلار ییغیشیب هر بیری اللرینده مینجیق , اوزوک و بیر بویوک کوپه ده وسطه قویوبلار , منتظیردیر کی کندین بویوک قیزینا , اودا هئچ کیم دئییل یالنیز خاتین دا سورا ... کوسا تووشییه – تووشییه ال _ آیاقدان چیخمیش یئتیریر (کوسا خاتینی ایستیر ) ..

بیر قادین : خاتین گلمه دی !

کوسا : من گلدیم .

قیزلار هامیسی بیردن چونوب اونا باخیب , تانییب گولولر , کوسا اوتانیر و اوشاقین اوستونه آجیقلانیر ...

کوسا : اوغلان گئتسین چاغیرسین ... من ... من . چاغیریم .

قیزلار گولومسونوب کوسانین آردیندان گلن خاتینین یولونا باخیرلار , کوسا ائله ظن ائدیر کی اونا باخیرلار ؛ اؤزونه یئتیریر .... خاتین یئتیریر , الینده کی قوی مینجیقی کوپه یه سالیر ؛ قیزلار هامی ال چالیرلار قیزلار و قادینلار بایاتی اوخوماغا باشلاییرلار .

خاتین :                                       یوخ عاشیق قارا – قارا       خالین قارا با قارا

یاری ایتمیش عاشیقلار        گزر قارا با قارا

 

بيرينجي قادین :                                    بابانین هارایین گؤر         هفته سین هر آیین گؤر

                                             ییخیلمیش ویران اولموش    عومرومون سارایین گؤر

 

ايکينجي قادين :آپاردی تاتار منی       قول ائدیب ساتار منی

یاریم وفالی اولسا       آختاریب تاپار منی

 

اوچونجو قادين :                   عزیزیم شکر جانیم         بو دردی چکر جانیم

                       نه حاققیم وار نه موزدوم    بی لره نوکر جانیم

 

دوردونجو قادين :                  عزیزینم گول اللر      آغ بارماقلار گول اللر

                      دونیاجا آغلین اولسا    یوخسول اولسان گولرلر

 

کوسا : من قالدیم ... من ... من ...

هامی گولمه یه باشلاییر یالنیز خاتین گولمور و جئبیندن بیر باشقا مینجیق چیخاردیب کوپه یه آتیر ؛ کوسا سئوینیر .. بیردن سس گلیر هامی باخیر گورور چوبان – چوبان اویونو باشلانیر 10 نفر حدودوندا اویونچو ال – اله یاپیشیبلار , بیر نفر اوستا صفین بیر باشیندا و بیر آیری اوستا صفین او بیری باشیندا  یاپیشیبلار و بئله سووال – جاواب ائدیرلر ..

1 : چوبان چوبان

2 : بلی چوبان

1 : اینک هاردا؟

2 : آلا داغدا

1 : نه ییه ر ؟

2 : خورما

1 : نه چیخار ؟

2 : بورما

1: آ؛یلی ندن ؟

2:  آغ داشدان

1 : گوموشدن

ایکینجی اوستا یانینداکی اویونچونون آدینی دییه جک ..

2 : بهروز قیزیمین

1 : نه ایله گله ک ؟

2 : زیرنا قاوال

اویونچولار : دامبا دیمبلی زیرهازیر

بیرینجی اوستا " دامبا دیمبلی زیرهازیر " دییه – دییه گلیب او بیری اوستانین و تویو اولانین قوللاری آلتیندان اییلیب صف ایله بیرلیکده کئچیر و اؤز یئرینه قاییدیر و بئله لیکله تویو اولان اویونچونون اؤزو دالییا دونوب و قوللاری بیر بیرنین اوستونده ال – قولتوق قالیر . یئنه هامان سووال – جاوبلار تیکرار اولوب و هر اویونچو بیر سسله گلیب کئچیر تا اینکی ایکی اوستانین آراسینداکی اویونچولارین هامیسینین اؤزو دالییا دونوب و الی قولتوق قالیرلار  ...

1 : ده ده م دئییر بیر ز فینیدق سیندیرسینلار آژ

آز فیندیق سیندیرسینلار .

اویونچولار هامیسی آیاقلاری ایله و آغیزلاری ایله فیندیق سیندیرما فرمو اویناییرلار . اوستا ده ده سینین قوولوجا هر نه دئییرسه اویونچولار اونو ایجرا ائدیرلر .. کوسا اونلارین گروپونا گیریر ..

کوسا :ده ده ین  دئ منیمده دردیمه چاره قیلسین  , منیده آرزوما یاردیم ائتسین .

بو حالدا خاتین قادینلارین گروپوندان آیریلیر و کوسا بو وضعیتی آنلارکن کدرلنیر ...

کوسا : ده ده ن ایش دوزلدندیر یا آرا قاتاندیر ؛ خاتین , خاتین بیر دایان منیمله سنین ایشین بونلاردان کئچیب ..

اویونچولار کوسانی توتوب ایت قورساغ ائدیرلر .

اوستا : ده ده م دئییر ایپی بیر آز قیسالتسینلار .

کوسانی  الده گویده بوران کیمی ائدیرلر .

کوسا ( قیشقیریر ) : منی بوراخین , باغیرساخلاریم قیریلدی .

اوستا : ده ده م گئدیر اودونا , دئییر بیر آز ایپی اوزالدین .

هامی صفی اوزالتماغا باشلاییرلار, صف اوزانیر او قده ر اوزانیر کی قیریلیر و کوسا یئره دوشور ؛ شادلیق سسی هر یئری آلیر ؛ کوسا یئرده قالیر و خاتینین آردیجا باخا – باخا .. ایکی اوستانی توتوب ایت قورساق ائدیب گویده گوت – گوته وورورلار .

4 – گئجه – ایچری - کوسانین کولاسی

کوسا فیکیره جوموب شاگیردی چالیشیر اونا یئمک وئرسین . آما کوسانین آغزی آچیلمیر...

شاگیرد : اوستا یئمه سن اؤله جکسن ها , منیم ده ده م سنین کیمی ایدی اؤلدو .

کوسا : کس سسینی قیفیللان , گور با گور اوغلو .

شاگیرد : یا گور یا گور سوز  یئمه سن اؤله جکسن .

کوسا : قوی بورا سنین ایشین اولماسین , منیم بوغازیم قیفیللانیب ؛ بو قیفیل آچیلماز .

شاگیرد : خاتین آچار

کوسا : لال اول , سنین نه حاققین وار کی منیم سئوگیلیمین آدی چکه سن ؟ ( شاگیرده بیر شاپالاق آتیر )

شاگیرد : قوجاداندا سئوگیلی اولار ؟

کوسا : اولار یا تاولماز سن قاریشما .... یاخشی خاطیرلاییرام ....

5 – ائشیک – کویون اورتاسی – گوندوز

خالق هامی ییغیشیب کوسا اویونونا باخیرلار , کوسانین شاگیردی "یالانچی پهلوان " خالقی مشغول ائدیر .

یالانچی پهلوان : آی کوسا کوسا گل سنه     گلیب سالام وئرسنه

کوسادان خبریوخدو , هامی منتظیردیر , یالانچی پهلوان گؤرور کی کوسا گئجیکیب باشلاییر یالنیش دانیشماغا .

یالانچی پهلوان : بو گون من کوسادان قاباق سیزه اویون ائتمه یه حاضیرلاشدیم . کوسا دئییب کی من اونون ایشلرینی گؤره م دئییردیم کی ... دئییردیم کی ....(یادیندان چیخیر )... کوسا قارینچی دیر , کوسا هر یئرده گؤزو یئمک آختاریری.

کوسانین اداسین چیخاردیر و کوسا اونون دالیندا اونا باخیر.

یالانچی پهلوان : کوسانی من دولاندیریررام ؛ من اولماسام کوسا آجیندان اؤلر ؛ بیت وورار ؛ قوخویار .

خالق هامی سی گولور و کوسادا اوزونو بوروشدورور.

یالانچی پهلوان : بیر گون یولدایدیق , اوغرولار بیزه هجوم ائتدیلر ؛ کوسا قورخودان آز قالیردی کی اوزونه توک چیخا  تیتیم – تیتیم تیتریردی , رنگی ساب ساری سارالمیشدی , من یاپیشدیم اونلارین بویوکلرینین بوغازیندان قویدوم دیزیم آلتینا , کوسا تیتریردی  دئدیم کوسا آخی سن کیشی دئییلسن؟ دوغرودور , کیشی دئییل , کیشی اولسایدی خاتین یالقوز قالمازدی ....

کوسا (نیفرتله ) : کس سسینین قیفیللان قورخاخ ایت سنین نه حاققین وار کی منیم سئوگیلیمین آدینی چکه سن ؟

یالانچی پهلوان : ( اؤزونو ایتیریر ) آی کوسا کوسا گل سنه    گلیب سالام وئرسنه

بوشقابی دولدورسانا       کوسانی یولا سالسانا

کوسا زینقیروولاریلا , اوست باشینی گوستریرقارنینا ال ووراراق .

کوسا :  یئدیم یارما آشی یاریسی سو       گئیدیم یئددی قات پالتار تزه سی بو

او دووره وورور جاماعاتا مراجعتله کومک ایسته ییر , آنجاق هئچ کیم اونا کومک ائتمیر ..

خالق :کوسام بیر اویون ائیلر            قورتدان قویون ائیلر

         ییغار کندین دویوسون            ماحمودون تویون ائیلر

ماحمود ( یالانچی پهلوان ) کوسانین دالیندا شنلیینی خالقا بیلدیریر و اورک آرزیسینی خلقین ایسته گیله بیرلشدیریر .جاماعات حرکتیله اوخویور ..

خالق :  آی اویروغو اویروغو                ساققالی ایت قویروغو

         اریتمه میش قویروغو                 بیغلاری یووشان کوسا

کوسانین کومکچی سی خالقدان یاردیم ایستیر هئچ کیم اونا یاردیم ائتمیر , کومکچی فیکیره جومور , خالق داغیلیر یالنیز کوسا و شاگیردی قالیر ..

کوسا :  ماحمود هامینین ائوی ائشییی وار , یالنیز منیله سن یالقوزوخ . آخی بو بویوک دونیادا یالنیزلیق گره ک منیمله سنه

        قیسمت اولا .

شاگیرد : اوستا آلله دا یالنیزدیر , کدرلنمه من سنه یاردیم ائده رم .

کوسا : بدبخت سن آدام اولسایدین نییه منه توش گلیردین .

شاگیرد : آخی من آدامام آداملا اولام .

کوسا : جهنم اول گؤزودن ایتیل آلچاقین بیریسسی آلچاق

شاگیرد : سنین یالنیز منه گوجون وار , سنین قذرتین اولسایدی خاتینی قارا باخت ائتمزدین .

کوسا ( حیرسنلیر ) : قیفیللان آلچاقین بیری آلچاق , سنین نه حتاققین وار کی منیم سئوگیلیمین آدین چکه سن .

شاگیرد : سئوگیلی , سئوگیلی  ...(دوروب , قاچا – قاچا)  سنده هئچ هئچ بوراخمیرسان اونون قوجالیقینداندا ال چکیمرسن .. اوتان ...

کوسا دوروب چاریغین شاگیردینه تولازلیر .....

کوسا :بیر دایان گؤروم , بو دورومدان  چیخماغا , بیز  نه ایش گؤرمه لییق ؟

شاگیرد : اونو دا خاتین دان سور .

کوسا : کس سسينی قیفیللان , سنین نه حاققین وار منیم سئوگیلیمین آدیني چکه سن .

شاگیرد : یاخشی , یاخشی .. خالق بیزه داها اوز وئرمه ییر , بیر آیری آدام تاپاق .

کوسا : هاردان ؟ نه دیل ایله ؟

چوبانین اؤزونون , ایتینین , و کئچی سینین سسی گلیر شاگیرد فیکره جومور  . ..

شاگیرد : اوستا قالخ یادیما دوشدو .

کوسا : نه یادینا دوشدو آخماق , آپدال . شابان ..

شاگیرد : بیر قالخ گؤر نه دییه جه یم .

کوسا : آخی منی یاریم جان ائتدین . سویله بیر گؤروم نه ایستیيسرسن  دییه سن ؟

شاگیرد : چوبان , داش باشییان , چوبان ,  چوبانین کئچی سی  کوساليغي بوراخ ساققالليدان ياپيش.

6- گوندوز – چول – گون اورتا

چوبان بیر داش اوسته اوتوروب نی چالیر , داوارلار اوتلايير , کوسا ایله شاگیردی چوبانا ساری گليرلر ...

چوبان :      عاشیقم کیمسه داغا                    کیم قوربان کیم صاداغا

                من مجنون واریثییم                  قویمارام کیمسه داغا

کوسا بایاتی اوخویا اوخویا چوبانی قارشیلاییر و شاگیردیده اونون یانیندا .

کوسا :   عزیزیم هی آغلارام       دردیمه درد باغلارام

           غربت جنت اولسادا      وطن دئییب آغلارام

شاگیردی غربت باسیب و کدرلنیب اوخویور ...

شاگیرد :                عزیزیم ایراق منم               بو یانان چیراق منم

                          قول تک ائللره دوشدوم        وطندن ایراق منم

کوسا: ياخشي ياخشي،گوربا گورون اوغلو سن کئچد هفته آتنين خاراباسيندان گليبسن،نه تئز او توکولموش کولايا اوريين سيخيلدي؟

شاگيرد:نئيلييم وطندير،اورييم سيخيلير دا سنيين اوره يين اونا....

کوسا:اونون آديني چکمه يوخسا اوزوم بو اللريمله سنين اولو جسديني او توکولموش کولايا گونده ررم

شاگيرد:ياخشي آ...قيفيللانديم کوسا ليغي بوراخ ساققاللي کئچيدن ياپيش

چوبان دوروب اونلارا اوجاق اوستوندن چای تؤکور , و بیر دردلشمک اوچون حاضیرلاشیر .                    

چوبان :               من عاشیق اسدی فلک          صبریمی کسدی فلک

                        هر یاندا چادیر قوردوم         طنفیم کسدی فلک

 

کوسا : سنه نه اولوب ؟ بیز سنه پناه گتیردیک قارا گونی آتاق , سن بیزدن دردلی گؤرونورسن .

ماحمود ( کوسانین شاگیردی ) بیر کئچینی توتوب انگیندن یاپیشیب , کئچی الیندن قاچا بیلمیر ...

شاگیرد : آی کئچی نه اولایدی سنین بو توکوندن بیر آز منیم ساققال گؤرمه میش اوستامدا اولاردی , آی کئچی سن نه قده ر خوشبختسن ،اوستامین گؤزونده ...        آی کئچی سنسیز اوستام شادیدی , غصه سی یوخ

آرزو دولو , قارنی دولو , فیکیری یوخ

باختی اوجا , قارنی آچیق , تومان یوخ

بس نه اولدو بیردن بیره اویاندی

سنی گؤروب غصه لره بویاندی

آیاق قابی گلیب کلله مدن آشدی

اوستامین هئچ یئره صبری قاشدی

منه گلن نه محبت , داش اولدو

آخی نییه دردلریمیز فاش اولدو

کئچی گؤزوم  سؤزومو بير آنلا سن

ساققال قزیلاوستاما بیر ساخلا سن

بلکه ده بیز شنلیک ائده ک شنلَنَک

موفته اوجوز یئرده یییَک هلله نک ..... کئچی ! آللاهیم یا کوسانی یادا خاتینی اؤلدورسون .

کوسا بو سؤزو ائشیدرکن غضبلی قالخیر و شاگیردینی قووالاماغا باشلیر ....

کوسا :  آپدالین بیريسی آپدال , سنین نه حاققین وار کی منیم سئوگیلیمین آدینی چکه سن ؟

چوبان قالخیب اونلاری ساکیتلشدیریب , گئدیر ائششه ایله دردلشیر ..

چوبان :اشي بير دايانين گوروم هاردان گليب هارا گئديرسينيز؟نييه بئله بر-بيرينيزه قيزير سينيز؟(ائششه يين بوينونو قوجاقلايير)  بو کویون آغیر ایشی منیمله سنین بوینوندادیر , بیر کیمسه بیزه اوره ک یاندیرمیر,هر کیم اؤز ایشینده , ایستی گون قاباغیندا بیز یانیریق , آخی گون چیخاندان کویو ترک ائدیب بیر اینسان گؤرمورم , حئیوانلارلا یاشیرام , سنده قوهوم ,  قارداش باجیندان اوزاق یالقوز منیمله سورونورسن . بیزدن ده قارا باختی واریمیش ؟

بو حالدا بیر قوجا کیشی چیینینده چانتاسی گئریدن سسلنیر و چوبان دیسکینیر ...

قوجا : واریدی ... آما ایندی یوخ .  چانتام دولو ائوه قاییدیرام  , سنده چوخ کدرلنمه , ائششیین بیر آز آغیللی اولسایدی حتا شاهین وزیرلیینه کیمی ده گئدیب وزیر اولاردی .

چوبان , کوسا و کوسانین شاگیردی تعجبله بو کیشینین سؤزلرینه قولاق آسیرلار و اونو اله سالماغا چالیشیرلار ..

کوسا : قوجا ! سن آغیللی سان یا ائششه یین ؟

قوجا : منیم آغلیم ائششه یی تاپدی , ائششه یین آغیلی پارا تاپدی , یاشاماق اوچون پارا گره کدیر .

چوبان : بس اوندا ائششه یین چوخ آغیللیدیر .

شاگیرد : اوستام بونو هئچ بیلمیر , ائله یالنیز خاتینی دوشونور ...

کوسا : کس سسینی قیفیللان , سنین نه حاققین وار منیم سئوگیلیمین آدینی چکه سن ؟  آبدالین بیری آبدال .

شاگیرد : آخی , هئی منه آبدال دئییر سن , شابان دئییر سن ! بس اؤزون نه سن ؟ باخ بو کیشی بودا سن بونون ائششه یی اونو پارایا یئتیریر و یئییر قارنی دولو گزیر , منله سن آجیمیزدان قارنیمیزدا قورت بوغوشور , آخی سنین آغلین اولسایدی خاتین عوضینه بیر ائششه یین اولاردی قارنی میزی دویوزدوراردی .

کوسا : کس سسینین آبدالین بیری آبدال ,, سنین نه حاققین وار منیم سئوگیلیمین ادینی جکه سن ؟ مورتد اوغلو مورتد .

قوجا : اشی ! حئرسلنمه ,  نییه به اؤزوندن چیخیرسان ... دوغرو دئییردا .

چوبان : آخی گئیدیغین ییرتیقیاماقلی پالتار , یئدیین یارما آشی , سنین هاراندان بلله نسین سئویب , سئویلمک ,ائشيديلسين سئودا سسی ؟

کوسا : سن اؤزون نه گونده سن ؟ هئچ آدام گؤرورسن  دانیشماغا ؟ یا قویون کئچی ایله دانیشیرسان یا ائششه له ده , بوراخ , قوجا سویله سن هاردان گلیرسن ؟ نه ایش گؤردون  بو قده ر پولو هاردان تاپدین ،يوخسا قازاندين؟

قوجا : منده یالنیزایدیم , بیر ائششه ییم واریدی  , بیرده اؤزوم , گونلرین بیر گونو ...

7 – ائشیک – کوی – گوندوز

بیر یوکلو ائششک بیر کوهنه قاپی قاباغیندا  دایانیب  , بیر قوجا کیشی چیخیر" هئی – هئی " ائششه یی یولا سالیر , کویدن , کوچه دن چیخیر , ال آتیر کوکسونه باخیر سیگار قوتوسو یوخدو ...

قوجا : ائششییم ! سن گئت دییرمانا ,منده گئدیم ائودن موشتویومو گؤتورم گلیم .

ائششه یی میلچک وورور , باشینی توولاییر , قوجا بئله آنلیر کی ائششه اونون سؤزلرینه هه دئییر ...

8 –ایچری – قوجانین اودا سی – گوندوز

قوجا سیگار قوتوسونو ( توتونو) گؤتوروب تله سیک ائودن چیخیر ....

9 – ائشیک – دییرمانین قاباغی – گوندوز

قوجا سئوینه – سئوینه دییرمانچیلا  اؤزبه اؤز اولوب دانیشیر , دییرمانچی اؤنجه تعجب ائدیر سونرا قوجانی اله سالماق ایستییر ...

قوجا : بوغدالاریمی ائششه ییم بورا گتیردی اونلاری نئیله دین ؟

دییرمانچی : دارتدیم , اون یوخاری کویده باهالانمیشدی ائششه یین اونلاری آپاردی اوردا ساتا ..

قوجا : ساغ اول منیم آغیللی ائششه ییم , نئچه ایل بوندان اؤنجه آغیللانسایدی بو گونه قالمازدیم .

قوجا یولا دوشور و نئچه پارا کند و چول یول گئدیر تا بیر کویه یئتیریر گؤرور بیر قوجا چینینده اوت آپاریر ...

قوجا : قارداش یورولماياسان , منیم ائششه ییم بورا اون گتیریب اونو گؤرمه دین ؟

قوجا تعجبله کیشییه باخیب سونرا گولومسونن حالدا ...

قوجا (کیشی ):عمی! ائششه یین بوردایدی , یوکون بوردا ساتدی ؛ ائشیددی کی یوخاری کویده کول باهادی , اورایا کول آپاردی.

قوجا اوندان آیریلیب یولا دوشور ...

10- ائشیک – بیر داغ اته یی – گوندوز

نئچه یول کسن هيرسيز اوتوروبلار و اوغورلادیغی اشیالاری پایلاشیرلار ..

هير سيزلارين بويوگو : کدخدا بیزی چوخ اذیت ائدیر , نه ائدیریک یولا گلمیر ..

بيرينجي هيرسيز : اونو گره ک اولدوره ک .

هيرسيرزلارين بویوکو : یوخ , بیز یالنیز خالقین پوللار و امواللارینی زورلا آلمالییق نه جانلارینی .

ايکينجي هيرسيز : کدخدا بیزی بوراخماز , گره ک اونلا شریک اولاق , کی اوندادا بیزه بیر شئی قالماز .

اوچونجو هيرسيز : کدخدانین اموالینی غارت ائده ک .

بو حالدا قوجا یورغون – آرغین بونلارین یانینا یئتیشیر و بیر آز اونلاردان سو ایستيیر , اونلار قوجایا سو وئریرلر ؛ قوجا سویوایچیب بیر آز حالا گلیر .

قوجا : بالام ساغ اولون , مینم بو آغیللی ائششه ییم منی آیاقدان سالدی , تیجارته قاریشان  مشغول اولاند چوخ دردسر چکمه لیدیر , اوزلليکله  تاجیرین ائششه اولا ،واي او گونه .

هيرسيزلارين بويوکو : نئجه ؟ نه دانیشیرسان قوجا ؟ ائششه دن ده تاجیر اولار ؟

قوجا : اوغلوم منیم ائششه ییم بیر آی دی کی تجارتده دیر و منده اونون دالیجایام .

هيرسيزلارين  بویوکو فیکیره جومور و بیر شئی آنلایان کیمی دانیشماغا باشلاییر ..

هيرسيزلارين بويوکو : قوجا سنین ائششه یین بوردان کئچدی و بو کویده کدخدادیر , بیر آز آرپاسی بوردا قالدی , دئدی مینم صاحابیم بوردان گله جک , منیم آرپامی وئرین گتیرسین .

قوجا : ساغ اولون .

قوجا اونلاردان آیریلیر , هيرسيزلار ییغیشیب قوجا گئدن دن سونرا گولورلر.

هيرسيزلارين بويوکو : او بیزی اذیت ائتسین , بیزده بیللریک نئیلییه ک , اونو بی عابیر ائده رم , آلچاغین بیری آلچاق .

11- کوی – کوچه لر ایچی – گوندوز

قوجا نئچه آدامدان کدخدانین عمارتینین یئرینی سورور ....

12 کوی –گوندوز – کدخدانین عمارتینین قاپیسی

قوجا عمارتین قاباغیندا دوروب اونون عظمتینی گؤروب اللرین قووزاییب تانریا شکر ائدیر . بو حالدا کدخدا ائشییه چیخیر ..

قوجا : ( آرپانی الینده توتوب )  چوچوچو .... هوش ...هوش ....

کدخدا : ( غضبلی ) آی کیشی نه ایستيیرسن ؟ نه دانیشیرسان ؟ آغلينتي ايتيريب سن يوخسا جانينا دويوبسان

قوجا : سن منیم ائششه ییم سن ! دئییرلر منیم ائششه ییم کدخدا اولوب .

کدخدا : کیم دئییر ؟ سن کیمسن ؟ هاردان کلیرسن ؟ بو سؤزلری سنه هاردان دئییب لر ؟

قوجا : بیر عیده هيرسيزلار  کی  چولده اوتورموشدولار منه دئدیلر .

کدخدا :هيرسيزلار  ؟ یاخشی یاخشی ( غضبین گیزله دیر ) سن آئششه یی سات من پولون وئریم , قیمتی نئچه دیر ؟

قوجا : اَللی قیران .

کدخدا : من آتمیش قیران وئریرم گئت .

قوجا : چوخ یاخشی ( ماراقلانیر ) .( کدخدا بیر کیسه پارا وئریر و قوجا آیریلیب گئدیر ).

13- ائشیک – گون اورتا چاغی –هيرسيزلارين  یئری

هيرسيزلار سرخوش اوتوروبلار , قوجا سئوینجک اوینویا – اوینویا گلیر و چیلتیک وورور . ..

قوجا : ائششه  ائششه هامیدان گؤزل , چوخ پارام وار

    گئتمه سم _ گئتسم بورادان آغیللی ائششه ییم وار

چانتام دولو پارادان , تاتلی بیر ائششه ییم وار

 ائششه ساتیب ؛ پارا آلیب , ائششه ییم یوخ , خانیم وار

جیبی دولو , بویو اوجا, بویوک عمارتی وار

منیم آغیللی , پوللو ؛ عمارتلی ائششه ییم وار

حرامیلر قوجایا ساری قاچیب اونو قارشیلاییرلار ..

بویوک حرامی : قوجا چوخ سئوینیرسن ؟ نه اولدو. ؟ ائششه یینی گؤردون ؟

قوجا :  ائششه بیر بویوک عمارتلی خان , ارباب ,... ائششه بیر کدخدا ... نه دئییم اونون هئیبتیندن ... اونون عظمتیندن ..

1 : نه اولدو نه آلدین ؟ کوتک یئمه دین ؟

قوجا :خئیر .. من پارا آلدیم , حورمت گؤردوم ... بوراباخ چانتام دولودور پارایلا...

هيرسيزلار حیرصله پارالارا باخیرلار ..

هيرسيزلارين :یاخشی , پارالارین اؤزونون کی اولسون , آما قوجا ! بورا باخ گؤروم , حئییف دئییل کی سنین بو آغیللی ائششه یینين نسلی کسیله و سونسوز قالا ؟

قوجا : نئییلییم ؟ من پاراسین آلدیم ,داها نه ییمه لازيم , بو پارالار منی اؤله نه قده ر گؤره ر .

هيرسيزلارين بويوکو : قوجا ! سن آنلامیرسان , بو پارالار تئز توکَنه ر و سنه چوخ یاردیم ائتمز , سن چالیش بیر قانجیق ائششه تاپیب اونونلا توتوشدوروب و اوآغیللی ائششه یین نسلینی قورویاسان .

قوجا ( فیکیره جوماراق ) : هه ! چوخ یاخشی , اوندا داها اییی اولار, بو فیکیر هئچ منیم قافاما گلمیردی , ایندی من بو ائششه یی هاردان تاپیم ؟

هيرسيزلارين بويوکو : سن پارالاری وئر منه من سنه ائششه وئره ره م ؛ صاباح آپار کدخدا حاماما گئدن زامان اونونلا توتوشدور .

قوجا :داها یاخشی , اوندا داها آرتیق پارام اولاجاقدی .

14 – گوندوز – چول _ گون اورتا چاغی

قوجا ائششه یه مینیب , اونونلا دانیشیر , ائششه یی میلچه وورور باشینی توولاییر , قوجا ائله آنلیر کی ائششک اونون دردلشمه سینه جاواب وئریر .

قوجا : منیم آغیللی ائششه ییمین نسلی گره ک کسیلمییه , سونسوز اولمویا ؛ بیر گودوغوز اولسون منی قارا گوندن قورتارسین ؛ آتاسی کدخدا اولاندا بلکه ده کندیسی بیر شاها وزیر اولاجاق ... من امینم کی منیم قودوغوم وزیر اولار ... اولار ...اولار ..

ائششک باشینی توولاییر ؛ قوجا ائششه دن مثبت جاواب ائشیتمک ظنیجه ؛ خیالاتا دالیر , کندینی بیر شیک پالتاردا و گؤزل بیر سیمادا گؤرور , بیر اوتلوق ایچینده قوللارین آچیب ؛ و بیر قادینلا کی اونا ساری قوللاری آچیق حالدا قاچیر قوجاقلاشماق ایسته ییر , ( قوجا : یاریم ...نازلی یاریم .)بیردن آنلاییر کی ائششه یین بوینونو قوجاقلاییب کدرلنیر ...

قوجا : منیم باختیم ائله قارادیر کی دنیزه گئتسم ؛ دنیزین سویو قورویار , من سئویب , سئویلمه یی  گورا آپارمالییام . هانی او سئوگی ؟ هانی او سئودالیق ؟ هانی او گون کی یار منیم قارشیمدا منه قوجاق آچا ؟ هانی او حایات کی گونشی منه ایستی وئره ؟ منیم حایاتیم قارانلیقدا , یازیق ائششه ییمله , ... یوخ .. یوخ آغیللی ائششه ییمله کئچمه لیدیر .

15- گوندوز – کوی – کدخدانین قاپیسی

کدخدا نوکریله چیخیر , نوکرین قولتوغوندا بیر بوقچا وار .. کدخدا قوجانی بیر قوجا ائششه له برابر گؤرور غضبلنیر ...

کدخدا : یئنه سن ؟ اشی یئنه نه اولموش ؟ سنین کی پارانی وئردیم ؟

قوجا : منیم آغیللی ائششه ییم حئییف دیر کی سنین نسلین کسیله , من بیر دیشی ائششه گتیرمیشم بلکه سیزدن بیر بالا گوتوروب نسلیزی قورویام . والله سن کیمی بیر آغیللی ائششه حئییف دیر کی سونسوز قالا؟ سن کی کدخدا اولوبسان لابد کی سنین قودوغون  سندن داها آرتیق ......

کدخدا : اشی بوراخ بو آخماق دانیشماغی , نه بوش – بوش دانیشیرسان،انگين بوشا چيخيب  يا سنين کسب و کارين يوخمو؟من نئيلييم سنين  ...آغيللي اششه يينين اليندن...هه....آي اده  ( نوکره ) گئت منیم کیسه می گتیر .. ( قوجایا ) او ائششه یی وئر منه من اونون دا پاراسین نئچه برابر وئریرم , ( یاواشجا ) گئت او هيرسيزلارا  دئ کی کدخدا دئییر من حاققیمی ایسته میرم اونلار اؤز ایشلرینده اولسونلار ,الله آشقينا داها بو ايشلريندن ال چکسينلر،داها اونلارا قارشي  من هئچ بیر ایش گؤرمه رم . ..

16 – ائشیک – گوندوز – چول

چوبان , کوسا و اونون شاگیردی قوجانین سؤزلرینه قولاق آساراق هره سی بیر سوز دئییر ..

چوبان : قوجا منی چوبانلیقدان قورتار ..

کوسا : بیزیمده بازاریمیزا رونق وئر ،اشي  نه اولور بيزيم ده چوره ييميزي ياغلاندير،هه ...،اشي بيزيده قورتاردا  ...هه...هه..

قوجا : بیز بیرلیکده گره ک کوسا اویونون سونا بیتیره ک .

چوبان : من کئچی اولارام , قوجادابالام .

شاگیرد : منده کوسایا کومکچی ؟

کوسا  : اوندا بیزه یاردیم ائده رلر ؟

17 – گوندوز – ائشیک – کویون مئیدانی

جاماعاتدان بیری : کوسا سنین اویونلارین کوهنه لیب یئنی بیر اویون ائله ..

 "2: کوسا سن نییه آلدیغیندان , شاگیرده وئرمیرسن ؟

 "3: کوسا سنین ساققالین اولسایدی , هم کیشی اولاردین همده پول – پاران چوخالاردی .

"4 : خاتیندان دا بئله اوزاق اولمازدین .. ( گولوش سسی )

کوسا : کس سسینی قیفیللان , سنین نه حاققین وار منیم سئوگیلیمین آدینی چکمه یه ؟

شاگیرد : بیزه یاردیم ائدین , ایللرجه بیزی ساخلاییبسیز , یئنه ده ساخلایین .

خاتین خالقين ايچيندن چيخاراق کوسا آج سوسوز اومودسوز خاتينا باخير ،شاگيرد پارا آختارير , تاپا بیلمیر ،خاتين  کوسايا بیر جوت یون جوراب وئریر , کوسا اونو گرروب کدرلنیر ..

کوسا : ( هونکور – هونکور آغلاییر) خاتین سن سیز یاشاماق زور , من آج سوسوز بو خالقداندا بیر کومک ائدن یوخ ..

شاگیرد : اوستا بیز فلاکتدن قورتولماق اوچون گره ک کئچی نی گوره ک .

کوسا (حیرسلی ): نییه من کوسایام اولمور ؟

شاگیرد :یئنه ده حیرسلندی , آجیندان اؤله جکسن ها , کوسا اولماسایدین خالقدا بیزه یاردیم ائده ردی . آما حئییف ..

 کوسا :  آخی کئچی بیزه نه کومک ائده جک ؟ کئچی دن بیزه قارین دویما اولار ؟

شاگیرد : هم قارین دویما اولار , همده خاتین اولار ..

کوسا :کس سسینی قیفیللان  , آپدالین بیریسی آپدال سنین نه جاققین وار کی منیم سئوگیلیمین آدی چکه سن ؟

شاگیرد :قوی من کئچی نی چاغیریم .

کئچی : من کئچی یم , بورنوزلویام , بورنوزلو     چوخلو ساققال , هم نازلییام هم دوزلو

داغا داشا دیرماشارام , زیرنگم هئچ قورخوم یوخ

شنگولومو – منگولومو قورویارام , قورتدان ائله قورخوم یوخ

ساققالیما ال چکرم غرورلا آخ کوسالارا اومود یوخ

بو ساققالدان فایدا گلر ,چوره ک گلر، ضرر یوخ

بیرده گلین شنگولوم – منگولوم سیزدن سونرا گؤزل یوخ..

 

 

شنگول : آنام منه سو گتیریب  , سود وئریب           تورپاق اوستن یئم گتیریب , اوت وئریب

منگول : آنام قوردو بورنوزویلا ازردی                آزاد- آزاد چولو بیزله گزه ردی

شنگول :   آخی بیز آجیق بو خالقدان یاردیم آل           بیزي دویور بو خالقدان قدرت آل

منگول :   هر قاپیدان قاچساز بوقاپی دیر تک آچیق     میلتیله – دوولت اولار هپ آییق

کئچی : یاردیم ائتسز شنلیک اولار اؤلکه ده              آزاد یاشار میللت بئله اؤلکه ده

هامی یاردیم ائدیر , شنگول و منگول پارالاری ییغیرلار , سونرا کوسا بؤلمه یه باشلیر ...

کوسا : بو ایش مینم دیر  , منیم اویونوم

سیلکه له نین جیبلریزی تا من دویوم

کیمسده قالماسین آرتیق پارا

چوخو منیم سیزه آز اولسون پارا

 

شاگیرد : یئنه نه ایش گؤرورسن آي کوسا           ساتدین دینی – ایمانیني سن بوشا

کئچی : گل سن اینان بیزلره هپ عادیل اول     قویما بو ایشیدن قالا خاتین دا دول

کوسا :کس سسینی قیفیللان قوجا کافتار           سئوگیلیمین چکمه آدین سن بئعار

کوسایلا کئچی ساواشیرلار  کئچی وورور کوسانی اؤلدورورو بوتون پارالاری چیخاردیب , کومکچی نین  حاققینی کوسانین اؤلومو اوستونه قویور وبالالاریلا گئدیر , کومکچی ( شاگیرد ) گلیر مین بیر اویون ائدیر فیکیر ائلیر کی کوسا یاتیبدیر آما کوسا اؤلوبدور ...

شاگیرد : آرشین اوزون بئز قیسا           کفن سیز اؤلدو کوسا

بو حالداد خاتین گلیر چارقاتین آتیر کوسانین اوستونه و الینده بیر دسته گولو خالقا وئیریر , خالق گوللری آلیب گئدیرلر یازین ایستیقبالینا (اوخو بولبول ماهني سيني خالق اوخويور.خاتين چيخيب دوغالدا قارلار آراسيندا چيخان گوللره دوغرو قاچير)

 

 

سون

یازار : ولی توران

cəfər cabbarlı

"Od gəlini"ni C.cabbarlı 1924-ci ildə yazmağa başlayır.bu tarixi pyesini 1927 –ci ildə tamamlayır."od gəlini,konusunu 9-cu sənədə Azərbaycənı işqal edən ərəb istilacılara qarş qəhrəmanca özgürlük mücadiləsi verən əfsanəvi Babək dən alır.əsərdə ərəblərin islam dinini Azərbaycanlılara qılınc zoruıla qəbul etdirdığından kadın özgürlüyündən və tanrı tanrıtanımazlıkdan söz edir. əsərdə verilən mesajlarla geniş yurd sevgisi ,ədalət duyqusunun ucalması ,Azərbaycan qadınının özgürlük məsələsi ,dinlərin və tanrıların yox edilməsinə əsas yer verilir.Cabbarlı ilk əsəri olan "vəfalı səriyyə "dən etibarən qələmə aldığı hər əsərində əsas olaraq "sənət həyat üçündür"vəya "sənət xalq üçündür"nəzəriyyəsindən ayrılmır.Cabbarlının görüşündə ,sorunların təşxisində toplum özman və mühəndisi kimi hərəkət edərək gözləmlər yapmaq və analitik çözümlər ürətmək əsasdır.o xalqdan qopuq ,xalqa yabancı olan bir sənət anlayışını heç bir zaman qəbul etmir.sənətçi hər şeydən öncə topluma işıq tutma və çağdaş mədəniyyətlər səviyyəsinə çatdırmaq vəzifəsini if etməlidir.bu bağlamda Cabbarlı bir sovyet yazıçısı olaraq xalqın həyatında ortaya çıxan böyük sosyal olayların mahiyyətini düzgün anlamış  və realist boyalarla açıqlamışdır.Cabbarlının fikricə əsər eyni zamanda ,həm tamaşaçının şüuruna həmdə duyğularına deyil yalnız şüuruna etki etmək üçün yazılırsa sənət deyi. Işində yaşadığı toplum ,Cabbarlı üçün gerçək bir malzəmə xəzinəsidir .dolayısıla,toplumsal sorunların ifadə edilməsində bu xəzinəyə müracıət edir.Cabbarlı doğrudan da "sənət toplum üçündür "anlayışına kəsin inanırdı.bu nədənlə əsərlərinin dili ,içində yaşadıöl toplumun dilidir.özəlliklə olqunluq dönəmində yaratdığı əsərlərində ,fikirlərinin və vermək istədiyi mesajların süslü ,anlaşılmaz sətir arasında itib getməyə yol vermir.bu amacla əsrlərin də ki dil  son dərəcə sadədir .üslub isə fəlsəfi bir kisvəyə burunən söyləmələri ilə olduqca görkəmli və düşündürücüdür.

"od gəlini "müəyyən anlamda tarixi qəhrəmanlıq dramı ganrında işlənən ,mövzunun estetik həllinə görə tamamilə yenidir vəpyes Cabbarlının yaradıcılığında yeni mərhələnin balanğıcı  kimi qiymətləndirilib.dramın qəhrəmanı elxan müəyyən mənada tarixi şəxsiyyət olmuş,ərıb istilaçılarına qarşı rəşadətli aparmış sərkərdə Bbəkin (795-838)prototipidir.amma dramaturq bundan bir bədii vasitə kimi istifadə edərək romantik- psixologi,real-dramatik facıə qəhrəmanının xarakterini yaradıb ,elxanın cəsurluğu ,igidliyi və rəşadəti islam ideyaların təbliğatçısı aqşinin mürəkkəb obrazı ilə üzləşmədə daha canlı görünür.Elxanın sevgilisi ,məhəbbətində paklıq və qüdsiyyəti ləyaqətlə qoruyan solmaz ,istilaçılara qarşı döyüşlərdə məsləklərindən dönməyən qorxmaz ,dönməz ,toğrul,gülgün,altay,ildırım ,sönməz vətənin mübarizəsi uğrunda mübarizəyə qöşulmaqda psixoloji sarsıntılar keçirən yanardağ maraqlı təsir bağışlayan oddamdı.qəddar qan içən Əbu Übeyd ,puç mənəviyyatlı ,miskin altunbay,riyakar Rəbi obrazlarının bədii təsviri"Od gəlini" faciəsinə  möhtəşəm monomentallıq gətirib ,pyesdə konflektin mahiyyəti ,dramaturji gərginliyi həm toplumsal münasibətlərdə ,həmdə ayrı-ayrı obrazların psixoloji münasibətlərində bədii realizəsini tapıb.sosyal münasibətlərin bu  temalar üzərində şəkilləndiyi bir toplumda əskik axsayan yönləri təsbit edilməsi  və tənqidi Cabbarlının sənətə baxış açlsını ortaya qoymasında ilk önəmli mərhələyi oluşturur.ona görə sənət toplumun sorunlarını ortaya qoymaya və çözüm yollarını göstərməyə aracılıq bir fəaliyyətlər silsiləsindən başqa bir şey deyildir.sənət doğrudan doğruya topluma yönəlik olmalı,yönəldiyi kütləyəi etkiləyə bilmək üçün ,ağıl,duyğu,teknologiyadan məharətlə yararlanmalıdır.bu anlayış çərçivəsində ,Cabbarlı ən qatı gərçəkləri vətoplumun üz üzə qaldığı sorunları dilə gətirirkən duyğusallığı unutmur.ancaq tamaşaçını ağlatmaq və ya çox güldürmək də qəbul etmək olmaz .ona görə dram yazıçısı tamaşıçının  tansiyonunu kontrol altında tutabilməli ,onların duyğularına hükmedebilməlidir.

"Od gəlini "ulusal türkçü şüurundan qaynaqlanan bir əsərdir ki onda aıl duyğu ilə yanaşı və başqa sözlə deyilsə Cabbarlının amacını müdafiə edən bir əsərdir.cabbarlə bu əsərdə türk tarixini araşdirarkən Azərbaycanın ulusal kimliyini təhlükəyə salan din adına dilini ,dinini ,gələnək və ənənələrini pzan ərəblər istilaçısına qarşı durur.Azərbaycan xalqının bütün varlığını ,kimliyini ,özgürlüyünü ,dar istismarçı görüşləri ilə məhv edən ərəblər elxanın(babək)bir özgür vətənpərvər olduğuna da kölə olmaq nədəni ilə ərəb hakimiyyəti inanmayır və Atunbay bir türk olaraq onların polotik kölələri Elxanı təməsxor edir.(ha,ha,ha! Hələ dünən hərrac bazarında əl qan ,yaxa qan ,dörd-beş dirhəmə satın alınmış bir kölə ,yazıq bir qul ...nə qədər gülünc?)  Elxan məcburi və çarəsiz halda kölədir və bu köləliyə hər zaman fürsət tapanda qarşı durur etiraz edir,xalqının azadlığı uğrunda mübarızə aparır ,toplumun sorunlarını çözmək vətəni qurtarmaq onun böyük amalıdır,polotik kölələri açısından ,onun əl qan yaxa qan adlanması ,Elxanın  varlığı və mübarızəsinin və özgürlüyə varmaq çabalarının ona baş ucalıq gətirən ölməz ad bəxş edən dayanılmaz və  yüksək amallarının sonucudur.amma Altunbay köləliyəliyi maraqla qəbul edərək günü-gündən  özgürlüyünü ,kimliyini,vətənpərvərliyini  əldən verib xainlik damğası andında aydın –aşkar köləliyini göstərib isbat edir.köləlikdə o qədər zillətə batır ki öz millətinin kötü durumuna qəhqəhə vurur və onların daha durumunun kötüləşdirməsini söyləyir ,axı onun armcı artıq ərəblər hakimiyyətinə kəndi millətinə zülm etməklə qulluq və köləliyini isbat etməkdir.o xalqdan biri olan Qorxmaz ki başqa vətəndaşları kimi ərəblərin sitəmi altında məhv olmaqda itiraz edib Altunbaya harayını yetirir bəli bu soyqardaşı bir ayınsın xalqa yardım etsin. "Qorxmaz :ağamız!sizə aman gətiririk ,bizim son yorğanımızı üstümüzdən ,son parça çörəyimi boğazımızdan aparırlar"Altunbay qəsavətlə deyir:"siz gözləyin.hələ sizin qızlarınız ,gəlinlərizi də aparacaqlar."bu əsərin tarixilik və çağdaşlığı orasında dır ki Cabbarlı sosyal baxım və dərin bir sosyal alimi kimi Babəkin qiyamın və dövrün olayların ,yaşadığı dövrü və bir millətin tarixi olaylarını ,keçmişini yaşadığı anda təsvir edərək onları düşündürməyə və kötü durumdan çıxmağa ,çözüm bulmaşa ,fikirləşib hərəkət etməyə sövq edir.Cabbarlı milli hükuməti və onda iştirak etdiyi ,musavat partısının türkçülük girayişi ilə ədəbi fəaliyətə daxil olmuşdu ,türkçülük uğrunda dram ,ser və çıxışlar etmişdi .1920 –ci il sovyt impriyası milli hükuməti dağdıb ,Azərbaycan xalqı yenə də babək dövrü kimi vətəni,ulusal kimliyi böyük basqıya məruz qalıb,yenə Babəkləri çağırmaq ,xalqın bu məruzə və basqıya qarşı mübarızəyə dəvət və kütlələri ulusal oyanışa qatmaq və hərəkət etdirməyə yönəltmək gərəkir.Cabbarlı dörd il müstəqil Azərbaycanın dağılmasından sonra bu əsəri bəhs olunanan amacla yazmağa başlayır ,yaşadığı toplumun sorunlarını araşdırar kən ,Azərbaycanın çağdaş durumunun ,kötü halının nədənlərini ,"Od gəlini" əsərində ,Azərbaycan xalqının dini fanatizmə və yanlış qul törədən tanrılara və ideologiyalara bağlanmaqda,keçmişlərini unudub ulusal şüur və aydınlıqdan uzaqlaşıb ,ulusal kimliklərinə  maraqsızlıqlarında və ulusal qururlarının batmasında ki sovyet kimi impriyaya qul olub və  ulusal hakimiyyət qurmaq fikrini atmaqda,və sonuçda millətin parçalanıb düşmənə qarşı birliklərinin yoxluğunda görür. üç il böyük sosyoloq ,sənətçi ,türkçü və dramaturq ziyalının çabalarının sonuçu ,ulusal ədəbiyyat çevrəsində üstün bir əsər olan "Od gəlini"faciəsi olur. Cabbarlı xalqı üzərində hər zaman kəndini sorumlu hiss edir və bu sorumun sonuçu onun ulusal ,çeşitli konulu və ganrlı ədəbi və sınıtidir ki hamısında toplumunun,ulusunun taleyi ilə bağlı yaradıbdır."Od gəlini"ndə solmz obrazı önəmli yer tutur.solmaz Azərbaycan xalqının kimliyi varlığı və şərəf izzət simvoludur.solmaz bu özəllikləri və kimlik anlamını daşıyaraq ,xalqın tərəfindən od gəlini adlanır,od Azərbaycan xalqının inancları üzərə qutsaldır ,bu qutsallıq Azərbaycan xalqının kimlik və varlıq anlamını daşıyan solmazla ilgisi ,Azərbaycan xalqının inancı solmazın atəşgaha qurban olması ilə birləşəndə  solmazın məqamı  yüksək və daha artıq önəmli olur.bu nədənlə də azərbaycan xalqı və mübarizləri solmazın xəlifənin hərəmxansın hakimiyyət tərəfindən aparmasına  qarşı durub onu "od gəlini " atəşgaha qurban verməsin istəyirlər.ərəblər azərbaycanın qutsal inamlarına da təhacüm etməkdən də vaz keçməyirlər.gör necə xalq onların əlindən rahsıdırlar."Oddamdı:aman,sönməz ,sən məni yaman qorxuya saldın .demək bütün ocaqları dağıdıb ,indi bizim ocağa da əl atmışlar?-Sğnməz:onlar solmazı alıb Bağdad xəlifəsinin hərəmxanasına göndərmək istəyirlər.el buna dözməyəcə.qalxacaq....biz solmazı qurban bəhanəsi ilə yox edərik ...)Azərbaycanın çağdaş durumu nəqədər Babək dövrünə bəzəyir ,eləbil tarix təkrar olur və bu təkrarın ağır sorumu Cabbarlının boynunda bir millətçi ziyalı olduğunda duyğulu romantik qələmi ilə vətəninin ağır durumunu xalqına anlatmalı və tarixi ulusal qəhrəmanlarını sənət boyalarıla ,güclü,canlı ,bədii surət və obrazların yaratmasıla ,ulusçu,vətənpərvərlik mesajlarını ulusal sitəm altında yaşayan xalqına yetirməlidir.pyesdə xalq ziyalı qəhrəmanlarından çarə ,yol və kötü durumdan çıxmaq istəyirlər.çox kötü durumdur ,Qrxmaz diyən kimi "artıq bıçaq sümüyə dayanmışdır ..."belə durumda aydın ziyalı Cabbarlı qəhrəmanı Elxanın ağır görəv və sorumlarından Od gəlini Solmaza xalqın ulusal kimliyi və qutsal varlığına, aşıq olmaq  və onu qorumağı  dramda yaratdığı hadisələrdə ,obrazlarda və dolaşıq tartışmalarda dramatik duyğu və həyəcan yaradır,ideologiya  basqısında ,şovenist rus hakimiyyətində Cabbarlı ortülü itirazını elxanın ağzına qoyub səsləndirir ki,(...ən böyük qanun şəxsin azad diləkləridir...mənim tanrım başqalarına zərər verməz azad diləklərimdir...) bu sözləri Od gəlini dramında elxan 1924 –ci ildə ideologiya və partı basqısı altında olan xalqa söyləyir ki çoxu azad dilələklər olduğu milli hökumətlərinni şovenist sovyetlər tərəfindən dağılmasını görüb və coxlu azad düşüncəli ,azad diləkli ,vətən evladları sovyet hakimiyyəti faşisti rus quvvələri tərəfindən öldürülüb ya sürgün olublar vəya qurbətdə yaşamağa məcbur qalıblar.cəsarətli və sənətkar yazıçı Cabbarlı çox gözəl xalqının diləklərini əsərində inikas edibdir. Cabbarlı qorxu və dəhşət mohitində  Od gəlinini yaratmaqla Azərbaycanın kötü toplumsal və kültürəl durumunu göstərməklə xalqının odlu ,özgür azad diləkli vicdanlarını mübarizəyə və devrimə doğry oyatsın ,yenə də özgür  həyat və azad diləklər olkəsini azad insanlara vətəni Azərbaycanda gərçəkləşdirsinlər.elxan qardaşı aqşına ( Cabbarlının yaşadışı dövründə kimi minlər vətəndaşları tək millətinin düşmənləri ilə xalqını kötü ağır duruma salmaqda əməkdaşlıq edirlər )ki yarın asmağından xəbər gətirib deyir:"azad mənəmsiz ,məsud bir dünya –budur mənim yolum,budur mənim qanunum ,azad istəklər ,azad diləklər ,azad hərəkətlər –budur mənim qanunum .azad sevgilər ,qorxusuz ,pak və azad vicdanlar –budur mənim allahım,get söylə ki dar ağacını gözləyirəm."Cabbarlı yşadığı dövrdə rahatsızdır,və bu rahatsızlığını Solmazın dilicədə belə söyləyir:"Solmaz:yadlar mərhəmətinə sığmaq Od gəlininə yaraşmaz .Od gəlini od bağrında olmalıdır ..."kəndi milli dövlətini dağıdan ruslar indi ona hakimdir ,onların payı ,sovqatı Azərbaycana kültür genosidi ,türk xalqına sayqısızlıq ,özgür və düşüncəli ziyalılarına ölüm ya dostaq və sürgünlükdür.Azərbaycn xalqının tragik durumu onun vətənpərvər və umanist yazıçısı Cabbarlını bir rahat bırxmırdı və ona görədə ədəbiyyatın bütün janrlarından artıq kütləyə çox tranzitiv olan teatr sənəti ilə maraqlanır və xalqının ,toplumun sorunlarını və çözümlərini tragi komedia əsərlərlə traktovka edir.Cabbarlını umanisti düşüncəsi də  "Od gəlini "n də solmaz və elxanın diyaloqlarında vətənpərvərlik düşüncələri ilə birləşıb Azərbaycandan da dışarıda azad ölkələrdə də etkili intensiv olub estetik gözəlliyi ilə sənətsevərləri də sosyal etkisi ilə yanaşı maraqlandırıb yaşayıb və yaşadıbdır.örnək olaraq :"elxan:...topraqlardan qan daman əski dünyanı uçurmaq ,çiçəklərindən səadət gülümsəyən yeni bir sevgilər dünyası qurmaq..."

Cabbarlının Od gəlini əsərində iki ordu bir birilə üz- üzə durur,biri islam ordusu ya islam mücahidləri ki Azərbaycan topraqlarını basan, türk xalqına sitəm edən ərəblərdir.ikincisiazadlıqlar mübarizləridir ki azərbacan xalqı bu ordu da yerləşir.birinci ordunun amal,amac və hədəfi islam dini adilə ,polotikal ,ekonomik və kültürəl hegmoniyasını qoruyub genişləndiməkdir.bu yolda hər antiumanisti işlərə əl atır .bu ordunun əskərləri ərəblər və tamahkar kəndi mənafelərini güdən bir iddə aldanmış anarxizm sevən türklərdən təşkil tapır,bunlar dramda antaqonizdirlər .ikinçi ordu Azərbaycan azad vican ,azad dilək ,azad düşüncəli və vətənpərvərlərdir ki protaqonizlər dəstəsini  təşkil edir.protaqonizlərin obrazları Cabbarlının ulusal və türkçü şüurundan ,adları,düşüncələri ,əməlləri v.s.prototiplər yaradıbdır.Cabbarlının faciələri romantik faciələrdir və Azərbaycan dramaturgiyasında ənənənin yeni şərayit də davamıdır. Bu faciələrdə romantika tədricən yeni məzmun kəsb etməyə başlayır və "Od gəlini"ilə artıq əsil inqilabi mahiyyətdə təzahur edir. Od gəlini romantik türkçü bir faciədir.burada kı romantika cabbarlının ideya-bədii inkişafi ilə birlikdə deyişən və qüvvətlənən inqilabi vətənpərvərlik duğusunu oyadan bir romantikadır.daha doğrusu dramaturq "Od gəlini "ndə toplumsal və mənəvi mübarizə tarixinin köləlikdən sərbəstliyə ,özgürlüyə doğru gənəl-tarixi hərəkatın öz tragik ziddiyyətlərini görür və onun inkişaf həlli yollarını tragediyanın mərkəzində qoyur.Cabbarlı ilk dəfə olaraq külələrin usyanını ,inqilabi faciə konusu edir.bununla da Azərbaycan dramaturgiyasında çox vacib ciddi konularından birini  tapmış olur.bu isə ğzgürlük tarixini,toplumsal tarixi bədii təsvirdə ən doğru yolu ıdı.çünki hər cür əxlaqi –mənəvi ziddiyyətlər də həmişə və yerdə tarixin öz toplumsal ziddiyyətləri ilə nəfəs alır.bu ziddiyyətlər isə inqilab və usyan yolu ilə həll olunur.Cabbarlı toplumsal hərəkətin ,özgürlük və yüksəliş tarixinin,bu faciə gedişini yüksək bədii-fəlsəfi bir səviyyədən öz faciəsinin konusunu ,ideya-bədii pafosu edir.əsərin yeni orjinal konflekti  və kollliziyası ilə toplumsal məhkumluq,şəxsiyyət və xalqlar özgürlüyü problemlərinin müasir həllini verir."Od gəlini"quvvətli fəlsəfi konflektə malik monomental-romantik bir faciədir.yüksək vətənpərvərlik və türkçülük əsərdir.faciədə vətən,xalq taleyi problemin qoyuluşu ,bədii-fəsəfi həlli tərzi göstərilir.dramaturq xalqın həryönlü toplumsal –sinfi və mənəvi özgürlüyü məsələsini qaldırır.buna görədə xalqın tarixində əntragik dövrü 9-cu əsri götürür.Elxan(babək)eyni bir vaxta uç böyük hədəfə-ideya,yadelli işğalçılara və bərabərsizliyə qarşı çıxır.faciədə xalqın ulusal-mənəvi ruhu ,adət və ənənələri tarixi çox canlı bədii lohələr də əksini tapır."Od gəlini"odlar ölkəsinin ulviyyəti gözəlliyi də təcəssüm olunur.və xalqın Elxanda təzahur edən qəhrəmanlıq keyfiyyətlərini tamamlayır."od gəlini"n dəisə dinin sinfi politikal kökləri və mənası aşılır.Exan" bu dinlərin hamısı güclülərin mizrağını daldalamaq,bu allho-əkbər ,bu gürültülü canlar,gücsüzlərin iniltilərini,fəryadlarını ,örtmək ,boğmaq,susdurmaq üçündür"deyirdi.dinə qarşı ənənəvi inkarçı və usyançı qəhrəman əsil ateyistə çevrilir.öz özgürlük,ümumilik və bərabərlik ideyalarını Exan ailə və məişətin,toplumsal və mənəvi həyatın sahələrinə aid edir.azad diləklər ölkəsinin başcısı kimi onu onu islahatçı fəaliyyətində ki müəyyən ifratlıq buradan əmələ gəlir.öz böyük amalı yolunda eşqindən və həyatından keçən qardaş mərhəmətini rədd edərək ,qardaş cəzasına məhkum kəsilən Elxan həqiqi faciə qəhrəmanına məxsus yüksək  tragik vüsətə  qalxır.odlar gözəli Solmaz  öz faciəsi ilə elin və vətənin taleyini simvolik bir şəkildə təcəssüm etdirir.   

     

 

 

 

 

əriman nərimanov

Xalq içərisindən çıxmış bütün həyat boyu geniş və cəhətli sosyal,ədəbi və polotikal çalışmaları ilə xalqın özgürlük və səadəti uğrunda mübarizə aparmış N.nərimanov Azərbaycan maarifçı-realist və inqilabçı –demokratik ədəbiyyatın inkişafında ,onun yeni mütərəqqi keyfiyyələrlə zənginləşməsində müstəsna rol oynamışdır.Nərimanovun əsərləribüün kütlələrin mənəvi aləminə və məfkurəvi ikişafına önəmli etki etki göstərmi. Onları burjuva-mülkədar cəmiyyətinə ,mürtəcə adət və vərdişlərə ,fanatizmə ,mövhumata qarşı mübarizəyə sövq etmişdir.19-cu əsrin sonlarında Azərbaycan dramaturgiyasının yeni inkişaf mərhələsinə qədəm qoyması ,ölkənin toplumsal-polotikal və ekonomi həyatında baş verən yazıçılar deyişikliklərilə əlaqədar  idi.yazıçılar bu dövdən sosyal dərdləri geniş xalq kütlələrinə açıb göstərirdilər.Nərimanov "Nadir şah"tarixi faciəsində şərq despotizminə və taxt-tac hakimiyyətinə qarşı çıxması bu cəhətdən təsadüfi deyildi.məlum olduğu kimi Azərbaycan ədəbiyyatı tarixində faciənin ilk numunəsini N.vəzirov "müsibət fəxrəddin"(1896) pyesi ilə yaratmışdı.19-cu əsrin sonralarında N.nərimanovun "Nadir şah"Ə.haqverdiyevin"dağılan tıfaq"(1896) və "bəxtsiz cavan"(1900) səhnə əsərləri Azərbaycan ədəbiyyatında faciə janrının ideya-bədii və mövzu cəhətindən müstəqil inkişaf yoluna düşdüyünü göstərir.Nərimanov "Nadir şah"tarixi faciəsində şərq xalqlarının polotikal- toplumsal və mədəni inkişafında monarxiya hakimiyyətini buxova çevrildiyini cəsarətlə söyləyir.Nərimanov İran xalqının tarixi keçmişinə müraciət edir.beləliklə mövcud toplumsal həyatın ziddiyyətlərini orijinal bir yolla açıb göstərirdi.İranın tarixi olayları onun üçün qabaqcıl ideyaları təbliğ etmək çox usul-idarəsinin mürtəce mahiyyətini ifşa etməkdən ötrü bir vasitə idi.Nərimanov "Nadir şah"da tarixi olayları əsas götürərkə Nadiri bütün ziddiyyətləri ilə verməyə çalışmışdır.tarixi faciədə Nadir amansız  quldur,böyük sərkərdə,tədbirli dövlət başçısı və müstəbid hökmdar kimi verilmişdir.dramaturq əsas diqqətini Nadirin şəxsiyyətinə,daxili aləminə verməklə,onun faciəsinin mahiyyətini açmış,beləliklə öz şüur və duyğusuı  ilə tarixi olayı güclü güclü surətlər və tragik hadisələr və obrazlarla yaratmışdır.Nərimanov səfəvilər xanədanının sonbeşiyi "Şah Təhmas"ın devrilməsini səhnəyə gətirməklə avam camatın şüurunu fanatizm və dini əsarətdən qurtarmağa onu real düşünməyə çağırırdı,Nadir şah obrazını yaradarkən dramaturq nə tarixi gərçəyin etkisi olmuş ,nə də sərbəstliyə yol vermişdir.